वैशम्पाय़न उवाच:
तेन विक्रमता तूर्णमूरुवेगसमीरितम् |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रववावनिलो राजञ्शुचिशुक्रागमे यथा ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स मृद्नन्पुष्पितांश्चैव फलितांश्च वनस्पतीन् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आरुजन्दारुगुल्मांश्च पथस्तस्य समीपजान् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा वृक्षान्भञ्जमानो जगामामितविक्रमः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य वेगेन पाण्डूनां मूर्च्छेव समजाय़त ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
असकृच्चापि सन्तीर्य दूरपारं भुजप्लवैः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पथि प्रच्छन्नमासेदुर्धार्तराष्ट्रभय़ात्तदा ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृच्छ्रेण मातरं त्वेकां सुकुमारीं यशस्विनीम् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अवहत्तत्र पृष्ठेन रोधःसु विषमेषु च ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आगमंस्ते वनोद्देशमल्पमूलफलोदकम् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्रूरपक्षिमृगं घोरं साय़ाह्ने भरतर्षभाः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
घोरा समभवत्सन्ध्या दारुणा मृगपक्षिणः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अप्रकाशा दिशः सर्वा वातैरासन्ननार्तवैः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते श्रमेण च कौरव्यास्तृष्णय़ा च प्रपीडिताः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नाशक्नुवंस्तदा गन्तुं निद्रय़ा च प्रवृद्धय़ा ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो भीमो वनं घोरं प्रविश्य विजनं महत् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यग्रोधं विपुलच्छाय़ं रमणीय़मुपाद्रवत् ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र निक्षिप्य तान्सर्वानुवाच भरतर्षभः |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
पानीय़ं मृगय़ामीह विश्रमध्वमिति प्रभो ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एते रुवन्ति मधुरं सारसा जलचारिणः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ध्रुवमत्र जलस्थाय़ो महानिति मतिर्मम ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुज्ञातः स गच्छेति भ्रात्रा ज्येष्ठेन भारत |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगाम तत्र यत्र स्म रुवन्ति जलचारिणः ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तत्र पीत्वा पानीय़ं स्नात्वा च भरतर्षभ |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उत्तरीय़ेण पानीय़माजहार तदा नृप ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गव्यूतिमात्रादागत्य त्वरितो मातरं प्रति |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स सुप्तां मातरं दृष्ट्वा भ्रातृंश्च वसुधातले |
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भृशं दुःखपरीतात्मा विललाप वृकोदरः ||
१४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
शय़नेषु परार्ध्येषु ये पुरा वारणावते |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नाधिजग्मुस्तदा निद्रां तेऽद्य सुप्ता महीतले ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वसारं वसुदेवस्य शत्रुसङ्घावमर्दिनः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुन्तिभोजसुतां कुन्तीं सर्वलक्षणपूजिताम् ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्नुषां विचित्रवीर्यस्य भार्यां पाण्डोर्महात्मनः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रासादशय़नां नित्यं पुण्डरीकान्तरप्रभाम् ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुकुमारतरां स्त्रीणां महार्हशय़नोचिताम् |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शय़ानां पश्यताद्येह पृथिव्यामतथोचिताम् ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मादिन्द्राच्च वाय़ोश्च सुषुवे या सुतानिमान् |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सेय़ं भूमौ परिश्रान्ता शेते ह्यद्यातथोचिता ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किं नु दुःखतरं शक्यं मय़ा द्रष्टुमतः परम् |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
योऽहमद्य नरव्याघ्रान्सुप्तान्पश्यामि भूतले ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्रिषु लोकेषु यद्राज्यं धर्मविद्योऽर्हते नृपः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽय़ं भूमौ परिश्रान्तः शेते प्राकृतवत्कथम् ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अय़ं नीलाम्वुदश्यामो नरेष्वप्रतिमो भुवि |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शेते प्राकृतवद्भूमावतो दुःखतरं नु किम् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अश्विनाविव देवानां याविमौ रूपसम्पदा |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तौ प्राकृतवदद्येमौ प्रसुप्तौ धरणीतले ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ज्ञातय़ो यस्य नैव स्युर्विषमाः कुलपांसनाः |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स जीवेत्सुसुखं लोके ग्रामे द्रुम इवैकजः ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एको वृक्षो हि यो ग्रामे भवेत्पर्णफलान्वितः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चैत्यो भवति निर्ज्ञातिरर्चनीय़ः सुपूजितः ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
येषां च वहवः शूरा ज्ञातय़ो धर्मसंश्रिताः |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ते जीवन्ति सुखं लोके भवन्ति च निरामय़ाः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वलवन्तः समृद्धार्था मित्रवान्धवनन्दनाः |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जीवन्त्यन्योन्यमाश्रित्य द्रुमाः काननजा इव ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वय़ं तु धृतराष्ट्रेण सपुत्रेण दुरात्मना |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विवासिता न दग्धाश्च कथञ्चित्तस्य शासनात् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्मान्मुक्ता वय़ं दाहादिमं वृक्षमुपाश्रिताः |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कां दिशं प्रतिपत्स्यामः प्राप्ताः क्लेशमनुत्तमम् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नातिदूरे च नगरं वनादस्माद्धि लक्षय़े |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
जागर्तव्ये स्वपन्तीमे हन्त जागर्म्यहं स्वय़म् ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पास्यन्तीमे जलं पश्चात्प्रतिवुद्धा जितक्लमाः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इति भीमो व्यवस्यैव जजागार स्वय़ं तदा ||
३१ ख