chevron_left सौप्तिक पर्व अध्याय १२
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मिन्प्रय़ाते दुर्धर्षे यदूनामृषभस्ततः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अव्रवीत्पुण्डरीकाक्षः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एष पाण्डव ते भ्राता पुत्रशोकमपारय़न् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जिघांसुर्द्रौणिमाक्रन्दे याति भारत भारतः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमः प्रिय़स्ते सर्वेभ्यो भ्रातृभ्यो भरतर्षभ |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तं कृच्छ्रगतमद्य त्वं कस्मान्नाभ्यवपद्यसे ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्तदाचष्ट पुत्राय़ द्रोणः परपुरञ्जय़ः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रं व्रह्मशिरो नाम दहेद्यत्पृथिवीमपि ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तन्महात्मा महाभागः केतुः सर्वधनुष्मताम् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रत्यपादय़दाचार्यः प्रीय़माणो धनञ्जय़म् ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्पुत्रोऽस्यैवमेवैनमन्वय़ाचदमर्षणः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः प्रोवाच पुत्राय़ नातिहृष्टमना इव ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विदितं चापलं ह्यासीदात्मजस्य महात्मनः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वधर्मविदाचार्यो नान्विषत्सततं सुतम् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
परमापद्गतेनापि न स्म तात त्वय़ा रणे |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इदमस्त्रं प्रय़ोक्तव्यं मानुषेषु विशेषतः ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्युक्तवान्गुरुः पुत्रं द्रोणः पश्चादथोक्तवान् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न त्वं जातु सतां मार्गे स्थातेति पुरुषर्षभ ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तदाज्ञाय़ दुष्टात्मा पितुर्वचनमप्रिय़म् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
निराशः सर्वकल्याणैः शोचन्पर्यपतन्महीम् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तदा कुरुश्रेष्ठ वनस्थे त्वय़ि भारत |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अवसद्द्वारकामेत्य वृष्णिभिः परमार्चितः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स कदाचित्समुद्रान्ते वसन्द्रारवतीमनु |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एक एकं समागम्य मामुवाच हसन्निव ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्तदुग्रं तपः कृष्ण चरन्सत्यपराक्रमः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अगस्त्याद्भारताचार्यः प्रत्यपद्यत मे पिता ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रं व्रह्मशिरो नाम देवगन्धर्वपूजितम् |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तदद्य मय़ि दाशार्ह यथा पितरि मे तथा ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्मत्तस्तदुपादाय़ दिव्यमस्त्रं यदूत्तम |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ममाप्यस्त्रं प्रय़च्छ त्वं चक्रं रिपुहरं रणे ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स राजन्प्रीय़माणेन मय़ाप्युक्तः कृताञ्जलिः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
याचमानः प्रय़त्नेन मत्तोऽस्त्रं भरतर्षभ ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
देवदानवगन्धर्वमनुष्यपतगोरगाः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न समा मम वीर्यस्य शतांशेनापि पिण्डिताः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इदं धनुरिय़ं शक्तिरिदं चक्रमिय़ं गदा |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यद्यदिच्छसि चेदस्त्रं मत्तस्तत्तद्ददानि ते ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यच्छक्नोषि समुद्यन्तुं प्रय़ोक्तुमपि वा रणे |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तद्गृहाण विनास्त्रेण यन्मे दातुमभीप्ससि ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स सुनाभं सहस्रारं वज्रनाभमय़स्मय़म् |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
वव्रे चक्रं महावाहो स्पर्धमानो मय़ा सह ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गृहाण चक्रमित्युक्तो मय़ा तु तदनन्तरम् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जग्राहोपेत्य सहसा चक्रं सव्येन पाणिना |
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न चैतदशकत्स्थानात्सञ्चालय़ितुमच्युत ||
२१ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ तद्दक्षिणेनापि ग्रहीतुमुपचक्रमे |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वय़त्नेन तेनापि गृह्णन्नेतदकल्पय़त् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः सर्ववलेनापि यच्चैतन्न शशाक सः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उद्धर्तुं वा चालय़ितुं द्रौणिः परमदुर्मनाः |
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृत्वा यत्नं परं श्रान्तः स न्यवर्तत भारत ||
२३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
निवृत्तमथ तं तस्मादभिप्राय़ाद्विचेतसम् |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अहमामन्त्र्य सुस्निग्धमश्वत्थामानमव्रुवम् ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः स देवमनुष्येषु प्रमाणं परमं गतः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गाण्डीवधन्वा श्वेताश्वः कपिप्रवरकेतनः ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः साक्षाद्देवदेवेशं शितिकण्ठमुमापतिम् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्वन्द्वय़ुद्धे पराजिष्णुस्तोषय़ामास शङ्करम् ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्मात्प्रिय़तरो नास्ति ममान्यः पुरुषो भुवि |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नादेय़ं यस्य मे किञ्चिदपि दाराः सुतास्तथा ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेनापि सुहृदा व्रह्मन्पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नोक्तपुर्वमिदं वाक्यं यत्त्वं मामभिभाषसे ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्रह्मचर्यं महद्घोरं चीर्त्वा द्वादशवार्षिकम् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हिमवत्पार्श्वमभ्येत्य यो मय़ा तपसार्चितः ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समानव्रतचारिण्यां रुक्मिण्यां योऽन्वजाय़त |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
सनत्कुमारस्तेजस्वी प्रद्युम्नो नाम मे सुतः ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेनाप्येतन्महद्दिव्यं चक्रमप्रतिमं मम |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न प्रार्थितमभून्मूढ यदिदं प्रार्थितं त्वय़ा ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
रामेणातिवलेनैतन्नोक्तपूर्वं कदाचन |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न गदेन न साम्वेन यदिदं प्रार्थितं त्वय़ा ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्वारकावासिभिश्चान्यैर्वृष्ण्यन्धकमहारथैः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नोक्तपूर्वमिदं जातु यदिदं प्रार्थितं त्वय़ा ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भारताचार्यपुत्रः सन्मानितः सर्वय़ादवैः |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चक्रेण रथिनां श्रेष्ठ किं नु तात युय़ुत्ससे ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तो मय़ा द्रौणिर्मामिदं प्रत्युवाच ह |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रय़ुज्य भवते पूजां योत्स्ये कृष्ण त्वय़ेत्युत ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्ते प्रार्थितं चक्रं देवदानवपूजितम् |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अजेय़ः स्यामिति विभो सत्यमेतद्व्रवीमि ते ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वत्तोऽहं दुर्लभं काममनवाप्यैव केशव |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रतिय़ास्यामि गोविन्द शिवेनाभिवदस्व माम् ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतत्सुनाभं वृष्णीनामृषभेण त्वय़ा धृतम् |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चक्रमप्रतिचक्रेण भुवि नान्योऽभिपद्यते ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतावदुक्त्वा द्रौणिर्मां युग्यमश्वान्धनानि च |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आदाय़ोपय़यौ वालो रत्नानि विविधानि च ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स संरम्भी दुरात्मा च चपलः क्रूर एव च |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
वेद चास्त्रं व्रह्मशिरस्तस्माद्रक्ष्यो वृकोदरः ||
४० ख