chevron_left वन पर्व अध्याय १२६
युधिष्ठिर उवाच:
मान्धाता राजशार्दूलस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
कथं जातो महाव्रह्मन्यौवनाश्वो नृपोत्तमः |
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
कथं चैतां परां काष्ठां प्राप्तवानमितद्युतिः ||
१ ग
युधिष्ठिर उवाच:
यस्य लोकास्त्रय़ो वश्या विष्णोरिव महात्मनः |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं चरितं तस्य धीमतः ||
२ ख
युधिष्ठिर उवाच:
यथा मान्धातृशव्दश्च तस्य शक्रसमद्युतेः |
३ क
युधिष्ठिर उवाच:
जन्म चाप्रतिवीर्यस्य कुशलो ह्यसि भाषितुम् ||
३ ख
लोमश उवाच:
शृणुष्वावहितो राजन्राज्ञस्तस्य महात्मनः |
४ क
लोमश उवाच:
यथा मान्धातृशव्दो वै लोकेषु परिगीय़ते ||
४ ख
लोमश उवाच:
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो युवनाश्वो महीपतिः |
५ क
लोमश उवाच:
सोऽय़जत्पृथिवीपाल क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः ||
५ ख
लोमश उवाच:
अश्वमेधसहस्रं च प्राप्य धर्मभृतां वरः |
६ क
लोमश उवाच:
अन्यैश्च क्रतुभिर्मुख्यैर्विविधैराप्तदक्षिणैः ||
६ ख
लोमश उवाच:
अनपत्यस्तु राजर्षिः स महात्मा दृढव्रतः |
७ क
लोमश उवाच:
मन्त्रिष्वाधाय़ तद्राज्यं वननित्यो वभूव ह ||
७ ख
लोमश उवाच:
शास्त्रदृष्टेन विधिना संय़ोज्यात्मानमात्मना |
८ क
लोमश उवाच:
पिपासाशुष्कहृदय़ः प्रविवेशाश्रमं भृगोः ||
८ ख
लोमश उवाच:
तामेव रात्रिं राजेन्द्र महात्मा भृगुनन्दनः |
९ क
लोमश उवाच:
इष्टिं चकार सौद्युम्नेर्महर्षिः पुत्रकारणात् ||
९ ख
लोमश उवाच:
सम्भृतो मन्त्रपूतेन वारिणा कलशो महान् |
१० क
लोमश उवाच:
तत्रातिष्ठत राजेन्द्र पूर्वमेव समाहितः |
१० ख
लोमश उवाच:
यत्प्राश्य प्रसवेत्तस्य पत्नी शक्रसमं सुतम् ||
१० ग
लोमश उवाच:
तं न्यस्य वेद्यां कलशं सुषुपुस्ते महर्षय़ः |
११ क
लोमश उवाच:
रात्रिजागरणश्रान्ताः सौद्युम्निः समतीत्य तान् ||
११ ख
लोमश उवाच:
शुष्ककण्ठः पिपासार्तः पाणीय़ार्थी भृशं नृपः |
१२ क
लोमश उवाच:
तं प्रविश्याश्रमं श्रान्तः पाणीय़ं सोऽभ्ययाचत ||
१२ ख
लोमश उवाच:
तस्य श्रान्तस्य शुष्केण कण्ठेन क्रोशतस्तदा |
१३ क
लोमश उवाच:
नाश्रौषीत्कश्चन तदा शकुनेरिव वाशितम् ||
१३ ख
लोमश उवाच:
ततस्तं कलशं दृष्ट्वा जलपूर्णं स पार्थिवः |
१४ क
लोमश उवाच:
अभ्यद्रवत वेगेन पीत्वा चाम्भो व्यवासृजत् ||
१४ ख
लोमश उवाच:
स पीत्वा शीतलं तोय़ं पिपासार्तो महीपतिः |
१५ क
लोमश उवाच:
निर्वाणमगमद्धीमान्सुसुखी चाभवत्तदा ||
१५ ख
लोमश उवाच:
ततस्ते प्रत्यवुध्यन्त ऋषय़ः सनराधिपाः |
१६ क
लोमश उवाच:
निस्तोय़ं तं च कलशं ददृशुः सर्व एव ते ||
१६ ख
लोमश उवाच:
कस्य कर्मेदमिति च पर्यपृच्छन्समागताः |
१७ क
लोमश उवाच:
युवनाश्वो मय़ेत्येव सत्यं समभिपद्यत ||
१७ ख
लोमश उवाच:
न युक्तमिति तं प्राह भगवान्भार्गवस्तदा |
१८ क
लोमश उवाच:
सुतार्थं स्थापिता ह्यापस्तपसा चैव सम्भृताः ||
१८ ख
लोमश उवाच:
मय़ा ह्यत्राहितं व्रह्म तप आस्थाय़ दारुणम् |
१९ क
लोमश उवाच:
पुत्रार्थं तव राजर्षे महावलपराक्रम ||
१९ ख
लोमश उवाच:
महावलो महावीर्यस्तपोवलसमन्वितः |
२० क
लोमश उवाच:
यः शक्रमपि वीर्येण गमय़ेद्यमसादनम् ||
२० ख
लोमश उवाच:
अनेन विधिना राजन्मय़ैतदुपपादितम् |
२१ क
लोमश उवाच:
अव्भक्षणं त्वय़ा राजन्नय़ुक्तं कृतमद्य वै ||
२१ ख
लोमश उवाच:
न त्वद्य शक्यमस्माभिरेतत्कर्तुमतोऽन्यथा |
२२ क
लोमश उवाच:
नूनं दैवकृतं ह्येतद्यदेवं कृतवानसि ||
२२ ख
लोमश उवाच:
पिपासितेन याः पीता विधिमन्त्रपुरस्कृताः |
२३ क
लोमश उवाच:
आपस्त्वय़ा महाराज मत्तपोवीर्यसम्भृताः |
२३ ख
लोमश उवाच:
ताभ्यस्त्वमात्मना पुत्रमेवंवीर्यं जनिष्यसि ||
२३ ग
लोमश उवाच:
विधास्यामो वय़ं तत्र तवेष्टिं परमाद्भुताम् |
२४ क
लोमश उवाच:
यथा शक्रसमं पुत्रं जनय़िष्यसि वीर्यवान् ||
२४ ख
लोमश उवाच:
ततो वर्षशते पूर्णे तस्य राज्ञो महात्मनः |
२५ क
लोमश उवाच:
वामं पार्श्वं विनिर्भिद्य सुतः सूर्य इवापरः ||
२५ ख
लोमश उवाच:
निश्चक्राम महातेजा न च तं मृत्युराविशत् |
२६ क
लोमश उवाच:
युवनाश्वं नरपतिं तदद्भुतमिवाभवत् ||
२६ ख
लोमश उवाच:
ततः शक्रो महातेजास्तं दिदृक्षुरुपागमत् |
२७ क
लोमश उवाच:
प्रदेशिनीं ततोऽस्यास्ये शक्रः समभिसन्दधे ||
२७ ख
लोमश उवाच:
मामय़ं धास्यतीत्येवं परिभाष्टः स वज्रिणा |
२८ क
लोमश उवाच:
मान्धातेति च नामास्य चक्रुः सेन्द्रा दिवौकसः ||
२८ ख
लोमश उवाच:
प्रदेशिनीं शक्रदत्तामास्वाद्य स शिशुस्तदा |
२९ क
लोमश उवाच:
अवर्धत महीपाल किष्कूणां च त्रय़ोदश ||
२९ ख
लोमश उवाच:
वेदास्तं सधनुर्वेदा दिव्यान्यस्त्राणि चेश्वरम् |
३० क
लोमश उवाच:
उपतस्थुर्महाराज ध्यातमात्राणि सर्वशः ||
३० ख
लोमश उवाच:
धनुराजगवं नाम शराः शृङ्गोद्भवाश्च ये |
३१ क
लोमश उवाच:
अभेद्यं कवचं चैव सद्यस्तमुपसंश्रय़न् ||
३१ ख
लोमश उवाच:
सोऽभिषिक्तो मघवता स्वय़ं शक्रेण भारत |
३२ क
लोमश उवाच:
धर्मेण व्यजय़ल्लोकांस्त्रीन्विष्णुरिव विक्रमैः ||
३२ ख
लोमश उवाच:
तस्याप्रतिहतं चक्रं प्रावर्तत महात्मनः |
३३ क
लोमश उवाच:
रत्नानि चैव राजर्षिं स्वय़मेवोपतस्थिरे ||
३३ ख
लोमश उवाच:
तस्येय़ं वसुसम्पूर्णा वसुधा वसुधाधिप |
३४ क
लोमश उवाच:
तेनेष्टं विविधैर्यज्ञैर्वहुभिः स्वाप्तदक्षिणैः ||
३४ ख
लोमश उवाच:
चितचैत्यो महातेजा धर्मं प्राप्य च पुष्कलम् |
३५ क
लोमश उवाच:
शक्रस्यार्धासनं राजँल्लव्धवानमितद्युतिः ||
३५ ख
लोमश उवाच:
एकाह्ना पृथिवी तेन धर्मनित्येन धीमता |
३६ क
लोमश उवाच:
निर्जिता शासनादेव सरत्नाकरपत्तना ||
३६ ख
लोमश उवाच:
तस्य चित्यैर्महाराज क्रतूनां दक्षिणावताम् |
३७ क
लोमश उवाच:
चतुरन्ता मही व्याप्ता नासीत्किञ्चिदनावृतम् ||
३७ ख
लोमश उवाच:
तेन पद्मसहस्राणि गवां दश महात्मना |
३८ क
लोमश उवाच:
व्राह्मणेभ्यो महाराज दत्तानीति प्रचक्षते ||
३८ ख
लोमश उवाच:
तेन द्वादशवार्षिक्यामनावृष्ट्यां महात्मना |
३९ क
लोमश उवाच:
वृष्टं सस्यविवृद्ध्यर्थं मिषतो वज्रपाणिनः ||
३९ ख
लोमश उवाच:
तेन सोमकुलोत्पन्नो गान्धाराधिपतिर्महान् |
४० क
लोमश उवाच:
गर्जन्निव महामेघः प्रमथ्य निहतः शरैः ||
४० ख
लोमश उवाच:
प्रजाश्चतुर्विधास्तेन जिता राजन्महात्मना |
४१ क
लोमश उवाच:
तेनात्मतपसा लोकाः स्थापिताश्चापि तेजसा ||
४१ ख
लोमश उवाच:
तस्यैतद्देवय़जनं स्थानमादित्यवर्चसः |
४२ क
लोमश उवाच:
पश्य पुण्यतमे देशे कुरुक्षेत्रस्य मध्यतः ||
४२ ख
लोमश उवाच:
एतत्ते सर्वमाख्यातं मान्धातुश्चरितं महत् |
४३ क
लोमश उवाच:
जन्म चाग्र्यं महीपाल यन्मां त्वं परिपृच्छसि ||
४३ ख