chevron_left अनुशासन पर्व अध्याय १३७
युधिष्ठिर उवाच:
कां तु व्राह्मणपूजाय़ां व्युष्टिं दृष्ट्वा जनाधिप |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
कं वा कर्मोदय़ं मत्वा तानर्चसि महामते ||
१ ख
भीष्म उवाच:
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् |
२ क
भीष्म उवाच:
पवनस्य च संवादमर्जुनस्य च भारत ||
२ ख
भीष्म उवाच:
सहस्रभुजभृच्छ्रीमान्कार्तवीर्योऽभवत्प्रभुः |
३ क
भीष्म उवाच:
अस्य लोकस्य सर्वस्य माहिष्मत्यां महावलः ||
३ ख
भीष्म उवाच:
स तु रत्नाकरवतीं सद्वीपां सागराम्वराम् |
४ क
भीष्म उवाच:
शशास सर्वां पृथिवीं हैहय़ः सत्यविक्रमः ||
४ ख
भीष्म उवाच:
स्ववित्तं तेन दत्तं तु दत्तात्रेय़ाय़ कारणे |
५ क
भीष्म उवाच:
क्षत्रधर्मं पुरस्कृत्य विनय़ं श्रुतमेव च ||
५ ख
भीष्म उवाच:
आराधय़ामास च तं कृतवीर्यात्मजो मुनिम् |
६ क
भीष्म उवाच:
न्यमन्त्रय़त संहृष्टः स द्विजश्च वरैस्त्रिभिः ||
६ ख
भीष्म उवाच:
स वरैश्छन्दितस्तेन नृपो वचनमव्रवीत् |
७ क
भीष्म उवाच:
सहस्रवाहुर्भूय़ां वै चमूमध्ये गृहेऽन्यथा ||
७ ख
भीष्म उवाच:
मम वाहुसहस्रं तु पश्यन्तां सैनिका रणे |
८ क
भीष्म उवाच:
विक्रमेण महीं कृत्स्नां जय़ेय़ं विपुलव्रत |
८ ख
भीष्म उवाच:
तां च धर्मेण सम्प्राप्य पालय़ेय़मतन्द्रितः ||
८ ग
भीष्म उवाच:
चतुर्थं तु वरं याचे त्वामहं द्विजसत्तम |
९ क
भीष्म उवाच:
तं ममानुग्रहकृते दातुमर्हस्यनिन्दित |
९ ख
भीष्म उवाच:
अनुशासन्तु मां सन्तो मिथ्यावृत्तं तदाश्रय़म् ||
९ ग
भीष्म उवाच:
इत्युक्तः स द्विजः प्राह तथास्त्विति नराधिपम् |
१० क
भीष्म उवाच:
एवं समभवंस्तस्य वरास्ते दीप्ततेजसः ||
१० ख
भीष्म उवाच:
ततः स रथमास्थाय़ ज्वलनार्कसमद्युतिः |
११ क
भीष्म उवाच:
अव्रवीद्वीर्यसंमोहात्को न्वस्ति सदृशो मय़ा |
११ ख
भीष्म उवाच:
वीर्यधैर्ययशःशौचैर्विक्रमेणौजसापि वा ||
११ ग
भीष्म उवाच:
तद्वाक्यान्ते चान्तरिक्षे वागुवाचाशरीरिणी |
१२ क
भीष्म उवाच:
न त्वं मूढ विजानीषे व्राह्मणं क्षत्रिय़ाद्वरम् |
१२ ख
भीष्म उवाच:
सहितो व्राह्मणेनेह क्षत्रिय़ो रक्षति प्रजाः ||
१२ ग
अर्जुन उवाच:
कुर्यां भूतानि तुष्टोऽहं क्रुद्धो नाशं तथा नय़े |
१३ क
अर्जुन उवाच:
कर्मणा मनसा वाचा न मत्तोऽस्ति वरो द्विजः ||
१३ ख
अर्जुन उवाच:
पूर्वो व्रह्मोत्तरो वादो द्वितीय़ः क्षत्रिय़ोत्तरः |
१४ क
अर्जुन उवाच:
त्वय़ोक्तौ यौ तु तौ हेतू विशेषस्त्वत्र दृश्यते ||
१४ ख
अर्जुन उवाच:
व्राह्मणाः संश्रिताः क्षत्रं न क्षत्रं व्राह्मणाश्रितम् |
१५ क
अर्जुन उवाच:
श्रितान्व्रह्मोपधा विप्राः खादन्ति क्षत्रिय़ान्भुवि ||
१५ ख
अर्जुन उवाच:
क्षत्रिय़ेष्वाश्रितो धर्मः प्रजानां परिपालनम् |
१६ क
अर्जुन उवाच:
क्षत्राद्वृत्तिर्व्राह्मणानां तैः कथं व्राह्मणो वरः ||
१६ ख
अर्जुन उवाच:
सर्वभूतप्रधानांस्तान्भैक्षवृत्तीनहं सदा |
१७ क
अर्जुन उवाच:
आत्मसम्भावितान्विप्रान्स्थापय़ाम्यात्मनो वशे ||
१७ ख
अर्जुन उवाच:
कथितं ह्यनय़ा सत्यं गाय़त्र्या कन्यया दिवि |
१८ क
अर्जुन उवाच:
विजेष्याम्यवशान्सर्वान्व्राह्मणांश्चर्मवाससः ||
१८ ख
अर्जुन उवाच:
न च मां च्यावय़ेद्राष्ट्रात्त्रिषु लोकेषु कश्चन |
१९ क
अर्जुन उवाच:
देवो वा मानुषो वापि तस्माज्ज्येष्ठो द्विजादहम् ||
१९ ख
अर्जुन उवाच:
अद्य व्रह्मोत्तरं लोकं करिष्ये क्षत्रिय़ोत्तरम् |
२० क
अर्जुन उवाच:
न हि मे संय़ुगे कश्चित्सोढुमुत्सहते वलम् ||
२० ख
अर्जुन उवाच:
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा वित्रस्ताभून्निशाचरी |
२१ क
अर्जुन उवाच:
अथैनमन्तरिक्षस्थस्ततो वाय़ुरभाषत ||
२१ ख
अर्जुन उवाच:
त्यजैनं कलुषं भावं व्राह्मणेभ्यो नमस्कुरु |
२२ क
अर्जुन उवाच:
एतेषां कुर्वतः पापं राष्ट्रक्षोभो हि ते भवेत् ||
२२ ख
अर्जुन उवाच:
अथ वा त्वां महीपाल शमय़िष्यन्ति वै द्विजाः |
२३ क
अर्जुन उवाच:
निरसिष्यन्ति वा राष्ट्राद्धतोत्साहं महावलाः ||
२३ ख
अर्जुन उवाच:
तं राजा कस्त्वमित्याह ततस्तं प्राह मारुतः |
२४ क
अर्जुन उवाच:
वाय़ुर्वै देवदूतोऽस्मि हितं त्वां प्रव्रवीम्यहम् ||
२४ ख
अर्जुन उवाच:
अहो त्वय़ाद्य विप्रेषु भक्तिरागः प्रदर्शितः |
२५ क
अर्जुन उवाच:
यादृशं पृथिवी भूतं तादृशं व्रूहि वै द्विजम् ||
२५ ख
अर्जुन उवाच:
वाय़ोर्वा सदृशं किञ्चिद्व्रूहि त्वं व्राह्मणोत्तमम् |
२६ क
अर्जुन उवाच:
अपां वै सदृशं व्रूहि सूर्यस्य नभसोऽपि वा ||
२६ ख