chevron_left आदि पर्व अध्याय १०१
जनमेजय़ उवाच:
किं कृतं कर्म धर्मेण येन शापमुपेय़िवान् |
१ क
जनमेजय़ उवाच:
कस्य शापाच्च व्रह्मर्षे शूद्रय़ोनावजाय़त ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वभूव व्राह्मणः कश्चिन्माण्डव्य इति विश्रुतः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतिमान्सर्वधर्मज्ञः सत्ये तपसि च स्थितः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स आश्रमपदद्वारि वृक्षमूले महातपाः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ऊर्ध्ववाहुर्महाय़ोगी तस्थौ मौनव्रतान्वितः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य कालेन महता तस्मिंस्तपसि तिष्ठतः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तमाश्रमपदं प्राप्ता दस्यवो लोप्त्रहारिणः |
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुसार्यमाणा वहुभी रक्षिभिर्भरतर्षभ ||
४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ते तस्यावसथे लोप्त्रं निदधुः कुरुसत्तम |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निधाय़ च भय़ाल्लीनास्तत्रैवान्वागते वले ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेषु लीनेष्वथो शीघ्रं ततस्तद्रक्षिणां वलम् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आजगाम ततोऽपश्यंस्तमृषिं तस्करानुगाः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमपृच्छंस्ततो राजंस्तथावृत्तं तपोधनम् |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कतरेण पथा याता दस्यवो द्विजसत्तम |
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन गच्छामहे व्रह्मन्पथा शीघ्रतरं वय़म् ||
७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा तु रक्षिणां तेषां व्रुवतां स तपोधनः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न किञ्चिद्वचनं राजन्नवदत्साध्वसाधु वा ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्ते राजपुरुषा विचिन्वानास्तदाश्रमम् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददृशुस्तत्र संलीनांस्तांश्चोरान्द्रव्यमेव च ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः शङ्का समभवद्रक्षिणां तं मुनिं प्रति |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
संय़म्यैनं ततो राज्ञे दस्यूंश्चैव न्यवेदय़न् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं राजा सह तैश्चोरैरन्वशाद्वध्यतामिति |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स वध्यघातैरज्ञातः शूले प्रोतो महातपाः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्ते शूलमारोप्य तं मुनिं रक्षिणस्तदा |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रतिजग्मुर्महीपालं धनान्यादाय़ तान्यथ ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शूलस्थः स तु धर्मात्मा कालेन महता ततः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निराहारोऽपि विप्रर्षिर्मरणं नाभ्युपागमत् |
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धारय़ामास च प्राणानृषींश्च समुपानय़त् ||
१३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन महात्मना |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सन्तापं परमं जग्मुर्मुनय़ोऽथ परन्तप ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते रात्रौ शकुना भूत्वा संन्यवर्तन्त सर्वतः |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दर्शय़न्तो यथाशक्ति तमपृच्छन्द्विजोत्तमम् |
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रोतुमिच्छामहे व्रह्मन्किं पापं कृतवानसि ||
१५ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः स मुनिशार्दूलस्तानुवाच तपोधनान् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दोषतः कं गमिष्यामि न हि मेऽन्योऽपराध्यति ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजा च तमृषिं श्रुत्वा निष्क्रम्य सह मन्त्रिभिः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रसादय़ामास तदा शूलस्थमृषिसत्तमम् ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यन्मय़ापकृतं मोहादज्ञानादृषिसत्तम |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रसादय़े त्वां तत्राहं न मे त्वं क्रोद्धुमर्हसि ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तस्ततो राज्ञा प्रसादमकरोन्मुनिः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कृतप्रसादो राजा तं ततः समवतारय़त् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अवतार्य च शूलाग्रात्तच्छूलं निश्चकर्ष ह |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अशक्नुवंश्च निष्क्रष्टुं शूलं मूले स चिच्छिदे ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तथान्तर्गतेनैव शूलेन व्यचरन्मुनिः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स तेन तपसा लोकान्विजिग्ये दुर्लभान्परैः |
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अणीमाण्डव्य इति च ततो लोकेषु कथ्यते ||
२१ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
स गत्वा सदनं विप्रो धर्मस्य परमार्थवित् |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आसनस्थं ततो धर्मं दृष्ट्वोपालभत प्रभुः ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किं नु तद्दुष्कृतं कर्म मय़ा कृतमजानता |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्येय़ं फलनिर्वृत्तिरीदृश्यासादिता मय़ा |
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शीघ्रमाचक्ष्व मे तत्त्वं पश्य मे तपसो वलम् ||
२३ ग
धर्म उवाच:
पतङ्गकानां पुच्छेषु त्वय़ेषीका प्रवेशिता |
२४ क
धर्म उवाच:
कर्मणस्तस्य ते प्राप्तं फलमेतत्तपोधन ||
२४ ख
अणीमाण्डव्य उवाच:
अल्पेऽपराधे विपुलो मम दण्डस्त्वय़ा कृतः |
२५ क
अणीमाण्डव्य उवाच:
शूद्रय़ोनावतो धर्म मानुषः सम्भविष्यसि ||
२५ ख
अणीमाण्डव्य उवाच:
मर्यादां स्थापय़ाम्यद्य लोके धर्मफलोदय़ाम् |
२६ क
अणीमाण्डव्य उवाच:
आ चतुर्दशमाद्वर्षान्न भविष्यति पातकम् |
२६ ख
अणीमाण्डव्य उवाच:
परेण कुर्वतामेवं दोष एव भविष्यति ||
२६ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
एतेन त्वपराधेन शापात्तस्य महात्मनः |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मो विदुररूपेण शूद्रय़ोनावजाय़त ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मे चार्थे च कुशलो लोभक्रोधविवर्जितः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दीर्घदर्शी शमपरः कुरूणां च हिते रतः ||
२८ ख