सञ्जय़ उवाच:
तस्मिन्विलुलिते सैन्ये वध्यमाने परस्परम् |
१ क
सञ्जय़ उवाच:
द्रवमाणेषु योधेषु निनदत्सु च दन्तिषु ||
१ ख
सञ्जय़ उवाच:
कूजतां स्तनतां चैव पदातीनां महाहवे |
२ क
सञ्जय़ उवाच:
विद्रुतेषु महाराज हय़ेषु वहुधा तदा ||
२ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्रक्षय़े दारुणे जाते संहारे सर्वदेहिनाम् |
३ क
सञ्जय़ उवाच:
नानाशस्त्रसमावापे व्यतिषक्तरथद्विपे ||
३ ख
सञ्जय़ उवाच:
हर्षणे युद्धशौण्डानां भीरूणां भय़वर्धने |
४ क
सञ्जय़ उवाच:
गाहमानेषु योधेषु परस्परवधैषिषु ||
४ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्राणादाने महाघोरे वर्तमाने दुरोदरे |
५ क
सञ्जय़ उवाच:
सङ्ग्रामे घोररूपे तु यमराष्ट्रविवर्धने ||
५ ख
सञ्जय़ उवाच:
पाण्डवास्तावकं सैन्यं व्यधमन्निशितैः शरैः |
६ क
सञ्जय़ उवाच:
तथैव तावका योधा जघ्नुः पाण्डवसैनिकान् ||
६ ख
सञ्जय़ उवाच:
तस्मिंस्तथा वर्तमाने युद्धे भीरुभय़ावहे |
७ क
सञ्जय़ उवाच:
पूर्वाह्णे चैव सम्प्राप्ते भास्करोदय़नं प्रति ||
७ ख
सञ्जय़ उवाच:
लव्धलक्षाः परे राजन्रक्षिताश्च महात्मना |
८ क
सञ्जय़ उवाच:
अय़ोधय़ंस्तव वलं मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ||
८ ख
सञ्जय़ उवाच:
वलिभिः पाण्डवैर्दृप्तैर्लव्धलक्षैः प्रहारिभिः |
९ क
सञ्जय़ उवाच:
कौरव्यसीदत्पृतना मृगीवाग्निसमाकुला ||
९ ख
सञ्जय़ उवाच:
तां दृष्ट्वा सीदतीं सेनां पङ्के गामिव दुर्वलाम् |
१० क
सञ्जय़ उवाच:
उज्जिहीर्षुस्तदा शल्यः प्राय़ात्पाण्डुचमूं प्रति ||
१० ख
सञ्जय़ उवाच:
मद्रराजस्तु सङ्क्रुद्धो गृहीत्वा धनुरुत्तमम् |
११ क
सञ्जय़ उवाच:
अभ्यद्रवत सङ्ग्रामे पाण्डवानातताय़िनः ||
११ ख
सञ्जय़ उवाच:
पाण्डवाश्च महाराज समरे जितकाशिनः |
१२ क
सञ्जय़ उवाच:
मद्रराजं समासाद्य विव्यधुर्निशितैः शरैः ||
१२ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततः शरशतैस्तीक्ष्णैर्मद्रराजो महावलः |
१३ क
सञ्जय़ उवाच:
अर्दय़ामास तां सेनां धर्मराजस्य पश्यतः ||
१३ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्रादुरासंस्ततो राजन्नानारूपाण्यनेकशः |
१४ क
सञ्जय़ उवाच:
चचाल शव्दं कुर्वाणा मही चापि सपर्वता ||
१४ ख
सञ्जय़ उवाच:
सदण्डशूला दीप्ताग्राः शीर्यमाणाः समन्ततः |
१५ क
सञ्जय़ उवाच:
उल्का भूमिं दिवः पेतुराहत्य रविमण्डलम् ||
१५ ख
सञ्जय़ उवाच:
मृगाश्च माहिषाश्चापि पक्षिणश्च विशां पते |
१६ क
सञ्जय़ उवाच:
अपसव्यं तदा चक्रुः सेनां ते वहुशो नृप ||
१६ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततस्तद्युद्धमत्युग्रमभवत्सङ्घचारिणाम् |
१७ क
सञ्जय़ उवाच:
तथा सर्वाण्यनीकानि संनिपत्य जनाधिप |
१७ ख
सञ्जय़ उवाच:
अभ्ययुः कौरवा राजन्पाण्डवानामनीकिनीम् ||
१७ ग
सञ्जय़ उवाच:
शल्यस्तु शरवर्षेण वर्षन्निव सहस्रदृक् |
१८ क
सञ्जय़ उवाच:
अभ्यवर्षददीनात्मा कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ||
१८ ख
सञ्जय़ उवाच:
भीमसेनं शरैश्चापि रुक्मपुङ्खैः शिलाशितः |
१९ क
सञ्जय़ उवाच:
द्रौपदेय़ांस्तथा सर्वान्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ||
१९ ख
सञ्जय़ उवाच:
धृष्टद्युम्नं च शैनेय़ं शिखण्डिनमथापि च |
२० क
सञ्जय़ उवाच:
एकैकं दशभिर्वाणैर्विव्याध च महावलः |
२० ख
सञ्जय़ उवाच:
ततोऽसृजद्वाणवर्षं घर्मान्ते मघवानिव ||
२० ग
सञ्जय़ उवाच:
ततः प्रभद्रका राजन्सोमकाश्च सहस्रशः |
२१ क
सञ्जय़ उवाच:
पतिताः पात्यमानाश्च दृश्यन्ते शल्यसाय़कैः ||
२१ ख
सञ्जय़ उवाच:
भ्रमराणामिव व्राताः शलभानामिव व्रजाः |
२२ क
सञ्जय़ उवाच:
ह्रादिन्य इव मेघेभ्यः शल्यस्य न्यपतञ्शराः ||
२२ ख
सञ्जय़ उवाच:
द्विरदास्तुरगाश्चार्ताः पत्तय़ो रथिनस्तथा |
२३ क
सञ्जय़ उवाच:
शल्यस्य वाणैर्न्यपतन्वभ्रमुर्व्यनदंस्तथा ||
२३ ख
सञ्जय़ उवाच:
आविष्ट इव मद्रेशो मन्युना पौरुषेण च |
२४ क
सञ्जय़ उवाच:
प्राच्छादय़दरीन्सङ्ख्ये कालसृष्ट इवान्तकः |
२४ ख
सञ्जय़ उवाच:
विनर्दमानो मद्रेशो मेघह्रादो महावलः ||
२४ ग
सञ्जय़ उवाच:
सा वध्यमाना शल्येन पाण्डवानामनीकिनी |
२५ क
सञ्जय़ उवाच:
अजातशत्रुं कौन्तेय़मभ्यधावद्युधिष्ठिरम् ||
२५ ख
सञ्जय़ उवाच:
तां समर्प्य ततः सङ्ख्ये लघुहस्तः शितैः शरैः |
२६ क
सञ्जय़ उवाच:
शरवर्षेण महता युधिष्ठिरमपीडय़त् ||
२६ ख
सञ्जय़ उवाच:
तमापतन्तं पत्त्यश्वैः क्रुद्धो राजा युधिष्ठिरः |
२७ क
सञ्जय़ उवाच:
अवारय़च्छरैस्तीक्ष्णैर्मत्तं द्विपमिवाङ्कुशैः ||
२७ ख
सञ्जय़ उवाच:
तस्य शल्यः शरं घोरं मुमोचाशीविषोपमम् |
२८ क
सञ्जय़ उवाच:
सोऽभ्यविध्यन्महात्मानं वेगेनाभ्यपतच्च गाम् ||
२८ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततो वृकोदरः क्रुद्धः शल्यं विव्याध सप्तभिः |
२९ क
सञ्जय़ उवाच:
पञ्चभिः सहदेवस्तु नकुलो दशभिः शरैः ||
२९ ख
सञ्जय़ उवाच:
द्रौपदेय़ाश्च शत्रुघ्नं शूरमार्ताय़निं शरैः |
३० क
सञ्जय़ उवाच:
अभ्यवर्षन्महाभागं मेघा इव महीधरम् ||
३० ख
सञ्जय़ उवाच:
ततो दृष्ट्वा तुद्यमानं शल्यं पार्थैः समन्ततः |
३१ क
सञ्जय़ उवाच:
कृतवर्मा कृपश्चैव सङ्क्रुद्धावभ्यधावताम् ||
३१ ख
सञ्जय़ उवाच:
उलूकश्च पतत्री च शकुनिश्चापि सौवलः |
३२ क
सञ्जय़ उवाच:
स्मय़मानश्च शनकैरश्वत्थामा महारथः |
३२ ख
सञ्जय़ उवाच:
तव पुत्राश्च कार्त्स्न्येन जुगुपुः शल्यमाहवे ||
३२ ग
सञ्जय़ उवाच:
भीमसेनं त्रिभिर्विद्ध्वा कृतवर्मा शिलीमुखैः |
३३ क
सञ्जय़ उवाच:
वाणवर्षेण महता क्रुद्धरूपमवारय़त् ||
३३ ख
सञ्जय़ उवाच:
धृष्टद्युम्नं कृपः क्रुद्धो वाणवर्षैरपीडय़त् |
३४ क
सञ्जय़ उवाच:
द्रौपदेय़ांश्च शकुनिर्यमौ च द्रौणिरभ्ययात् ||
३४ ख
सञ्जय़ उवाच:
दुर्योधनो युधां श्रेष्ठावाहवे केशवार्जुनौ |
३५ क
सञ्जय़ उवाच:
समभ्ययादुग्रतेजाः शरैश्चाभ्यहनद्वली ||
३५ ख
सञ्जय़ उवाच:
एवं द्वन्द्वशतान्यासंस्त्वदीय़ानां परैः सह |
३६ क
सञ्जय़ उवाच:
घोररूपाणि चित्राणि तत्र तत्र विशां पते ||
३६ ख
सञ्जय़ उवाच:
ऋश्यवर्णाञ्जघानाश्वान्भोजो भीमस्य संय़ुगे |
३७ क
सञ्जय़ उवाच:
सोऽवतीर्य रथोपस्थाद्धताश्वः पाण्डुनन्दनः |
३७ ख
सञ्जय़ उवाच:
कालो दण्डमिवोद्यम्य गदापाणिरय़ुध्यत ||
३७ ग
सञ्जय़ उवाच:
प्रमुखे सहदेवस्य जघानाश्वांश्च मद्रराट् |
३८ क
सञ्जय़ उवाच:
ततः शल्यस्य तनय़ं सहदेवोऽसिनावधीत् ||
३८ ख
सञ्जय़ उवाच:
गौतमः पुनराचार्यो धृष्टद्युम्नमय़ोधय़त् |
३९ क
सञ्जय़ उवाच:
असम्भ्रान्तमसम्भ्रान्तो यत्नवान्यत्नवत्तरम् ||
३९ ख
सञ्जय़ उवाच:
द्रौपदेय़ांस्तथा वीरानेकैकं दशभिः शरैः |
४० क
सञ्जय़ उवाच:
अविध्यदाचार्यसुतो नातिक्रुद्धः स्मय़न्निव ||
४० ख
सञ्जय़ उवाच:
शल्योऽपि राजन्सङ्क्रुद्धो निघ्नन्सोमकपाण्डवान् |
४१ क
सञ्जय़ उवाच:
पुनरेव शितैर्वाणैर्युधिष्ठिरमपीडय़त् ||
४१ ख
सञ्जय़ उवाच:
तस्य भीमो रणे क्रुद्धः सन्दष्टदशनच्छदः |
४२ क
सञ्जय़ उवाच:
विनाशाय़ाभिसन्धाय़ गदामादत्त वीर्यवान् ||
४२ ख
सञ्जय़ उवाच:
यमदण्डप्रतीकाशां कालरात्रिमिवोद्यताम् |
४३ क
सञ्जय़ उवाच:
गजवाजिमनुष्याणां प्राणान्तकरणीमपि ||
४३ ख
सञ्जय़ उवाच:
हेमपट्टपरिक्षिप्तामुल्कां प्रज्वलितामिव |
४४ क
सञ्जय़ उवाच:
शैक्यां व्यालीमिवात्युग्रां वज्रकल्पामय़स्मय़ीम् ||
४४ ख
सञ्जय़ उवाच:
चन्दनागुरुपङ्काक्तां प्रमदामीप्सितामिव |
४५ क
सञ्जय़ उवाच:
वसामेदोसृगादिग्धां जिह्वां वैवस्वतीमिव ||
४५ ख
सञ्जय़ उवाच:
पटुघण्टारवशतां वासवीमशनीमिव |
४६ क
सञ्जय़ उवाच:
निर्मुक्ताशीविषाकारां पृक्तां गजमदैरपि ||
४६ ख
सञ्जय़ उवाच:
त्रासनीं रिपुसैन्यानां स्वसैन्यपरिहर्षिणीम् |
४७ क
सञ्जय़ उवाच:
मनुष्यलोके विख्यातां गिरिशृङ्गविदारिणीम् ||
४७ ख
सञ्जय़ उवाच:
यय़ा कैलासभवने महेश्वरसखं वली |
४८ क