वैशम्पाय़न उवाच:
कृतास्त्रान्धार्तराष्ट्रांश्च पाण्डुपुत्रांश्च भारत |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्ट्वा द्रोणोऽव्रवीद्राजन्धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृपस्य सोमदत्तस्य वाह्लीकस्य च धीमतः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गाङ्गेय़स्य च सांनिध्ये व्यासस्य विदुरस्य च ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजन्सम्प्राप्तविद्यास्ते कुमराः कुरुसत्तम |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ते दर्शय़ेय़ुः स्वां शिक्षां राजन्ननुमते तव ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽव्रवीन्महाराजः प्रहृष्टेनान्तरात्मना |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भारद्वाज महत्कर्म कृतं ते द्विजसत्तम ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यदा तु मन्यसे कालं यस्मिन्देशे यथा यथा |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा तथा विधानाय़ स्वय़माज्ञापय़स्व माम् ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्पृहय़ाम्यद्य निर्वेदात्पुरुषाणां सचक्षुषाम् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रहेतोः पराक्रान्तान्ये मे द्रक्ष्यन्ति पुत्रकान् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षत्तर्यद्गुरुराचार्यो व्रवीति कुरु तत्तथा |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न हीदृशं प्रिय़ं मन्ये भविता धर्मवत्सल ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो राजानमामन्त्र्य विदुरानुगतो वहिः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भारद्वाजो महाप्राज्ञो मापय़ामास मेदिनीम् |
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समामवृक्षां निर्गुल्मामुदक्प्रवणसंस्थिताम् ||
८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्यां भूमौ वलिं चक्रे तिथौ नक्षत्रपूजिते |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अवघुष्टं पुरे चापि तदर्थं वदतां वर ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
रङ्गभूमौ सुविपुलं शास्त्रदृष्टं यथाविधि |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रेक्षागारं सुविहितं चक्रुस्तत्र च शिल्पिनः |
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राज्ञः सर्वाय़ुधोपेतं स्त्रीणां चैव नरर्षभ ||
१० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
मञ्चांश्च कारय़ामासुस्तत्र जानपदा जनाः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विपुलानुच्छ्रय़ोपेताञ्शिविकाश्च महाधनाः ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मिंस्ततोऽहनि प्राप्ते राजा ससचिवस्तदा |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा कृपं चाचार्यसत्तमम् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मुक्ताजालपरिक्षिप्तं वैडूर्यमणिभूषितम् |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शातकुम्भमय़ं दिव्यं प्रेक्षागारमुपागमत् ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गान्धारी च महाभागा कुन्ती च जय़तां वर |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्त्रिय़श्च सर्वा या राज्ञः सप्रेष्याः सपरिच्छदाः |
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
हर्षादारुरुहुर्मञ्चान्मेरुं देवस्त्रिय़ो यथा ||
१४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
व्राह्मणक्षत्रिय़ाद्यं च चातुर्वर्ण्यं पुराद्द्रुतम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दर्शनेप्सु समभ्यागात्कुमाराणां कृतास्त्रताम् ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रवादितैश्च वादित्रैर्जनकौतूहलेन च |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महार्णव इव क्षुव्धः समाजः सोऽभवत्तदा ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः शुक्लाम्वरधरः शुक्लय़ज्ञोपवीतवान् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शुक्लकेशः सितश्मश्रुः शुक्लमाल्यानुलेपनः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
रङ्गमध्यं तदाचार्यः सपुत्रः प्रविवेश ह |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नभो जलधरैर्हीनं साङ्गारक इवांशुमान् ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स यथासमय़ं चक्रे वलिं वलवतां वरः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्राह्मणांश्चात्र मन्त्रज्ञान्वाचय़ामास मङ्गलम् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ पुण्याहघोषस्य पुण्यस्य तदनन्तरम् |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
विविशुर्विविधं गृह्य शस्त्रोपकरणं नराः ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो वद्धतनुत्राणा वद्धकक्ष्या महावलाः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वद्धतूणाः सधनुषो विविशुर्भरतर्षभाः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुज्येष्ठं च ते तत्र युधिष्ठिरपुरोगमाः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चक्रुरस्त्रं महावीर्याः कुमाराः परमाद्भुतम् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
केचिच्छराक्षेपभय़ाच्छिरांस्यवननामिरे |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मनुजा धृष्टमपरे वीक्षां चक्रुः सविस्मय़ाः ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते स्म लक्ष्याणि विविधुर्वाणैर्नामाङ्कशोभितैः |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विविधैर्लाघवोत्सृष्टैरुह्यन्तो वाजिभिर्द्रुतम् ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्कुमारवलं तत्र गृहीतशरकार्मुकम् |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गन्धर्वनगराकारं प्रेक्ष्य ते विस्मिताभवन् ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सहसा चुक्रुशुस्तत्र नराः शतसहस्रशः |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विस्मय़ोत्फुल्लनय़नाः साधु साध्विति भारत ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृत्वा धनुषि ते मार्गान्रथचर्यासु चासकृत् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गजपृष्ठेऽश्वपृष्ठे च निय़ुद्धे च महावलाः ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गृहीतखड्गचर्माणस्ततो भूय़ः प्रहारिणः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्सरुमार्गान्यथोद्दिष्टांश्चेरुः सर्वासु भूमिषु ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लाघवं सौष्ठवं शोभां स्थिरत्वं दृढमुष्टिताम् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददृशुस्तत्र सर्वेषां प्रय़ोगे खड्गचर्मणाम् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ तौ नित्यसंहृष्टौ सुय़ोधनवृकोदरौ |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अवतीर्णौ गदाहस्तावेकशृङ्गाविवाचलौ ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वद्धकक्ष्यौ महावाहू पौरुषे पर्यवस्थितौ |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वृंहन्तौ वाशिताहेतोः समदाविव कुञ्जरौ ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तौ प्रदक्षिणसव्यानि मण्डलानि महावलौ |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चेरतुर्निर्मलगदौ समदाविव गोवृषौ ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विदुरो धृतराष्ट्राय़ गान्धार्यै पाण्डवारणिः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यवेदय़ेतां तत्सर्वं कुमाराणां विचेष्टितम् ||
३३ ख