भीष्म उवाच:
एवं शुनासमान्भृत्यान्स्वस्थाने यो नराधिपः |
१ क
भीष्म उवाच:
निय़ोजय़ति कृत्येषु स राज्यफलमश्नुते ||
१ ख
भीष्म उवाच:
न श्वा स्वस्थानमुत्क्रम्य प्रमाणमभि सत्कृतः |
२ क
भीष्म उवाच:
आरोप्यः श्वा स्वकात्स्थानादुत्क्रम्यान्यत्प्रपद्यते ||
२ ख
भीष्म उवाच:
स्वजातिकुलसम्पन्नाः स्वेषु कर्मस्ववस्थिताः |
३ क
भीष्म उवाच:
प्रकर्तव्या वुधा भृत्या नास्थाने प्रक्रिय़ा क्षमा ||
३ ख
भीष्म उवाच:
अनुरूपाणि कर्माणि भृत्येभ्यो यः प्रय़च्छति |
४ क
भीष्म उवाच:
स भृत्यगुणसम्पन्नं राजा फलमुपाश्नुते ||
४ ख
भीष्म उवाच:
शरभः शरभस्थाने सिंहः सिंह इवोर्जितः |
५ क
भीष्म उवाच:
व्याघ्रो व्याघ्र इव स्थाप्यो द्वीपी द्वीपी यथा तथा ||
५ ख
भीष्म उवाच:
कर्मस्विहानुरूपेषु न्यस्या भृत्या यथाविधि |
६ क
भीष्म उवाच:
प्रतिलोमं न भृत्यास्ते स्थाप्याः कर्मफलैषिणा ||
६ ख
भीष्म उवाच:
यः प्रमाणमतिक्रम्य प्रतिलोमं नराधिपः |
७ क
भीष्म उवाच:
भृत्यान्स्थापय़तेऽवुद्धिर्न स रञ्जय़ते प्रजाः ||
७ ख
भीष्म उवाच:
न वालिशा न च क्षुद्रा न चाप्रतिमितेन्द्रिय़ाः |
८ क
भीष्म उवाच:
नाकुलीना नराः पार्श्वे स्थाप्या राज्ञा हितैषिणा ||
८ ख
भीष्म उवाच:
साधवः कुशलाः शूरा ज्ञानवन्तोऽनसूय़काः |
९ क
भीष्म उवाच:
अक्षुद्राः शुचय़ो दक्षा नराः स्युः पारिपार्श्वकाः ||
९ ख
भीष्म उवाच:
न्यग्भूतास्तत्पराः क्षान्ताश्चौक्षाः प्रकृतिजाः शुभाः |
१० क
भीष्म उवाच:
स्वे स्वे स्थानेऽपरिक्रुष्टास्ते स्यू राज्ञो वहिश्चराः ||
१० ख
भीष्म उवाच:
सिंहस्य सततं पार्श्वे सिंह एव जनो भवेत् |
११ क
भीष्म उवाच:
असिंहः सिंहसहितः सिंहवल्लभते फलम् ||
११ ख
भीष्म उवाच:
यस्तु सिंहः श्वभिः कीर्णः सिंहकर्मफले रतः |
१२ क
भीष्म उवाच:
न स सिंहफलं भोक्तुं शक्तः श्वभिरुपासितः ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
एवमेतैर्मनुष्येन्द्र शूरैः प्राज्ञैर्वहुश्रुतैः |
१३ क
भीष्म उवाच:
कुलीनैः सह शक्येत कृत्स्नां जेतुं वसुन्धराम् ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
नावैद्यो नानृजुः पार्श्वे नाविद्यो नामहाधनः |
१४ क
भीष्म उवाच:
सङ्ग्राह्यो वसुधापालैर्भृत्यो भृत्यवतां वर ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
वाणवद्विसृता यान्ति स्वामिकार्यपरा जनाः |
१५ क
भीष्म उवाच:
ये भृत्याः पार्थिवहितास्तेषां सान्त्वं प्रय़ोजय़ेत् ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
कोशश्च सततं रक्ष्यो यत्नमास्थाय़ राजभिः |
१६ क
भीष्म उवाच:
कोशमूला हि राजानः कोशमूलकरो भव ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
कोष्ठागारं च ते नित्यं स्फीतं धान्यैः सुसञ्चितम् |
१७ क
भीष्म उवाच:
सदास्तु सत्सु संन्यस्तं धनधान्यपरो भव ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
नित्ययुक्ताश्च ते भृत्या भवन्तु रणकोविदाः |
१८ क
भीष्म उवाच:
वाजिनां च प्रय़ोगेषु वैशारद्यमिहेष्यते ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
ज्ञातिवन्धुजनावेक्षी मित्रसम्वन्धिसंवृतः |
१९ क
भीष्म उवाच:
पौरकार्यहितान्वेषी भव कौरवनन्दन ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
एषा ते नैष्ठिकी वुद्धिः प्रज्ञा चाभिहिता मय़ा |
२० क
भीष्म उवाच:
श्वा ते निदर्शनं तात किं भूय़ः श्रोतुमिच्छसि ||
२० ख