वैशम्पाय़न उवाच:
संवत्सराहिते गर्भे गान्धार्या जनमेजय़ |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आह्वय़ामास वै कुन्ती गर्भार्थं धर्ममच्युतम् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सा वलिं त्वरिता देवी धर्माय़ोपजहार ह |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जजाप जप्यं विधिवद्दत्तं दुर्वाससा पुरा ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सङ्गम्य सा तु धर्मेण योगमूर्तिधरेण वै |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
लेभे पुत्रं वरारोहा सर्वप्राणभृतां वरम् ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ऐन्द्रे चन्द्रसमाय़ुक्ते मुहूर्तेऽभिजितेऽष्टमे |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दिवा मध्यगते सूर्ये तिथौ पुण्येऽभिपूजिते ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समृद्धय़शसं कुन्ती सुषाव समय़े सुतम् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जातमात्रे सुते तस्मिन्वागुवाचाशरीरिणी ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एष धर्मभृतां श्रेष्ठो भविष्यति न संशय़ः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिर इति ख्यातः पाण्डोः प्रथमजः सुतः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भविता प्रथितो राजा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यशसा तेजसा चैव वृत्तेन च समन्वितः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धार्मिकं तं सुतं लव्ध्वा पाण्डुस्तां पुनरव्रवीत् |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राहुः क्षत्रं वलज्येष्ठं वलज्येष्ठं सुतं वृणु ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तथोक्ता पत्या तु वाय़ुमेवाजुहाव सा |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्माज्जज्ञे महावाहुर्भीमो भीमपराक्रमः ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमप्यतिवलं जातं वागभ्यवददच्युतम् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वेषां वलिनां श्रेष्ठो जातोऽय़मिति भारत ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इदमत्यद्भुतं चासीज्जातमात्रे वृकोदरे |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यदङ्कात्पतितो मातुः शिलां गात्रैरचूर्णय़त् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कुन्ती व्याघ्रभय़ोद्विग्ना सहसोत्पतिता किल |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नान्ववुध्यत संसुप्तमुत्सङ्गे स्वे वृकोदरम् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः स वज्रसङ्घातः कुमारोऽभ्यपतद्गिरौ |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पतता तेन शतधा शिला गात्रैर्विचूर्णिता |
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तां शिलां चूर्णितां दृष्ट्वा पाण्डुर्विस्मय़मागमत् ||
१३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्मिन्नहनि भीमस्तु जज्ञे भरतसत्तम |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनोऽपि तत्रैव प्रजज्ञे वसुधाधिप ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जाते वृकोदरे पाण्डुरिदं भूय़ोऽन्वचिन्तय़त् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं नु मे वरः पुत्रो लोकश्रेष्ठो भवेदिति ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दैवे पुरुषकारे च लोकोऽय़ं हि प्रतिष्ठितः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र दैवं तु विधिना कालय़ुक्तेन लभ्यते ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इन्द्रो हि राजा देवानां प्रधान इति नः श्रुतम् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अप्रमेय़वलोत्साहो वीर्यवानमितद्युतिः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं तोषय़ित्वा तपसा पुत्रं लप्स्ये महावलम् |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यं दास्यति स मे पुत्रं स वरीय़ान्भविष्यति |
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कर्मणा मनसा वाचा तस्मात्तप्स्ये महत्तपः ||
१८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः पाण्डुर्महातेजा मन्त्रय़ित्वा महर्षिभिः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दिदेश कुन्त्याः कौरव्यो व्रतं सांवत्सरं शुभम् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आत्मना च महावाहुरेकपादस्थितोऽभवत् |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
उग्रं स तप आतस्थे परमेण समाधिना ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आरिराधय़िषुर्देवं त्रिदशानां तमीश्वरम् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सूर्येण सह धर्मात्मा पर्यवर्तत भारत ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं तु कालेन महता वासवः प्रत्यभाषत |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रं तव प्रदास्यामि त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
देवानां व्राह्मणानां च सुहृदां चार्थसाधकम् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सुतं तेऽग्र्यं प्रदास्यामि सर्वामित्रविनाशनम् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्युक्तः कौरवो राजा वासवेन महात्मना |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच कुन्तीं धर्मात्मा देवराजवचः स्मरन् ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नीतिमन्तं महात्मानमादित्यसमतेजसम् |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुराधर्षं क्रिय़ावन्तमतीवाद्भुतदर्शनम् ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रं जनय़ सुश्रोणि धाम क्षत्रिय़तेजसाम् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
लव्धः प्रसादो देवेन्द्रात्तमाह्वय़ शुचिस्मिते ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्ता ततः शक्रमाजुहाव यशस्विनी |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अथाजगाम देवेन्द्रो जनय़ामास चार्जुनम् ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जातमात्रे कुमारे तु वागुवाचाशरीरिणी |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महागम्भीरनिर्घोषा नभो नादय़ती तदा ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कार्तवीर्यसमः कुन्ति शिवितुल्यपराक्रमः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एष शक्र इवाजेय़ो यशस्ते प्रथय़िष्यति ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अदित्या विष्णुना प्रीतिर्यथाभूदभिवर्धिता |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा विष्णुसमः प्रीतिं वर्धय़िष्यति तेऽर्जुनः ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एष मद्रान्वशे कृत्वा कुरूंश्च सह केकय़ैः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चेदिकाशिकरूषांश्च कुरुलक्ष्म सुधास्यति ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतस्य भुजवीर्येण खाण्डवे हव्यवाहनः |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मेदसा सर्वभूतानां तृप्तिं यास्यति वै पराम् ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ग्रामणीश्च महीपालानेष जित्वा महावलः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातृभिः सहितो वीरस्त्रीन्मेधानाहरिष्यति ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जामदग्न्यसमः कुन्ति विष्णुतुल्यपराक्रमः |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एष वीर्यवतां श्रेष्ठो भविष्यत्यपराजितः ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा दिव्यानि चास्त्राणि निखिलान्याहरिष्यति |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विप्रनष्टां श्रिय़ं चाय़माहर्ता पुरुषर्षभः ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतामत्यद्भुतां वाचं कुन्तीपुत्रस्य सूतके |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उक्तवान्वाय़ुराकाशे कुन्ती शुश्राव चास्य ताम् ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वाचमुच्चारितामुच्चैस्तां निशम्य तपस्विनाम् |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वभूव परमो हर्षः शतशृङ्गनिवासिनाम् ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा देवऋषीणां च सेन्द्राणां च दिवौकसाम् |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आकाशे दुन्दुभीनां च वभूव तुमुलः स्वनः ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उदतिष्ठन्महाघोषः पुष्पवृष्टिभिरावृतः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समवेत्य च देवानां गणाः पार्थमपूजय़न् ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
काद्रवेय़ा वैनतेय़ा गन्धर्वाप्सरसस्तथा |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रजानां पतय़ः सर्वे सप्त चैव महर्षय़ः ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भरद्वाजः कश्यपो गौतमश्च; विश्वामित्रो जमदग्निर्वसिष्ठः |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यश्चोदितो भास्करेऽभूत्प्रनष्टे; सोऽप्यत्रात्रिर्भगवानाजगाम ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मरीचिरङ्गिराश्चैव पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दक्षः प्रजापतिश्चैव गन्धर्वाप्सरसस्तथा ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दिव्यमाल्याम्वरधराः सर्वालङ्कारभूषिताः |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उपगाय़न्ति वीभत्सुमुपनृत्यन्ति चाप्सराः |
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गन्धर्वैः सहितः श्रीमान्प्रागाय़त च तुम्वुरुः ||
४३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमसेनोग्रसेनौ च ऊर्णाय़ुरनघस्तथा |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गोपतिर्धृतराष्ट्रश्च सूर्यवर्चाश्च सप्तमः ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युगपस्तृणपः कार्ष्णिर्नन्दिश्चित्ररथस्तथा |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्रय़ोदशः शालिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः ||
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कलिः पञ्चदशश्चात्र नारदश्चैव षोडशः |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सद्वा वृहद्वा वृहकः करालश्च महाय़शाः ||
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्रह्मचारी वहुगुणः सुपर्णश्चेति विश्रुतः |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विश्वावसुर्भुमन्युश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा ||
४७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गीतमाधुर्यसम्पन्नौ विख्यातौ च हहाहुहू |
४८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्येते देवगन्धर्वा जगुस्तत्र नरर्षभम् ||
४८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथैवाप्सरसो हृष्टाः सर्वालङ्कारभूषिताः |
४९ क