chevron_left अनुशासन पर्व अध्याय १०
राजो उवाच:
एवमुक्ते त्वय़ा विप्र यदवाच्यं भवेदपि |
४७ क
राजो उवाच:
अवश्यमेव वक्तव्यं शृणुष्वैकमना द्विज ||
४७ ख
राजो उवाच:
पूर्वदेहे यथा वृत्तं तन्निवोध द्विजोत्तम |
४८ क
राजो उवाच:
जातिं स्मराम्यहं व्रह्मन्नवधानेन मे शृणु ||
४८ ख
राजो उवाच:
शूद्रोऽहमभवं पूर्वं तापसो भृशसंय़ुतः |
४९ क
राजो उवाच:
ऋषिरुग्रतपास्त्वं च तदाभूर्द्विजसत्तम ||
४९ ख
राजो उवाच:
प्रीय़ता हि तदा व्रह्मन्ममानुग्रहवुद्धिना |
५० क
राजो उवाच:
पितृकार्ये त्वय़ा पूर्वमुपदेशः कृतोऽनघ |
५० ख
राजो उवाच:
वृस्यां दर्भेषु हव्ये च कव्ये च मुनिसत्तम ||
५० ग
राजो उवाच:
एतेन कर्मदोषेण पुरोधास्त्वमजाय़थाः |
५१ क
राजो उवाच:
अहं राजा च विप्रेन्द्र पश्य कालस्य पर्ययम् |
५१ ख
राजो उवाच:
मत्कृते ह्युपदेशेन त्वय़ा प्राप्तमिदं फलम् ||
५१ ग
राजो उवाच:
एतस्मात्कारणाद्व्रह्मन्प्रहसे त्वां द्विजोत्तम |
५२ क
राजो उवाच:
न त्वां परिभवन्व्रह्मन्प्रहसामि गुरुर्भवान् ||
५२ ख
राजो उवाच:
विपर्ययेण मे मन्युस्तेन सन्तप्यते मनः |
५३ क
राजो उवाच:
जातिं स्मराम्यहं तुभ्यमतस्त्वां प्रहसामि वै ||
५३ ख
राजो उवाच:
एवं तवोग्रं हि तप उपदेशेन नाशितम् |
५४ क
राजो उवाच:
पुरोहितत्वमुत्सृज्य यतस्व त्वं पुनर्भवे ||
५४ ख
राजो उवाच:
इतस्त्वमधमामन्यां मा योनिं प्राप्स्यसे द्विज |
५५ क
राजो उवाच:
गृह्यतां द्रविणं विप्र पूतात्मा भव सत्तम ||
५५ ख
भीष्म उवाच:
ततो विसृष्टो राज्ञा तु विप्रो दानान्यनेकशः |
५६ क
भीष्म उवाच:
व्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं भूमिं ग्रामांश्च सर्वशः ||
५६ ख
भीष्म उवाच:
कृच्छ्राणि चीर्त्वा च ततो यथोक्तानि द्विजोत्तमः |
५७ क
भीष्म उवाच:
तीर्थानि चाभिगत्वा वै दानानि विविधानि च ||
५७ ख
भीष्म उवाच:
दत्त्वा गाश्चैव विप्राणां पूतात्मा सोऽभवद्द्विजः |
५८ क
भीष्म उवाच:
तमेव चाश्रमं गत्वा चचार विपुलं तपः ||
५८ ख
भीष्म उवाच:
ततः सिद्धिं परां प्राप्तो व्राह्मणो राजसत्तम |
५९ क
भीष्म उवाच:
संमतश्चाभवत्तेषामाश्रमेऽऽश्रमवासिनाम् ||
५९ ख
भीष्म उवाच:
एवं प्राप्तो महत्कृच्छ्रमृषिः स नृपसत्तम |
६० क
भीष्म उवाच:
व्राह्मणेन न वक्तव्यं तस्माद्वर्णावरे जने ||
६० ख
भीष्म उवाच:
वर्जय़ेदुपदेशं च सदैव व्राह्मणो नृप |
६१ क
भीष्म उवाच:
उपदेशं हि कुर्वाणो द्विजः कृच्छ्रमवाप्नुय़ात् ||
६१ ख
भीष्म उवाच:
एषितव्यं सदा वाचा नृपेण द्विजसत्तमात् |
६२ क
भीष्म उवाच:
न प्रवक्तव्यमिह हि किञ्चिद्वर्णावरे जने ||
६२ ख
भीष्म उवाच:
व्राह्मणाः क्षत्रिय़ा वैश्यास्त्रय़ो वर्णा द्विजातय़ः |
६३ क
भीष्म उवाच:
एतेषु कथय़न्राजन्व्राह्मणो न प्रदुष्यति ||
६३ ख
भीष्म उवाच:
तस्मात्सद्भिर्न वक्तव्यं कस्यचित्किञ्चिदग्रतः |
६४ क
भीष्म उवाच:
सूक्ष्मा गतिर्हि धर्मस्य दुर्ज्ञेय़ा ह्यकृतात्मभिः ||
६४ ख
भीष्म उवाच:
तस्मान्मौनानि मुनय़ो दीक्षां कुर्वन्ति चादृताः |
६५ क
भीष्म उवाच:
दुरुक्तस्य भय़ाद्राजन्नानुभाषन्ति किञ्चन ||
६५ ख
भीष्म उवाच:
धार्मिका गुणसम्पन्नाः सत्यार्जवपराय़णाः |
६६ क
भीष्म उवाच:
दुरुक्तवाचाभिहताः प्राप्नुवन्तीह दुष्कृतम् ||
६६ ख
भीष्म उवाच:
उपदेशो न कर्तव्यः कदाचिदपि कस्यचित् |
६७ क
भीष्म उवाच:
उपदेशाद्धि तत्पापं व्राह्मणः समवाप्नुय़ात् ||
६७ ख
भीष्म उवाच:
विमृश्य तस्मात्प्राज्ञेन वक्तव्यं धर्ममिच्छता |
६८ क
भीष्म उवाच:
सत्यानृतेन हि कृत उपदेशो हिनस्ति वै ||
६८ ख
भीष्म उवाच:
वक्तव्यमिह पृष्टेन विनिश्चित्य विपर्ययम् |
६९ क
भीष्म उवाच:
स चोपदेशः कर्तव्यो येन धर्ममवाप्नुय़ात् ||
६९ ख
भीष्म उवाच:
एतत्ते सर्वमाख्यातमुपदेशे कृते सति |
७० क
भीष्म उवाच:
महान्क्लेशो हि भवति तस्मान्नोपदिशेत्क्वचित् ||
७० ख