सञ्जय़ उवाच:
भीमसेनं ततो द्रौणी राजन्विव्याध पत्रिणा |
१ क
सञ्जय़ उवाच:
त्वरय़ा परय़ा युक्तो दर्शय़न्नस्त्रलाघवम् ||
१ ख
सञ्जय़ उवाच:
अथैनं पुनराजघ्ने नवत्या निशितैः शरैः |
२ क
सञ्जय़ उवाच:
सर्वमर्माणि सम्प्रेक्ष्य मर्मज्ञो लघुहस्तवत् ||
२ ख
सञ्जय़ उवाच:
भीमसेनः समाकीर्णो द्रौणिना निशितैः शरैः |
३ क
सञ्जय़ उवाच:
रराज समरे राजन्रश्मिवानिव भास्करः ||
३ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततः शरसहस्रेण सुप्रय़ुक्तेन पाण्डवः |
४ क
सञ्जय़ उवाच:
द्रोणपुत्रमवच्छाद्य सिंहनादममुञ्चत ||
४ ख
सञ्जय़ उवाच:
शरैः शरांस्ततो द्रौणिः संवार्य युधि पाण्डवम् |
५ क
सञ्जय़ उवाच:
ललाटेऽभ्यहनद्राजन्नाराचेन स्मय़न्निव ||
५ ख
सञ्जय़ उवाच:
ललाटस्थं ततो वाणं धारय़ामास पाण्डवः |
६ क
सञ्जय़ उवाच:
यथा शृङ्गं वने दृप्तः खड्गो धारय़ते नृप ||
६ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततो द्रौणिं रणे भीमो यतमानं पराक्रमी |
७ क
सञ्जय़ उवाच:
त्रिभिर्विव्याध नाराचैर्ललाटे विस्मय़न्निव ||
७ ख
सञ्जय़ उवाच:
ललाटस्थैस्ततो वाणैर्व्राह्मणः स व्यरोचत |
८ क
सञ्जय़ उवाच:
प्रावृषीव यथा सिक्तस्त्रिशृङ्गः पर्वतोत्तमः ||
८ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततः शरशतैर्द्रौणिमर्दय़ामास पाण्डवः |
९ क
सञ्जय़ उवाच:
न चैनं कम्पय़ामास मातरिश्वेव पर्वतम् ||
९ ख
सञ्जय़ उवाच:
तथैव पाण्डवं युद्धे द्रौणिः शरशतैः शितैः |
१० क
सञ्जय़ उवाच:
नाकम्पय़त संहृष्टो वार्योघ इव पर्वतम् ||
१० ख
सञ्जय़ उवाच:
तावन्योन्यं शरैर्घोरैश्छादय़ानौ महारथौ |
११ क
सञ्जय़ उवाच:
रथचर्यागतौ शूरौ शुशुभाते रणोत्कटौ ||
११ ख
सञ्जय़ उवाच:
आदित्याविव सन्दीप्तौ लोकक्षय़करावुभौ |
१२ क
सञ्जय़ उवाच:
स्वरश्मिभिरिवान्योन्यं तापय़न्तौ शरोत्तमैः ||
१२ ख
सञ्जय़ उवाच:
कृतप्रतिकृते यत्नं कुर्वाणौ च महारणे |
१३ क
सञ्जय़ उवाच:
कृतप्रतिकृते यत्नं चक्राते तावभीतवत् ||
१३ ख
सञ्जय़ उवाच:
व्याघ्राविव च सङ्ग्रामे चेरतुस्तौ महारथौ |
१४ क
सञ्जय़ उवाच:
शरदंष्ट्रौ दुराधर्षौ चापव्यात्तौ भय़ानकौ ||
१४ ख
सञ्जय़ उवाच:
अभूतां तावदृश्यौ च शरजालैः समन्ततः |
१५ क
सञ्जय़ उवाच:
मेघजालैरिव च्छन्नौ गगने चन्द्रभास्करौ ||
१५ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्रकाशौ च मुहूर्तेन तत्रैवास्तामरिन्दमौ |
१६ क
सञ्जय़ उवाच:
विमुक्तौ मेघजालेन शशिसूर्यौ यथा दिवि ||
१६ ख
सञ्जय़ उवाच:
अपसव्यं ततश्चक्रे द्रौणिस्तत्र वृकोदरम् |
१७ क
सञ्जय़ उवाच:
किरञ्शरशतैरुग्रैर्धाराभिरिव पर्वतम् ||
१७ ख
सञ्जय़ उवाच:
न तु तन्ममृषे भीमः शत्रोर्विजय़लक्षणम् |
१८ क
सञ्जय़ उवाच:
प्रतिचक्रे च तं राजन्पाण्डवोऽप्यपसव्यतः ||
१८ ख
सञ्जय़ उवाच:
मण्डलानां विभागेषु गतप्रत्यागतेषु च |
१९ क
सञ्जय़ उवाच:
वभूव तुमुलं युद्धं तय़ोस्तत्र महामृधे ||
१९ ख
सञ्जय़ उवाच:
चरित्वा विविधान्मार्गान्मण्डलं स्थानमेव च |
२० क
सञ्जय़ उवाच:
शरैः पूर्णाय़तोत्सृष्टैरन्योन्यमभिजघ्नतुः ||
२० ख
सञ्जय़ उवाच:
अन्योन्यस्य वधे यत्नं चक्रतुस्तौ महारथौ |
२१ क
सञ्जय़ उवाच:
ईषतुर्विरथं चैव कर्तुमन्योन्यमाहवे ||
२१ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततो द्रौणिर्महास्त्राणि प्रादुश्चक्रे महारथः |
२२ क
सञ्जय़ उवाच:
तान्यस्त्रैरेव समरे प्रतिजघ्नेऽस्य पाण्डवः ||
२२ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततो घोरं महाराज अस्त्रय़ुद्धमवर्तत |
२३ क
सञ्जय़ उवाच:
ग्रहय़ुद्धं यथा घोरं प्रजासंहरणे अभूत् ||
२३ ख
सञ्जय़ उवाच:
ते वाणाः समसज्जन्त क्षिप्तास्ताभ्यां तु भारत |
२४ क
सञ्जय़ उवाच:
द्योतय़न्तो दिशः सर्वास्तच्च सैन्यं समन्ततः ||
२४ ख
सञ्जय़ उवाच:
वाणसङ्घावृतं घोरमाकाशं समपद्यत |
२५ क
सञ्जय़ उवाच:
उक्लापातकृतं यद्वत्प्रजानां सङ्क्षय़े नृप ||
२५ ख
सञ्जय़ उवाच:
वाणाभिघातात्सञ्जज्ञे तत्र भारत पावकः |
२६ क
सञ्जय़ उवाच:
सविस्फुलिङ्गो दीप्तार्चिः सोऽदहद्वाहिनीद्वय़म् ||
२६ ख
सञ्जय़ उवाच:
तत्र सिद्धा महाराज सम्पतन्तोऽव्रुवन्वचः |
२७ क
सञ्जय़ उवाच:
अति युद्धानि सर्वाणि युद्धमेतत्ततोऽधिकम् ||
२७ ख
सञ्जय़ उवाच:
सर्वय़ुद्धानि चैतस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् |
२८ क
सञ्जय़ उवाच:
नैतादृशं पुनर्युद्धं न भूतं न भविष्यति ||
२८ ख
सञ्जय़ उवाच:
अहो ज्ञानेन संय़ुक्तावुभौ चोग्रपराक्रमौ |
२९ क
सञ्जय़ उवाच:
अहो भीमे वलं भीममेतय़ोश्च कृतास्त्रता ||
२९ ख
सञ्जय़ उवाच:
अहो वीर्यस्य सारत्वमहो सौष्ठवमेतय़ोः |
३० क
सञ्जय़ उवाच:
स्थितावेतौ हि समरे कालान्तकय़मोपमौ ||
३० ख
सञ्जय़ उवाच:
रुद्रौ द्वाविव सम्भूतौ यथा द्वाविव भास्करौ |
३१ क
सञ्जय़ उवाच:
यमौ वा पुरुषव्याघ्रौ घोररूपाविमौ रणे ||
३१ ख
सञ्जय़ उवाच:
श्रूय़न्ते स्म तदा वाचः सिद्धानां वै मुहुर्मुहुः |
३२ क
सञ्जय़ उवाच:
सिंहनादश्च सञ्जज्ञे समेतानां दिवौकसाम् |
३२ ख
सञ्जय़ उवाच:
अद्भुतं चाप्यचिन्त्यं च दृष्ट्वा कर्म तय़ोर्मृधे ||
३२ ग
सञ्जय़ उवाच:
तौ शूरौ समरे राजन्परस्परकृतागसौ |
३३ क
सञ्जय़ उवाच:
परस्परमुदैक्षेतां क्रोधादुद्वृत्य चक्षुषी ||
३३ ख
सञ्जय़ उवाच:
क्रोधरक्तेक्षणौ तौ तु क्रोधात्प्रस्फुरिताधरौ |
३४ क
सञ्जय़ उवाच:
क्रोधात्सन्दष्टदशनौ सन्दष्टदशनच्छदौ ||
३४ ख
सञ्जय़ उवाच:
अन्योन्यं छादय़न्तौ स्म शरवृष्ट्या महारथौ |
३५ क
सञ्जय़ उवाच:
शराम्वुधारौ समरे शस्त्रविद्युत्प्रकाशिनौ ||
३५ ख
सञ्जय़ उवाच:
तावन्योन्यं ध्वजौ विद्ध्वा सारथी च महारथौ |
३६ क
सञ्जय़ उवाच:
अन्योन्यस्य हय़ान्विद्ध्वा विभिदाते परस्परम् ||
३६ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततः क्रुद्धौ महाराज वाणौ गृह्य महाहवे |
३७ क
सञ्जय़ उवाच:
उभौ चिक्षिपतुस्तूर्णमन्योन्यस्य वधैषिणौ ||
३७ ख
सञ्जय़ उवाच:
तौ साय़कौ महाराज द्योतमानौ चमूमुखे |
३८ क
सञ्जय़ उवाच:
आजघ्नाते समासाद्य वज्रवेगौ दुरासदौ ||
३८ ख
सञ्जय़ उवाच:
तौ परस्परवेगाच्च शराभ्यां च भृशाहतौ |
३९ क
सञ्जय़ उवाच:
निपेततुर्महावीरौ स्वरथोपस्थय़ोस्तदा ||
३९ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततस्तु सारथिर्ज्ञात्वा द्रोणपुत्रमचेतनम् |
४० क
सञ्जय़ उवाच:
अपोवाह रणाद्राजन्सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ||
४० ख
सञ्जय़ उवाच:
तथैव पाण्डवं राजन्विह्वलन्तं मुहुर्मुहुः |
४१ क
सञ्जय़ उवाच:
अपोवाह रथेनाजौ सारथिः शत्रुतापनम् ||
४१ ख