chevron_left शान्ति पर्व अध्याय ११७
भीष्म उवाच:
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् |
१ क
भीष्म उवाच:
निदर्शनकरं लोके सज्जनाचरितं सदा ||
१ ख
भीष्म उवाच:
अस्यैवार्थस्य सदृशं यच्छ्रुतं मे तपोवने |
२ क
भीष्म उवाच:
जामदग्न्यस्य रामस्य यदुक्तमृषिसत्तमैः ||
२ ख
भीष्म उवाच:
वने महति कस्मिंश्चिदमनुष्यनिषेविते |
३ क
भीष्म उवाच:
ऋषिर्मूलफलाहारो निय़तो निय़तेन्द्रिय़ः ||
३ ख
भीष्म उवाच:
दीक्षादमपरः शान्तः स्वाध्याय़परमः शुचिः |
४ क
भीष्म उवाच:
उपवासविशुद्धात्मा सततं सत्पथे स्थितः ||
४ ख
भीष्म उवाच:
तस्य सन्दृश्य सद्भावमुपविष्टस्य धीमतः |
५ क
भीष्म उवाच:
सर्वसत्त्वाः समीपस्था भवन्ति वनचारिणः ||
५ ख
भीष्म उवाच:
सिंहव्याघ्राः सशरभा मत्ताश्चैव महागजाः |
६ क
भीष्म उवाच:
द्वीपिनः खड्गभल्लूका ये चान्ये भीमदर्शनाः ||
६ ख
भीष्म उवाच:
ते सुखप्रश्नदाः सर्वे भवन्ति क्षतजाशनाः |
७ क
भीष्म उवाच:
तस्यर्षेः शिष्यवच्चैव न्यग्भूताः प्रिय़कारिणः ||
७ ख
भीष्म उवाच:
दत्त्वा च ते सुखप्रश्नं सर्वे यान्ति यथागतम् |
८ क
भीष्म उवाच:
ग्राम्यस्त्वेकः पशुस्तत्र नाजहाच्छ्वा महामुनिम् ||
८ ख
भीष्म उवाच:
भक्तोऽनुरक्तः सततमुपवासकृशोऽवलः |
९ क
भीष्म उवाच:
फलमूलोत्कराहारः शान्तः शिष्टाकृतिर्यथा ||
९ ख
भीष्म उवाच:
तस्यर्षेरुपविष्टस्य पादमूले महामुनेः |
१० क
भीष्म उवाच:
मनुष्यवद्गतो भावः स्नेहवद्धोऽभवद्भृशम् ||
१० ख
भीष्म उवाच:
ततोऽभ्ययान्महावीर्यो द्वीपी क्षतजभोजनः |
११ क
भीष्म उवाच:
श्वार्थमत्यन्तसन्दुष्टः क्रूरः काल इवान्तकः ||
११ ख
भीष्म उवाच:
लेलिह्यमानस्तृषितः पुच्छास्फोटनतत्परः |
१२ क
भीष्म उवाच:
व्यादितास्यः क्षुधाभग्नः प्रार्थय़ानस्तदामिषम् ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
तं दृष्ट्वा क्रूरमाय़ान्तं जीवितार्थी नराधिप |
१३ क
भीष्म उवाच:
प्रोवाच श्वा मुनिं तत्र यत्तच्छृणु महामते ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
श्वशत्रुर्भगवन्नत्र द्वीपी मां हन्तुमिच्छति |
१४ क
भीष्म उवाच:
त्वत्प्रसादाद्भय़ं न स्यात्तस्मान्मम महामुने ||
१४ ख
मुनिरु उवाच:
न भय़ं द्वीपिनः कार्यं मृत्युतस्ते कथञ्चन |
१५ क
मुनिरु उवाच:
एष श्वरूपरहितो द्वीपी भवसि पुत्रक ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
ततः श्वा द्वीपितां नीतो जाम्वूनदनिभाकृतिः |
१६ क
भीष्म उवाच:
चित्राङ्गो विस्फुरन्हृष्टो वने वसति निर्भय़ः ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
ततोऽभ्ययान्महारौद्रो व्यादितास्यः क्षुधान्वितः |
१७ क
भीष्म उवाच:
द्वीपिनं लेलिहद्वक्त्रो व्याघ्रो रुधिरलालसः ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
व्याघ्रं दृष्ट्वा क्षुधाभग्नं दंष्ट्रिणं वनगोचरम् |
१८ क
भीष्म उवाच:
द्वीपी जीवितरक्षार्थमृषिं शरणमेय़िवान् ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
ततः संवासजं स्नेहमृषिणा कुर्वता सदा |
१९ क
भीष्म उवाच:
स द्वीपी व्याघ्रतां नीतो रिपुभिर्वलवत्तरः |
१९ ख
भीष्म उवाच:
ततो दृष्ट्वा स शार्दूलो नाभ्यहंस्तं विशां पते ||
१९ ग
भीष्म उवाच:
स तु श्वा व्याघ्रतां प्राप्य वलवान्पिशिताशनः |
२० क
भीष्म उवाच:
न मूलफलभोगेषु स्पृहामप्यकरोत्तदा ||
२० ख
भीष्म उवाच:
यथा मृगपतिर्नित्यं प्रकाङ्क्षति वनौकसः |
२१ क
भीष्म उवाच:
तथैव स महाराज व्याघ्रः समभवत्तदा ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
व्याघ्रस्तूटजमूलस्थस्तृप्तः सुप्तो हतैर्मृगैः |
२२ क
भीष्म उवाच:
नागश्चागात्तमुद्देशं मत्तो मेघ इवोत्थितः ||
२२ ख
भीष्म उवाच:
प्रभिन्नकरटः प्रांशुः पद्मी विततमस्तकः |
२३ क
भीष्म उवाच:
सुविषाणो महाकाय़ो मेघगम्भीरनिस्वनः ||
२३ ख
भीष्म उवाच:
तं दृष्ट्वा कुञ्जरं मत्तमाय़ान्तं मदगर्वितम् |
२४ क
भीष्म उवाच:
व्याघ्रो हस्तिभय़ात्त्रस्तस्तमृषिं शरणं यय़ौ ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
ततोऽनय़त्कुञ्जरतां तं व्याघ्रमृषिसत्तमः |
२५ क
भीष्म उवाच:
महामेघोपमं दृष्ट्वा तं स भीतोऽभवद्गजः ||
२५ ख
भीष्म उवाच:
ततः कमलषण्डानि शल्लकीगहनानि च |
२६ क
भीष्म उवाच:
व्यचरत्स मुदा युक्तः पद्मरेणुविभूषितः ||
२६ ख
भीष्म उवाच:
कदाचिद्रममाणस्य हस्तिनः सुमुखं तदा |
२७ क
भीष्म उवाच:
ऋषेस्तस्योटजस्थस्य कालोऽगच्छन्निशानिशम् ||
२७ ख
भीष्म उवाच:
अथाजगाम तं देशं केसरी केसरारुणः |
२८ क
भीष्म उवाच:
गिरिकन्दरजो भीमः सिंहो नागकुलान्तकः ||
२८ ख
भीष्म उवाच:
तं दृष्ट्वा सिंहमाय़ान्तं नागः सिंहभय़ाकुलः |
२९ क
भीष्म उवाच:
ऋषिं शरणमापेदे वेपमानो भय़ातुरः ||
२९ ख
भीष्म उवाच:
ततः स सिंहतां नीतो नागेन्द्रो मुनिना तदा |
३० क
भीष्म उवाच:
वन्यं नागणय़त्सिंहं तुल्यजातिसमन्वय़ात् ||
३० ख
भीष्म उवाच:
दृष्ट्वा च सोऽनशत्सिंहो वन्यो भीसन्नवाग्वलः |
३१ क
भीष्म उवाच:
स चाश्रमेऽवसत्सिंहस्तस्मिन्नेव वने सुखी ||
३१ ख
भीष्म उवाच:
न त्वन्ये क्षुद्रपशवस्तपोवननिवासिनः |
३२ क
भीष्म उवाच:
व्यदृश्यन्त भय़त्रस्ता जीविताकाङ्क्षिणः सदा ||
३२ ख
भीष्म उवाच:
कदाचित्कालय़ोगेन सर्वप्राणिविहिंसकः |
३३ क
भीष्म उवाच:
वलवान्क्षतजाहारो नानासत्त्वभय़ङ्करः ||
३३ ख
भीष्म उवाच:
अष्टपादूर्ध्वचरणः शरभो वनगोचरः |
३४ क
भीष्म उवाच:
तं सिंहं हन्तुमागच्छन्मुनेस्तस्य निवेशनम् ||
३४ ख
भीष्म उवाच:
तं मुनिः शरभं चक्रे वलोत्कटमरिन्दम |
३५ क
भीष्म उवाच:
ततः स शरभो वन्यो मुनेः शरभमग्रतः |
३५ ख
भीष्म उवाच:
दृष्ट्वा वलिनमत्युग्रं द्रुतं सम्प्राद्रवद्भय़ात् ||
३५ ग
भीष्म उवाच:
स एवं शरभस्थाने न्यस्तो वै मुनिना तदा |
३६ क
भीष्म उवाच:
मुनेः पार्श्वगतो नित्यं शारभ्यं सुखमाप्तवान् ||
३६ ख
भीष्म उवाच:
ततः शरभसन्त्रस्ताः सर्वे मृगगणा वनात् |
३७ क
भीष्म उवाच:
दिशः सम्प्राद्रवन्राजन्भय़ाज्जीवितकाङ्क्षिणः ||
३७ ख
भीष्म उवाच:
शरभोऽप्यतिसन्दुष्टो नित्यं प्राणिवधे रतः |
३८ क
भीष्म उवाच:
फलमूलाशनं शान्तं नैच्छत्स पिशिताशनः ||
३८ ख
भीष्म उवाच:
ततो रुधिरतर्षेण वलिना शरभोऽन्वितः |
३९ क
भीष्म उवाच:
इय़ेष तं मुनिं हन्तुमकृतज्ञः श्वय़ोनिजः ||
३९ ख
भीष्म उवाच:
ततस्तेन तपःशक्त्या विदितो ज्ञानचक्षुषा |
४० क
भीष्म उवाच:
विज्ञाय़ च महाप्राज्ञो मुनिः श्वानं तमुक्तवान् ||
४० ख
भीष्म उवाच:
श्वा त्वं द्वीपित्वमापन्नो द्वीपी व्याघ्रत्वमागतः |
४१ क
भीष्म उवाच:
व्याघ्रो नागो मदपटुर्नागः सिंहत्वमाप्तवान् ||
४१ ख
भीष्म उवाच:
सिंहोऽतिवलसंय़ुक्तो भूय़ः शरभतां गतः |
४२ क
भीष्म उवाच:
मय़ा स्नेहपरीतेन न विमृष्टः कुलान्वय़ः ||
४२ ख
भीष्म उवाच:
यस्मादेवमपापं मां पाप हिंसितुमिच्छसि |
४३ क
भीष्म उवाच:
तस्मात्स्वय़ोनिमापन्नः श्वैव त्वं हि भविष्यसि ||
४३ ख
भीष्म उवाच:
ततो मुनिजनद्वेषाद्दुष्टात्मा श्वाकृतोऽवुधः |
४४ क
भीष्म उवाच:
ऋषिणा शरभः शप्तः स्वं रूपं पुनराप्तवान् ||
४४ ख