विदुरो उवाच:
अथैतस्यामवस्थाय़ां पौरुषं हातुमिच्छसि |
१ क
विदुरो उवाच:
निहीनसेवितं मार्गं गमिष्यस्यचिरादिव ||
१ ख
विदुरो उवाच:
यो हि तेजो यथाशक्ति न दर्शय़ति विक्रमात् |
२ क
विदुरो उवाच:
क्षत्रिय़ो जीविताकाङ्क्षी स्तेन इत्येव तं विदुः ||
२ ख
विदुरो उवाच:
अर्थवन्त्युपपन्नानि वाक्यानि गुणवन्ति च |
३ क
विदुरो उवाच:
नैव सम्प्राप्नुवन्ति त्वां मुमूर्षुमिव भेषजम् ||
३ ख
विदुरो उवाच:
सन्ति वै सिन्धुराजस्य सन्तुष्टा वहवो जनाः |
४ क
विदुरो उवाच:
दौर्वल्यादासते मूढा व्यसनौघप्रतीक्षिणः ||
४ ख
विदुरो उवाच:
सहाय़ोपचय़ं कृत्वा व्यवसाय़्य ततस्ततः |
५ क
विदुरो उवाच:
अनुदुष्येय़ुरपरे पश्यन्तस्तव पौरुषम् ||
५ ख
विदुरो उवाच:
तैः कृत्वा सह सङ्घातं गिरिदुर्गालय़ांश्चर |
६ क
विदुरो उवाच:
काले व्यसनमाकाङ्क्षन्नैवाय़मजरामरः ||
६ ख
विदुरो उवाच:
सञ्जय़ो नामतश्च त्वं न च पश्यामि तत्त्वय़ि |
७ क
विदुरो उवाच:
अन्वर्थनामा भव मे पुत्र मा व्यर्थनामकः ||
७ ख
विदुरो उवाच:
सम्यग्दृष्टिर्महाप्राज्ञो वालं त्वां व्राह्मणोऽव्रवीत् |
८ क
विदुरो उवाच:
अय़ं प्राप्य महत्कृच्छ्रं पुनर्वृद्धिं गमिष्यति ||
८ ख
विदुरो उवाच:
तस्य स्मरन्ती वचनमाशंसे विजय़ं तव |
९ क
विदुरो उवाच:
तस्मात्तात व्रवीमि त्वां वक्ष्यामि च पुनः पुनः ||
९ ख
विदुरो उवाच:
यस्य ह्यर्थाभिनिर्वृत्तौ भवन्त्याप्याय़िताः परे |
१० क
विदुरो उवाच:
तस्यार्थसिद्धिर्निय़ता नय़ेष्वर्थानुसारिणः ||
१० ख
विदुरो उवाच:
समृद्धिरसमृद्धिर्वा पूर्वेषां मम सञ्जय़ |
११ क
विदुरो उवाच:
एवं विद्वान्युद्धमना भव मा प्रत्युपाहर ||
११ ख
विदुरो उवाच:
नातः पापीय़सीं काञ्चिदवस्थां शम्वरोऽव्रवीत् |
१२ क
विदुरो उवाच:
यत्र नैवाद्य न प्रातर्भोजनं प्रतिदृश्यते ||
१२ ख
विदुरो उवाच:
पतिपुत्रवधादेतत्परमं दुःखमव्रवीत् |
१३ क
विदुरो उवाच:
दारिद्र्यमिति यत्प्रोक्तं पर्याय़मरणं हि तत् ||
१३ ख
विदुरो उवाच:
अहं महाकुले जाता ह्रदाद्ध्रदमिवागता |
१४ क
विदुरो उवाच:
ईश्वरी सर्वकल्याणैर्भर्त्रा परमपूजिता ||
१४ ख
विदुरो उवाच:
महार्हमाल्याभरणां सुमृष्टाम्वरवाससम् |
१५ क
विदुरो उवाच:
पुरा दृष्ट्वा सुहृद्वर्गो मामपश्यत्सुदुर्गताम् ||
१५ ख
विदुरो उवाच:
यदा मां चैव भार्यां च द्रष्टासि भृशदुर्वले |
१६ क
विदुरो उवाच:
न तदा जीवितेनार्थो भविता तव सञ्जय़ ||
१६ ख
विदुरो उवाच:
दासकर्मकरान्भृत्यानाचार्यर्त्विक्पुरोहितान् |
१७ क
विदुरो उवाच:
अवृत्त्यास्मान्प्रजहतो दृष्ट्वा किं जीवितेन ते ||
१७ ख
विदुरो उवाच:
यदि कृत्यं न पश्यामि तवाद्येह यथा पुरा |
१८ क
विदुरो उवाच:
श्लाघनीय़ं यशस्यं च का शान्तिर्हृदय़स्य मे ||
१८ ख
विदुरो उवाच:
नेति चेद्व्राह्मणान्व्रूय़ां दीर्यते हृदय़ं मम |
१९ क
विदुरो उवाच:
न ह्यहं न च मे भर्ता नेति व्राह्मणमुक्तवान् ||
१९ ख
विदुरो उवाच:
वय़माश्रय़णीय़ाः स्म नाश्रितारः परस्य च |
२० क
विदुरो उवाच:
सान्यानाश्रित्य जीवन्ती परित्यक्ष्यामि जीवितम् ||
२० ख
विदुरो उवाच:
अपारे भव नः पारमप्लवे भव नः प्लवः |
२१ क
विदुरो उवाच:
कुरुष्व स्थानमस्थाने मृतान्सञ्जीवय़स्व नः ||
२१ ख
विदुरो उवाच:
सर्वे ते शत्रवः सह्या न चेज्जीवितुमिच्छसि |
२२ क
विदुरो उवाच:
अथ चेदीदृशीं वृत्तिं क्लीवामभ्युपपद्यसे ||
२२ ख
विदुरो उवाच:
निर्विण्णात्मा हतमना मुञ्चैतां पापजीविकाम् |
२३ क
विदुरो उवाच:
एकशत्रुवधेनैव शूरो गच्छति विश्रुतिम् ||
२३ ख
विदुरो उवाच:
इन्द्रो वृत्रवधेनैव महेन्द्रः समपद्यत |
२४ क
विदुरो उवाच:
माहेन्द्रं च ग्रहं लेभे लोकानां चेश्वरोऽभवत् ||
२४ ख
विदुरो उवाच:
नाम विश्राव्य वा सङ्ख्ये शत्रूनाहूय़ दंशितान् |
२५ क
विदुरो उवाच:
सेनाग्रं वापि विद्राव्य हत्वा वा पुरुषं वरम् ||
२५ ख
विदुरो उवाच:
यदैव लभते वीरः सुय़ुद्धेन महद्यशः |
२६ क
विदुरो उवाच:
तदैव प्रव्यथन्तेऽस्य शत्रवो विनमन्ति च ||
२६ ख
विदुरो उवाच:
त्यक्त्वात्मानं रणे दक्षं शूरं कापुरुषा जनाः |
२७ क
विदुरो उवाच:
अवशाः पूरय़न्ति स्म सर्वकामसमृद्धिभिः ||
२७ ख
विदुरो उवाच:
राज्यं वाप्युग्रविभ्रंशं संशय़ो जीवितस्य वा |
२८ क
विदुरो उवाच:
प्रलव्धस्य हि शत्रोर्वै शेषं कुर्वन्ति साधवः ||
२८ ख
विदुरो उवाच:
स्वर्गद्वारोपमं राज्यमथ वाप्यमृतोपमम् |
२९ क
विदुरो उवाच:
रुद्धमेकाय़ने मत्वा पतोल्मुक इवारिषु ||
२९ ख
विदुरो उवाच:
जहि शत्रून्रणे राजन्स्वधर्ममनुपालय़ |
३० क
विदुरो उवाच:
मा त्वा पश्येत्सुकृपणं शत्रुः श्रीमान्कदाचन ||
३० ख
विदुरो उवाच:
अस्मदीय़ैश्च शोचद्भिर्नदद्भिश्च परैर्वृतम् |
३१ क
विदुरो उवाच:
अपि त्वां नानुपश्येय़ं दीना दीनमवस्थितम् ||
३१ ख
विदुरो उवाच:
उष्य सौवीरकन्याभिः श्लाघस्वार्थैर्यथा पुरा |
३२ क
विदुरो उवाच:
मा च सैन्धवकन्यानामवसन्नो वशं गमः ||
३२ ख
विदुरो उवाच:
युवा रूपेण सम्पन्नो विद्ययाभिजनेन च |
३३ क
विदुरो उवाच:
यस्त्वादृशो विकुर्वीत यशस्वी लोकविश्रुतः |
३३ ख
विदुरो उवाच:
वोढव्ये धुर्यनडुवन्मन्ये मरणमेव तत् ||
३३ ग
विदुरो उवाच:
यदि त्वामनुपश्यामि परस्य प्रिय़वादिनम् |
३४ क
विदुरो उवाच:
पृष्ठतोऽनुव्रजन्तं वा का शान्तिर्हृदय़स्य मे ||
३४ ख
विदुरो उवाच:
नास्मिञ्जातु कुले जातो गच्छेद्योऽन्यस्य पृष्ठतः |
३५ क
विदुरो उवाच:
न त्वं परस्यानुधुरं तात जीवितुमर्हसि ||
३५ ख
विदुरो उवाच:
अहं हि क्षत्रहृदय़ं वेद यत्परिशाश्वतम् |
३६ क
विदुरो उवाच:
पूर्वैः पूर्वतरैः प्रोक्तं परैः परतरैरपि ||
३६ ख
विदुरो उवाच:
यो वै कश्चिदिहाजातः क्षत्रिय़ः क्षत्रधर्मवित् |
३७ क
विदुरो उवाच:
भय़ाद्वृत्तिसमीक्षो वा न नमेदिह कस्यचित् ||
३७ ख
विदुरो उवाच:
उद्यच्छेदेव न नमेदुद्यमो ह्येव पौरुषम् |
३८ क
विदुरो उवाच:
अप्यपर्वणि भज्येत न नमेदिह कस्यचित् ||
३८ ख
विदुरो उवाच:
मातङ्गो मत्त इव च परीय़ात्सुमहामनाः |
३९ क
विदुरो उवाच:
व्राह्मणेभ्यो नमेन्नित्यं धर्माय़ैव च सञ्जय़ ||
३९ ख
विदुरो उवाच:
निय़च्छन्नितरान्वर्णान्विनिघ्नन्सर्वदुष्कृतः |
४० क
विदुरो उवाच:
ससहाय़ोऽसहाय़ो वा यावज्जीवं तथा भवेत् ||
४० ख