chevron_left वन पर्व अध्याय १३
वैशम्पाय़न उवाच:
लोकपालाश्च लोकाश्च नक्षत्राणि दिशो दश |
५० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नभश्चन्द्रश्च सूर्यश्च त्वय़ि सर्वं प्रतिष्ठितम् ||
५० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
मर्त्यता चैव भूतानाममरत्वं दिवौकसाम् |
५१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वय़ि सर्वं महावाहो लोककार्यं प्रतिष्ठितम् ||
५१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सा तेऽहं दुःखमाख्यास्ये प्रणय़ान्मधुसूदन |
५२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ईशस्त्वं सर्वभूतानां ये दिव्या ये च मानुषाः ||
५२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं नु भार्या पार्थानां तव कृष्ण सखी विभो |
५३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धृष्टद्युम्नस्य भगिनी सभां कृष्येत मादृशी ||
५३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्त्रीधर्मिणी वेपमाना रुधिरेण समुक्षिता |
५४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एकवस्त्रा विकृष्टास्मि दुःखिता कुरुसंसदि ||
५४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजमध्ये सभाय़ां तु रजसाभिसमीरिताम् |
५५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्ट्वा च मां धार्तराष्ट्राः प्राहसन्पापचेतसः ||
५५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दासीभावेन भोक्तुं मामीषुस्ते मधुसूदन |
५६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जीवत्सु पाण्डुपुत्रेषु पाञ्चालेष्वथ वृष्णिषु ||
५६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नन्वहं कृष्ण भीष्मस्य धृतराष्ट्रस्य चोभय़ोः |
५७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्नुषा भवामि धर्मेण साहं दासीकृता वलात् ||
५७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गर्हय़े पाण्डवांस्त्वेव युधि श्रेष्ठान्महावलान् |
५८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ये क्लिश्यमानां प्रेक्षन्ते धर्मपत्नीं यशस्विनीम् ||
५८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धिग्वलं भीमसेनस्य धिक्पार्थस्य धनुष्मताम् |
५९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यौ मां विप्रकृतां क्षुद्रैर्मर्षय़ेतां जनार्दन ||
५९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शाश्वतोऽय़ं धर्मपथः सद्भिराचरितः सदा |
६० क
वैशम्पाय़न उवाच:
यद्भार्यां परिरक्षन्ति भर्तारोऽल्पवला अपि ||
६० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भार्याय़ां रक्ष्यमाणाय़ां प्रजा भवति रक्षिता |
६१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रजाय़ां रक्ष्यमाणाय़ामात्मा भवति रक्षितः ||
६१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आत्मा हि जाय़ते तस्यां तस्माज्जाय़ा भवत्युत |
६२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भर्ता च भार्यया रक्ष्यः कथं जाय़ान्ममोदरे ||
६२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नन्विमे शरणं प्राप्तान्न त्यजन्ति कदाचन |
६३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ते मां शरणमापन्नां नान्वपद्यन्त पाण्डवाः ||
६३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पञ्चेमे पञ्चभिर्जाताः कुमाराश्चामितौजसः |
६४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एतेषामप्यवेक्षार्थं त्रातव्यास्मि जनार्दन ||
६४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रतिविन्ध्यो युधिष्ठिरात्सुतसोमो वृकोदरात् |
६५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अर्जुनाच्छ्रुतकीर्तिस्तु शतानीकस्तु नाकुलिः ||
६५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कनिष्ठाच्छ्रुतकर्मा तु सर्वे सत्यपराक्रमाः |
६६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रद्युम्नो यादृशः कृष्ण तादृशास्ते महारथाः ||
६६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नन्विमे धनुषि श्रेष्ठा अजेय़ा युधि शात्रवैः |
६७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
किमर्थं धार्तराष्ट्राणां सहन्ते दुर्वलीय़साम् ||
६७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अधर्मेण हृतं राज्यं सर्वे दासाः कृतास्तथा |
६८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सभाय़ां परिकृष्टाहमेकवस्त्रा रजस्वला ||
६८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नाधिज्यमपि यच्छक्यं कर्तुमन्येन गाण्डिवम् |
६९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्यत्रार्जुनभीमाभ्यां त्वय़ा वा मधुसूदन ||
६९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धिग्भीमसेनस्य वलं धिक्पार्थस्य च गाण्डिवम् |
७० क
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्र दुर्योधनः कृष्ण मुहूर्तमपि जीवति ||
७० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
य एतानाक्षिपद्राष्ट्रात्सह मात्राविहिंसकान् |
७१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अधीय़ानान्पुरा वालान्व्रतस्थान्मधुसूदन ||
७१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भोजने भीमसेनस्य पापः प्राक्षेपय़द्विषम् |
७२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कालकूटं नवं तीक्ष्णं सम्भृतं लोमहर्षणम् ||
७२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तज्जीर्णमविकारेण सहान्नेन जनार्दन |
७३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सशेषत्वान्महावाहो भीमस्य पुरुषोत्तम ||
७३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रमाणकोट्यां विश्वस्तं तथा सुप्तं वृकोदरम् |
७४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वद्ध्वैनं कृष्ण गङ्गाय़ां प्रक्षिप्य पुनराव्रजत् ||
७४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यदा विवुद्धः कौन्तेय़स्तदा सञ्छिद्य वन्धनम् |
७५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उदतिष्ठन्महावाहुर्भीमसेनो महावलः ||
७५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आशीविषैः कृष्णसर्पैः सुप्तं चैनमदंशय़त् |
७६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वेष्वेवाङ्गदेशेषु न ममार च शत्रुहा ||
७६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रतिवुद्धस्तु कौन्तेय़ः सर्वान्सर्पानपोथय़त् |
७७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सारथिं चास्य दय़ितमपहस्तेन जघ्निवान् ||
७७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुनः सुप्तानुपाधाक्षीद्वालकान्वारणावते |
७८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शय़ानानार्यया सार्धं को नु तत्कर्तुमर्हति ||
७८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्रार्या रुदती भीता पाण्डवानिदमव्रवीत् |
७९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महद्व्यसनमापन्ना शिखिना परिवारिता ||
७९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
हा हतास्मि कुतो न्वद्य भवेच्छान्तिरिहानलात् |
८० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनाथा विनशिष्यामि वालकैः पुत्रकैः सह ||
८० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र भीमो महावाहुर्वाय़ुवेगपराक्रमः |
८१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आर्यामाश्वासय़ामास भ्रातॄंश्चापि वृकोदरः ||
८१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वैनतेय़ो यथा पक्षी गरुडः पततां वरः |
८२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथैवाभिपतिष्यामि भय़ं वो नेह विद्यते ||
८२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आर्यामङ्केन वामेन राजानं दक्षिणेन च |
८३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अंसय़ोश्च यमौ कृत्वा पृष्ठे वीभत्सुमेव च ||
८३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सहसोत्पत्य वेगेन सर्वानादाय़ वीर्यवान् |
८४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातॄनार्यां च वलवान्मोक्षय़ामास पावकात् ||
८४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते रात्रौ प्रस्थिताः सर्वे मात्रा सह यशस्विनः |
८५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभ्यगच्छन्महारण्यं हिडिम्ववनमन्तिकात् ||
८५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रान्ताः प्रसुप्तास्तत्रेमे मात्रा सह सुदुःखिताः |
८६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सुप्तांश्चैनानभ्यगच्छद्धिडिम्वा नाम राक्षसी ||
८६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमस्य पादौ कृत्वा तु स्व उत्सङ्गे ततो वलात् |
८७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पर्यमर्दत संहृष्टा कल्याणी मृदुपाणिना ||
८७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तामवुध्यदमेय़ात्मा वलवान्सत्यविक्रमः |
८८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पर्यपृच्छच्च तां भीमः किमिहेच्छस्यनिन्दिते ||
८८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तय़ोः श्रुत्वा तु कथितमागच्छद्राक्षसाधमः |
८९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमरूपो महानादान्विसृजन्भीमदर्शनः ||
८९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
केन सार्धं कथय़सि आनय़ैनं ममान्तिकम् |
९० क
वैशम्पाय़न उवाच:
हिडिम्वे भक्षय़िष्यावो न चिरं कर्तुमर्हसि ||
९० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सा कृपासङ्गृहीतेन हृदय़ेन मनस्विनी |
९१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नैनमैच्छत्तदाख्यातुमनुक्रोशादनिन्दिता ||
९१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स नादान्विनदन्घोरान्राक्षसः पुरुषादकः |
९२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभ्यद्रवत वेगेन भीमसेनं तदा किल ||
९२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमभिद्रुत्य सङ्क्रुद्धो वेगेन महता वली |
९३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अगृह्णात्पाणिना पाणिं भीमसेनस्य राक्षसः ||
९३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इन्द्राशनिसमस्पर्शं वज्रसंहननं दृढम् |
९४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
संहत्य भीमसेनाय़ व्याक्षिपत्सहसा करम् ||
९४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गृहीतं पाणिना पाणिं भीमसेनोऽथ रक्षसा |
९५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नामृष्यत महावाहुस्तत्राक्रुध्यद्वृकोदरः ||
९५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्रासीत्तुमुलं युद्धं भीमसेनहिडिम्वय़ोः |
९६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वास्त्रविदुषोर्घोरं वृत्रवासवय़ोरिव ||
९६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
हत्वा हिडिम्वं भीमोऽथ प्रस्थितो भ्रातृभिः सह |
९७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हिडिम्वामग्रतः कृत्वा यस्यां जातो घटोत्कचः ||
९७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततश्च प्राद्रवन्सर्वे सह मात्रा यशस्विनः |
९८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एकचक्रामभिमुखाः संवृता व्राह्मणव्रजैः ||
९८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रस्थाने व्यास एषां च मन्त्री प्रिय़हितोऽभवत् |
९९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽगच्छन्नेकचक्रां पाण्डवाः संशितव्रताः ||
९९ ख