वैशम्पाय़न उवाच:
ततः प्रहस्य दाशार्हः क्रोधपर्याकुलेक्षणः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनमिदं वाक्यमव्रवीत्कुरुसंसदि ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लप्स्यसे वीरशय़नं काममेतदवाप्स्यसि |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्थिरो भव सहामात्यो विमर्दो भविता महान् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यच्चैवं मन्यसे मूढ न मे कश्चिद्व्यतिक्रमः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवेष्विति तत्सर्वं निवोधत नराधिपाः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रिय़ा सन्तप्यमानेन पाण्डवानां महात्मनाम् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वय़ा दुर्मन्त्रितं द्यूतं सौवलेन च भारत ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं च ज्ञातय़स्तात श्रेय़ांसः साधुसंमताः |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथान्याय़्यमुपस्थातुं जिह्मेनाजिह्मचारिणः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अक्षद्यूतं महाप्राज्ञ सतामरतिनाशनम् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
असतां तत्र जाय़न्ते भेदाश्च व्यसनानि च ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तदिदं व्यसनं घोरं त्वय़ा द्यूतमुखं कृतम् |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
असमीक्ष्य सदाचारैः सार्धं पापानुवन्धनैः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कश्चान्यो ज्ञातिभार्यां वै विप्रकर्तुं तथार्हति |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आनीय़ च सभां वक्तुं यथोक्ता द्रौपदी त्वय़ा ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कुलीना शीलसम्पन्ना प्राणेभ्योऽपि गरीय़सी |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महिषी पाण्डुपुत्राणां तथा विनिकृता त्वय़ा ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जानन्ति कुरवः सर्वे यथोक्ताः कुरुसंसदि |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुःशासनेन कौन्तेय़ाः प्रव्रजन्तः परन्तपाः ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सम्यग्वृत्तेष्वलुव्धेषु सततं धर्मचारिषु |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वेषु वन्धुषु कः साधुश्चरेदेवमसाम्प्रतम् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नृशंसानामनार्याणां परुषाणां च भाषणम् |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कर्णदुःशासनाभ्यां च त्वय़ा च वहुशः कृतम् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सह मात्रा प्रदग्धुं तान्वालकान्वारणावते |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आस्थितः परमं यत्नं न समृद्धं च तत्तव ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ऊषुश्च सुचिरं कालं प्रच्छन्नाः पाण्डवास्तदा |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मात्रा सहैकचक्राय़ां व्राह्मणस्य निवेशने ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विषेण सर्पवन्धैश्च यतिताः पाण्डवास्त्वय़ा |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वोपाय़ैर्विनाशाय़ न समृद्धं च तत्तव ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवम्वुद्धिः पाण्डवेषु मिथ्यावृत्तिः सदा भवान् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं ते नापराधोऽस्ति पाण्डवेषु महात्मसु ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृत्वा वहून्यकार्याणि पाण्डवेषु नृशंसवत् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मिथ्यावृत्तिरनार्यः सन्नद्य विप्रतिपद्यसे ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मातापितृभ्यां भीष्मेण द्रोणेन विदुरेण च |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शाम्येति मुहुरुक्तोऽसि न च शाम्यसि पार्थिव ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शमे हि सुमहानर्थस्तव पार्थस्य चोभय़ोः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न च रोचय़से राजन्किमन्यद्वुद्धिलाघवात् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न शर्म प्राप्स्यसे राजन्नुत्क्रम्य सुहृदां वचः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अधर्म्यमय़शस्यं च क्रिय़ते पार्थिव त्वय़ा ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं व्रुवति दाशार्हे दुर्योधनममर्षणम् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुःशासन इदं वाक्यमव्रवीत्कुरुसंसदि ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न चेत्सन्धास्यसे राजन्स्वेन कामेन पाण्डवैः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वद्ध्वा किल त्वां दास्यन्ति कुन्तीपुत्राय़ कौरवाः ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वैकर्तनं त्वां च मां च त्रीनेतान्मनुजर्षभ |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवेभ्यः प्रदास्यन्ति भीष्मो द्रोणः पिता च ते ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातुरेतद्वचः श्रुत्वा धार्तराष्ट्रः सुय़ोधनः |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्रुद्धः प्रातिष्ठतोत्थाय़ महानाग इव श्वसन् ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विदुरं धृतराष्ट्रं च महाराजं च वाह्लिकम् |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कृपं च सोमदत्तं च भीष्मं द्रोणं जनार्दनम् ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वानेताननादृत्य दुर्मतिर्निरपत्रपः |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अशिष्टवदमर्यादो मानी मान्यावमानिता ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं प्रस्थितमभिप्रेक्ष्य भ्रातरो मनुजर्षभम् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुजग्मुः सहामात्या राजानश्चापि सर्वशः ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सभाय़ामुत्थितं क्रुद्धं प्रस्थितं भ्रातृभिः सह |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य भीष्मः शान्तनवोऽव्रवीत् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मार्थावभिसन्त्यज्य संरम्भं योऽनुमन्यते |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हसन्ति व्यसने तस्य दुर्हृदो नचिरादिव ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दुरात्मा राजपुत्रोऽय़ं धार्तराष्ट्रोऽनुपाय़वित् |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
मिथ्याभिमानी राज्यस्य क्रोधलोभवशानुगः ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कालपक्वमिदं मन्ये सर्वक्षत्रं जनार्दन |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वे ह्यनुसृता मोहात्पार्थिवाः सह मन्त्रिभिः ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मस्याथ वचः श्रुत्वा दाशार्हः पुष्करेक्षणः |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मद्रोणमुखान्सर्वानभ्यभाषत वीर्यवान् ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वेषां कुरुवृद्धानां महानय़मतिक्रमः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रसह्य मन्दमैश्वर्ये न निय़च्छत यन्नृपम् ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र कार्यमहं मन्ये प्राप्तकालमरिन्दमाः |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्रिय़माणे भवेच्छ्रेय़स्तत्सर्वं शृणुतानघाः ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रत्यक्षमेतद्भवतां यद्वक्ष्यामि हितं वचः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भवतामानुकूल्येन यदि रोचेत भारताः ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भोजराजस्य वृद्धस्य दुराचारो ह्यनात्मवान् |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जीवतः पितुरैश्वर्यं हृत्वा मन्युवशं गतः ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उग्रसेनसुतः कंसः परित्यक्तः स वान्धवैः |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ज्ञातीनां हितकामेन मय़ा शस्तो महामृधे ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आहुकः पुनरस्माभिर्ज्ञातिभिश्चापि सत्कृतः |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उग्रसेनः कृतो राजा भोजराजन्यवर्धनः ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कंसमेकं परित्यज्य कुलार्थे सर्वय़ादवाः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सम्भूय़ सुखमेधन्ते भारतान्धकवृष्णय़ः ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अपि चाप्यवदद्राजन्परमेष्ठी प्रजापतिः |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यूढे देवासुरे युद्धेऽभ्युद्यतेष्वाय़ुधेषु च ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्वैधीभूतेषु लोकेषु विनश्यत्सु च भारत |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अव्रवीत्सृष्टिमान्देवो भगवाँल्लोकभावनः ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पराभविष्यन्त्यसुरा दैतेय़ा दानवैः सह |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आदित्या वसवो रुद्रा भविष्यन्ति दिवौकसः ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
देवासुरमनुष्याश्च गन्धर्वोरगराक्षसाः |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्मिन्युद्धे सुसंय़त्ता हनिष्यन्ति परस्परम् ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इति मत्वाव्रवीद्धर्मं परमेष्ठी प्रजापतिः |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वरुणाय़ प्रय़च्छैतान्वद्ध्वा दैतेय़दानवान् ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तस्ततो धर्मो निय़ोगात्परमेष्ठिनः |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वरुणाय़ ददौ सर्वान्वद्ध्वा दैतेय़दानवान् ||
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तान्वद्ध्वा धर्मपाशैश्च स्वैश्च पाशैर्जलेश्वरः |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वरुणः सागरे यत्तो नित्यं रक्षति दानवान् ||
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा दुर्योधनं कर्णं शकुनिं चापि सौवलम् |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वद्ध्वा दुःशासनं चापि पाण्डवेभ्यः प्रय़च्छत ||
४७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्यजेत्कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् |
४८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ||
४८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजन्दुर्योधनं वद्ध्वा ततः संशाम्य पाण्डवैः |
४९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वत्कृते न विनश्येय़ुः क्षत्रिय़ाः क्षत्रिय़र्षभ ||
४९ ख