वैशम्पाय़न उवाच:
श्रुत्वा वहुविधैः शव्दैर्नाद्यमाना गिरेर्गुहाः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अजातशत्रुः कौन्तेय़ो माद्रीपुत्रावुभावपि ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धौम्यः कृष्णा च विप्राश्च सर्वे च सुहृदस्तथा |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमसेनमपश्यन्तः सर्वे विमनसोऽभवन् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपदीमार्ष्टिषेणाय़ प्रदाय़ तु महारथाः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सहिताः साय़ुधाः शूराः शैलमारुरुहुस्तदा ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः सम्प्राप्य शैलाग्रं वीक्षमाणा महारथाः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददृशुस्ते महेष्वासा भीमसेनमरिन्दमम् ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्फुरतश्च महाकाय़ान्गतसत्त्वांश्च राक्षसान् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महावलान्महाघोरान्भीमसेनेन पातितान् ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शुशुभे स महावाहुर्गदाखड्गधनुर्धरः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निहत्य समरे सर्वान्दानवान्मघवानिव ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्ते समतिक्रम्य परिष्वज्य वृकोदरम् |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्रोपविविशुः पार्थाः प्राप्ता गतिमनुत्तमाम् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तैश्चतुर्भिर्महेष्वासैर्गिरिशृङ्गमशोभत |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
लोकपालैर्महाभागैर्दिवं देववरैरिव ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कुवेरसदनं दृष्ट्वा राक्षसांश्च निपातितान् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्राता भ्रातरमासीनमभ्यभाषत पाण्डवम् ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
साहसाद्यदि वा मोहाद्भीम पापमिदं कृतम् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
नैतत्ते सदृशं वीर मुनेरिव मृषावचः ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजद्विष्टं न कर्तव्यमिति धर्मविदो विदुः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्रिदशानामिदं द्विष्टं भीमसेन त्वय़ा कृतम् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अर्थधर्मावनादृत्य यः पापे कुरुते मनः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कर्मणां पार्थ पापानां स फलं विन्दते ध्रुवम् |
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुनरेवं न कर्तव्यं मम चेदिच्छसि प्रिय़म् ||
१२ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा भ्राता भ्रातरमच्युतम् |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अर्थतत्त्वविभागज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः |
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विरराम महातेजास्तमेवार्थं विचिन्तय़न् ||
१३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तु हतशिष्टा ये भीमसेनेन राक्षसाः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सहिताः प्रत्यपद्यन्त कुवेरसदनं प्रति ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते जवेन महावेगाः प्राप्य वैश्रवणालय़म् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीममार्तस्वरं चक्रुर्भीमसेनभय़ार्दिताः ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यस्तशस्त्राय़ुधाः श्रान्ताः शोणिताक्तपरिच्छदाः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रकीर्णमूर्धजा राजन्यक्षाधिपतिमव्रुवन् ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गदापरिघनिस्त्रिंशतोमरप्रासय़ोधिनः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
राक्षसा निहताः सर्वे तव देव पुरःसराः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रमृद्य तरसा शैलं मानुषेण धनेश्वर |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एकेन सहिताः सङ्ख्ये हताः क्रोधवशा गणाः ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रवरा रक्षसेन्द्राणां यक्षाणां च धनाधिप |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शेरते निहता देव गतसत्त्वाः परासवः ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लव्धः शैलो वय़ं मुक्ता मणिमांस्ते सखा हतः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
मानुषेण कृतं कर्म विधत्स्व यदनन्तरम् ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तच्छ्रुत्वा तु सङ्क्रुद्धः सर्वय़क्षगणाधिपः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कोपसंरक्तनय़नः कथमित्यव्रवीद्वचः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्वितीय़मपराध्यन्तं भीमं श्रुत्वा धनेश्वरः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चुक्रोध यक्षाधिपतिर्युज्यतामिति चाव्रवीत् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथाभ्रघनसङ्काशं गिरिकूटमिवोच्छ्रितम् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हय़ैः संय़ोजय़ामासुर्गान्धर्वैरुत्तमं रथम् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य सर्वगुणोपेता विमलाक्षा हय़ोत्तमाः |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेजोवलजवोपेता नानारत्नविभूषिताः ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शोभमाना रथे युक्तास्तरिष्यन्त इवाशुगाः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हर्षय़ामासुरन्योन्यमिङ्गितैर्विजय़ावहैः ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तमास्थाय़ भगवान्राजराजो महारथम् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रय़यौ देवगन्धर्वैः स्तूय़मानो महाद्युतिः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं प्रय़ान्तं महात्मानं सर्वय़क्षधनाधिपम् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रक्ताक्षा हेमसङ्काशा महाकाय़ा महावलाः ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
साय़ुधा वद्धनिस्त्रिंशा यक्षा दशशताय़ुताः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जवेन महता वीराः परिवार्योपतस्थिरे ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं महान्तमुपाय़ान्तं धनेश्वरमुपान्तिके |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददृशुर्हृष्टरोमाणः पाण्डवाः प्रिय़दर्शनम् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कुवेरस्तु महासत्त्वान्पाण्डोः पुत्रान्महारथान् |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशान्दृष्ट्वा प्रीतोऽभवत्तदा ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते पक्षिण इवोत्पत्य गिरेः शृङ्गं महाजवाः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्थुस्तेषां समभ्याशे धनेश्वरपुरःसराः ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तं हृष्टमनसं पाण्डवान्प्रति भारत |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समीक्ष्य यक्षगन्धर्वा निर्विकारा व्यवस्थिताः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवाश्च महात्मानः प्रणम्य धनदं प्रभुम् |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नकुलः सहदेवश्च धर्मपुत्रश्च धर्मवित् ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अपराद्धमिवात्मानं मन्यमाना महारथाः |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्थुः प्राञ्जलय़ः सर्वे परिवार्य धनेश्वरम् ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शय़्यासनवरं श्रीमत्पुष्पकं विश्वकर्मणा |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विहितं चित्रपर्यन्तमातिष्ठत धनाधिपः ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमासीनं महाकाय़ाः शङ्कुकर्णा महाजवाः |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उपोपविविशुर्यक्षा राक्षसाश्च सहस्रशः ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शतशश्चापि गन्धर्वास्तथैवाप्सरसां गणाः |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
परिवार्योपतिष्ठन्त यथा देवाः शतक्रतुम् ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
काञ्चनीं शिरसा विभ्रद्भीमसेनः स्रजं शुभाम् |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वाणखड्गधनुष्पाणिरुदैक्षत धनाधिपम् ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न भीर्भीमस्य न ग्लानिर्विक्षतस्यापि राक्षसैः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आसीत्तस्यामवस्थाय़ां कुवेरमपि पश्यतः ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आददानं शितान्वाणान्योद्धुकाममवस्थितम् |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्ट्वा भीमं धर्मसुतमव्रवीन्नरवाहनः ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विदुस्त्वां सर्वभूतानि पार्थ भूतहिते रतम् |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निर्भय़श्चापि शैलाग्रे वस त्वं सह वन्धुभिः ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न च मन्युस्त्वय़ा कार्यो भीमसेनस्य पाण्डव |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कालेनैते हताः पूर्वं निमित्तमनुजस्तव ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्रीडा चात्र न कर्तव्या साहसं यदिदं कृतम् |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्टश्चापि सुरैः पूर्वं विनाशो यक्षरक्षसाम् ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न भीमसेने कोपो मे प्रीतोऽस्मि भरतर्षभ |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कर्मणानेन भीमस्य मम तुष्टिरभूत्पुरा ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्त्वा तु राजानं भीमसेनमभाषत |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नैतन्मनसि मे तात वर्तते कुरुसत्तम |
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यदिदं साहसं भीम कृष्णार्थे कृतवानसि ||
४५ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
मामनादृत्य देवांश्च विनाशं यक्षरक्षसाम् |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्ववाहुवलमाश्रित्य तेनाहं प्रीतिमांस्त्वय़ि |
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शापादस्मि विनिर्मुक्तो घोरादद्य वृकोदर ||
४६ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अहं पूर्वमगस्त्येन क्रुद्धेन परमर्षिणा |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शप्तोऽपराधे कस्मिंश्चित्तस्यैषा निष्कृतिः कृता ||
४७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्टो हि मम सङ्क्लेशः पुरा पाण्डवनन्दन |
४८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न तवात्रापराधोऽस्ति कथञ्चिदपि शत्रुहन् ||
४८ ख