वैशम्पाय़न उवाच:
हतेषु सर्वसैन्येषु धर्मराजो युधिष्ठिरः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शुश्रुवे पितरं वृद्धं निर्यातं गजसाह्वय़ात् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽभ्ययात्पुत्रशोकार्तः पुत्रशोकपरिप्लुतम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शोचमानो महाराज भ्रातृभिः सहितस्तदा ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्वीय़मानो वीरेण दाशार्हेण महात्मना |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
युय़ुधानेन च तथा तथैव च युय़ुत्सुना ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमन्वगात्सुदुःखार्ता द्रौपदी शोककर्शिता |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सह पाञ्चालय़ोषिद्भिर्यास्तत्रासन्समागताः ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स गङ्गामनु वृन्दानि स्त्रीणां भरतसत्तम |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुररीणामिवार्तानां क्रोशन्तीनां ददर्श ह ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ताभिः परिवृतो राजा रुदतीभिः सहस्रशः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ऊर्ध्ववाहुभिरार्ताभिर्व्रुवतीभिः प्रिय़ाप्रिय़े ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्व नु धर्मज्ञता राज्ञः क्व नु साद्यानृशंसता |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यदावधीत्पितॄन्भ्रातॄन्गुरून्पुत्रान्सखीनपि ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
घातय़ित्वा कथं द्रोणं भीष्मं चापि पितामहम् |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मनस्तेऽभून्महावाहो हत्वा चापि जय़द्रथम् ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किं नु राज्येन ते कार्यं पितॄन्भ्रातॄनपश्यतः |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिमन्युं च दुर्धर्षं द्रौपदेय़ांश्च भारत ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अतीत्य ता महावाहुः क्रोशन्तीः कुररीरिव |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
ववन्दे पितरं ज्येष्ठं धर्मराजो युधिष्ठिरः ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽभिवाद्य पितरं धर्मेणामित्रकर्शनाः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यवेदय़न्त नामानि पाण्डवास्तेऽपि सर्वशः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमात्मजान्तकरणं पिता पुत्रवधार्दितः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अप्रीय़माणः शोकार्तः पाण्डवं परिषस्वजे ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मराजं परिष्वज्य सान्त्वय़ित्वा च भारत |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुष्टात्मा भीममन्वैच्छद्दिधक्षुरिव पावकः ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स कोपपावकस्तस्य शोकवाय़ुसमीरितः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमसेनमय़ं दावं दिधक्षुरिव दृश्यते ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य सङ्कल्पमाज्ञाय़ भीमं प्रत्यशुभं हरिः |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीममाक्षिप्य पाणिभ्यां प्रददौ भीममाय़सम् ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रागेव तु महावुद्धिर्वुद्ध्वा तस्येङ्गितं हरिः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
संविधानं महाप्राज्ञस्तत्र चक्रे जनार्दनः ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं तु गृह्यैव पाणिभ्यां भीमसेनमय़स्मय़म् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वभञ्ज वलवान्राजा मन्यमानो वृकोदरम् ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नागाय़ुतवलप्राणः स राजा भीममाय़सम् |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भङ्क्त्वा विमथितोरस्कः सुस्राव रुधिरं मुखात् ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः पपात मेदिन्यां तथैव रुधिरोक्षितः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रपुष्पिताग्रशिखरः पारिजात इव द्रुमः ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पर्यगृह्णत तं विद्वान्सूतो गावल्गणिस्तदा |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
मैवमित्यव्रवीच्चैनं शमय़न्सान्त्वय़न्निव ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तु कोपं समुत्सृज्य गतमन्युर्महामनाः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हा हा भीमेति चुक्रोश भूय़ः शोकसमन्वितः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं विदित्वा गतक्रोधं भीमसेनवधार्दितम् |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वासुदेवो वरः पुंसामिदं वचनमव्रवीत् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मा शुचो धृतराष्ट्र त्वं नैष भीमस्त्वय़ा हतः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आय़सी प्रतिमा ह्येषा त्वय़ा राजन्निपातिता ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वां क्रोधवशमापन्नं विदित्वा भरतर्षभ |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मय़ापकृष्टः कौन्तेय़ो मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतः ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न हि ते राजशार्दूल वले तुल्योऽस्ति कश्चन |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कः सहेत महावाहो वाह्वोर्निग्रहणं नरः ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यथान्तकमनुप्राप्य जीवन्कश्चिन्न मुच्यते |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं वाह्वन्तरं प्राप्य तव जीवेन्न कश्चन ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मात्पुत्रेण या सा ते प्रतिमा कारिताय़सी |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमस्य सेय़ं कौरव्य तवैवोपहृता मय़ा ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रशोकाभिसन्तापाद्धर्मादपहृतं मनः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तव राजेन्द्र तेन त्वं भीमसेनं जिघांससि ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न च ते तत्क्षमं राजन्हन्यास्त्वं यद्वृकोदरम् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न हि पुत्रा महाराज जीवेय़ुस्ते कथञ्चन ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्माद्यत्कृतमस्माभिर्मन्यमानैः क्षमं प्रति |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुमन्यस्व तत्सर्वं मा च शोके मनः कृथाः ||
३० ख