युधिष्ठिर उवाच:
इमे वै मानवा लोके भृशं मांसस्य गृद्धिनः |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
विसृज्य भक्षान्विविधान्यथा रक्षोगणास्तथा ||
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
नापूपान्विविधाकाराञ्शाकानि विविधानि च |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
षाडवान्रसय़ोगांश्च तथेच्छन्ति यथामिषम् ||
२ ख
युधिष्ठिर उवाच:
तत्र मे वुद्धिरत्रैव विसर्गे परिमुह्यते |
३ क
युधिष्ठिर उवाच:
न मन्ये रसतः किञ्चिन्मांसतोऽस्तीह किञ्चन ||
३ ख
युधिष्ठिर उवाच:
तदिच्छामि गुणाञ्श्रोतुं मांसस्याभक्षणेऽपि वा |
४ क
युधिष्ठिर उवाच:
भक्षणे चैव ये दोषास्तांश्चैव पुरुषर्षभ ||
४ ख
युधिष्ठिर उवाच:
सर्वं तत्त्वेन धर्मज्ञ यथावदिह धर्मतः |
५ क
युधिष्ठिर उवाच:
किं वा भक्ष्यमभक्ष्यं वा सर्वमेतद्वदस्व मे ||
५ ख
भीष्म उवाच:
एवमेतन्महावाहो यथा वदसि भारत |
६ क
भीष्म उवाच:
न मांसात्परमत्रान्यद्रसतो विद्यते भुवि ||
६ ख
भीष्म उवाच:
क्षतक्षीणाभितप्तानां ग्राम्यधर्मरताश्च ये |
७ क
भीष्म उवाच:
अध्वना कर्शितानां च न मांसाद्विद्यते परम् ||
७ ख
भीष्म उवाच:
सद्यो वर्धय़ति प्राणान्पुष्टिमग्र्यां ददाति च |
८ क
भीष्म उवाच:
न भक्षोऽभ्यधिकः कश्चिन्मांसादस्ति परन्तप ||
८ ख
भीष्म उवाच:
विवर्जने तु वहवो गुणाः कौरवनन्दन |
९ क
भीष्म उवाच:
ये भवन्ति मनुष्याणां तान्मे निगदतः शृणु ||
९ ख
भीष्म उवाच:
स्वमांसं परमांसैर्यो विवर्धय़ितुमिच्छति |
१० क
भीष्म उवाच:
नास्ति क्षुद्रतरस्तस्मान्न नृशंसतरो नरः ||
१० ख
भीष्म उवाच:
न हि प्राणात्प्रिय़तरं लोके किञ्चन विद्यते |
११ क
भीष्म उवाच:
तस्माद्दय़ां नरः कुर्याद्यथात्मनि तथा परे ||
११ ख
भीष्म उवाच:
शुक्राच्च तात सम्भूतिर्मांसस्येह न संशय़ः |
१२ क
भीष्म उवाच:
भक्षणे तु महान्दोषो वधेन सह कल्पते ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
अहिंसालक्षणो धर्म इति वेदविदो विदुः |
१३ क
भीष्म उवाच:
यदहिंस्रं भवेत्कर्म तत्कुर्यादात्मवान्नरः ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
पितृदैवतय़ज्ञेषु प्रोक्षितं हविरुच्यते |
१४ क
भीष्म उवाच:
विधिना वेददृष्टेन तद्भुक्त्वेह न दुष्यति ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
यज्ञार्थे पशवः सृष्टा इत्यपि श्रूय़ते श्रुतिः |
१५ क
भीष्म उवाच:
अतोऽन्यथा प्रवृत्तानां राक्षसो विधिरुच्यते ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
क्षत्रिय़ाणां तु यो दृष्टो विधिस्तमपि मे शृणु |
१६ क
भीष्म उवाच:
वीर्येणोपार्जितं मांसं यथा खादन्न दुष्यति ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
आरण्याः सर्वदैवत्याः प्रोक्षिताः सर्वशो मृगाः |
१७ क
भीष्म उवाच:
अगस्त्येन पुरा राजन्मृगय़ा येन पूज्यते ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
नात्मानमपरित्यज्य मृगय़ा नाम विद्यते |
१८ क
भीष्म उवाच:
समतामुपसङ्गम्य रूपं हन्यान्न वा नृप ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
अतो राजर्षय़ः सर्वे मृगय़ां यान्ति भारत |
१९ क
भीष्म उवाच:
लिप्यन्ते न हि दोषेण न चैतत्पातकं विदुः ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
न हि तत्परमं किञ्चिदिह लोके परत्र च |
२० क
भीष्म उवाच:
यत्सर्वेष्विह लोकेषु दय़ा कौरवनन्दन ||
२० ख
भीष्म उवाच:
न भय़ं विद्यते जातु नरस्येह दय़ावतः |
२१ क
भीष्म उवाच:
दय़ावतामिमे लोकाः परे चापि तपस्विनाम् ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
अभय़ं सर्वभूतेभ्यो यो ददाति दय़ापरः |
२२ क
भीष्म उवाच:
अभय़ं तस्य भूतानि ददतीत्यनुशुश्रुमः ||
२२ ख
भीष्म उवाच:
क्षतं च स्खलितं चैव पतितं क्लिष्टमाहतम् |
२३ क
भीष्म उवाच:
सर्वभूतानि रक्षन्ति समेषु विषमेषु च ||
२३ ख
भीष्म उवाच:
नैनं व्यालमृगा घ्नन्ति न पिशाचा न राक्षसाः |
२४ क
भीष्म उवाच:
मुच्यन्ते भय़कालेषु मोक्षय़न्ति च ये परान् ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
प्राणदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति |
२५ क
भीष्म उवाच:
न ह्यात्मनः प्रिय़तरः कश्चिदस्तीति निश्चितम् ||
२५ ख
भीष्म उवाच:
अनिष्टं सर्वभूतानां मरणं नाम भारत |
२६ क
भीष्म उवाच:
मृत्युकाले हि भूतानां सद्यो जाय़ति वेपथुः ||
२६ ख
भीष्म उवाच:
जातिजन्मजरादुःखे नित्यं संसारसागरे |
२७ क
भीष्म उवाच:
जन्तवः परिवर्तन्ते मरणादुद्विजन्ति च ||
२७ ख
भीष्म उवाच:
गर्भवासेषु पच्यन्ते क्षाराम्लकटुकै रसैः |
२८ क
भीष्म उवाच:
मूत्रश्लेष्मपुरीषाणां स्पर्शैश्च भृशदारुणैः ||
२८ ख
भीष्म उवाच:
जाताश्चाप्यवशास्तत्र भिद्यमानाः पुनः पुनः |
२९ क
भीष्म उवाच:
पाट्यमानाश्च दृश्यन्ते विवशा मांसगृद्धिनः ||
२९ ख
भीष्म उवाच:
कुम्भीपाके च पच्यन्ते तां तां योनिमुपागताः |
३० क
भीष्म उवाच:
आक्रम्य मार्यमाणाश्च भ्राम्यन्ते वै पुनः पुनः ||
३० ख
भीष्म उवाच:
नात्मनोऽस्ति प्रिय़तरः पृथिव्यामनुसृत्य ह |
३१ क
भीष्म उवाच:
तस्मात्प्राणिषु सर्वेषु दय़ावानात्मवान्भवेत् ||
३१ ख
भीष्म उवाच:
सर्वमांसानि यो राजन्यावज्जीवं न भक्षय़ेत् |
३२ क
भीष्म उवाच:
स्वर्गे स विपुलं स्थानं प्राप्नुय़ान्नात्र संशय़ः ||
३२ ख
भीष्म उवाच:
ये भक्षय़न्ति मांसानि भूतानां जीवितैषिणाम् |
३३ क
भीष्म उवाच:
भक्ष्यन्ते तेऽपि तैर्भूतैरिति मे नास्ति संशय़ः ||
३३ ख
भीष्म उवाच:
मां स भक्षय़ते यस्माद्भक्षय़िष्ये तमप्यहम् |
३४ क
भीष्म उवाच:
एतन्मांसस्य मांसत्वमतो वुध्यस्व भारत ||
३४ ख
भीष्म उवाच:
घातको वध्यते नित्यं तथा वध्येत वन्धकः |
३५ क
भीष्म उवाच:
आक्रोष्टाक्रुश्यते राजन्द्वेष्टा द्वेष्यत्वमाप्नुते ||
३५ ख
भीष्म उवाच:
येन येन शरीरेण यद्यत्कर्म करोति यः |
३६ क
भीष्म उवाच:
तेन तेन शरीरेण तत्तत्फलमुपाश्नुते ||
३६ ख
भीष्म उवाच:
अहिंसा परमो धर्मस्तथाहिंसा परो दमः |
३७ क
भीष्म उवाच:
अहिंसा परमं दानमहिंसा परमं तपः ||
३७ ख
भीष्म उवाच:
अहिंसा परमो यज्ञस्तथाहिंसा परं वलम् |
३८ क
भीष्म उवाच:
अहिंसा परमं मित्रमहिंसा परमं सुखम् |
३८ ख
भीष्म उवाच:
अहिंसा परमं सत्यमहिंसा परमं श्रुतम् ||
३८ ग
भीष्म उवाच:
सर्वय़ज्ञेषु वा दानं सर्वतीर्थेषु चाप्लुतम् |
३९ क
भीष्म उवाच:
सर्वदानफलं वापि नैतत्तुल्यमहिंसय़ा ||
३९ ख
भीष्म उवाच:
अहिंस्रस्य तपोऽक्षय़्यमहिंस्रो यजते सदा |
४० क
भीष्म उवाच:
अहिंस्रः सर्वभूतानां यथा माता यथा पिता ||
४० ख
भीष्म उवाच:
एतत्फलमहिंसाय़ा भूय़श्च कुरुपुङ्गव |
४१ क
भीष्म उवाच:
न हि शक्या गुणा वक्तुमिह वर्षशतैरपि ||
४१ ख