वासुदेव उवाच:
भीष्मेणोक्ते ततो द्रोणो दुर्योधनमभाषत |
१ क
वासुदेव उवाच:
मध्ये नृपाणां भद्रं ते वचनं वचनक्षमः ||
१ ख
वासुदेव उवाच:
प्रातीपः शन्तनुस्तात कुलस्यार्थे यथोत्थितः |
२ क
वासुदेव उवाच:
तथा देवव्रतो भीष्मः कुलस्यार्थे स्थितोऽभवत् ||
२ ख
वासुदेव उवाच:
ततः पाण्डुर्नरपतिः सत्यसन्धो जितेन्द्रिय़ः |
३ क
वासुदेव उवाच:
राजा कुरूणां धर्मात्मा सुव्रतः सुसमाहितः ||
३ ख
वासुदेव उवाच:
ज्येष्ठाय़ राज्यमददाद्धृतराष्ट्राय़ धीमते |
४ क
वासुदेव उवाच:
यवीय़सस्तथा क्षत्तुः कुरुवंशविवर्धनः ||
४ ख
वासुदेव उवाच:
ततः सिंहासने राजन्स्थापय़ित्वैनमच्युतम् |
५ क
वासुदेव उवाच:
वनं जगाम कौरव्यो भार्याभ्यां सहितोऽनघ ||
५ ख
वासुदेव उवाच:
नीचैः स्थित्वा तु विदुर उपास्ते स्म विनीतवत् |
६ क
वासुदेव उवाच:
प्रेष्यवत्पुरुषव्याघ्रो वालव्यजनमुत्क्षिपन् ||
६ ख
वासुदेव उवाच:
ततः सर्वाः प्रजास्तात धृतराष्ट्रं जनेश्वरम् |
७ क
वासुदेव उवाच:
अन्वपद्यन्त विधिवद्यथा पाण्डुं नराधिपम् ||
७ ख
वासुदेव उवाच:
विसृज्य धृतराष्ट्राय़ राज्यं स विदुराय़ च |
८ क
वासुदेव उवाच:
चचार पृथिवीं पाण्डुः सर्वां परपुरञ्जय़ः ||
८ ख
वासुदेव उवाच:
कोशसञ्जनने दाने भृत्यानां चान्ववेक्षणे |
९ क
वासुदेव उवाच:
भरणे चैव सर्वस्य विदुरः सत्यसङ्गरः ||
९ ख
वासुदेव उवाच:
सन्धिविग्रहसंय़ुक्तो राज्ञः संवाहनक्रिय़ाः |
१० क
वासुदेव उवाच:
अवैक्षत महातेजा भीष्मः परपुरञ्जय़ः ||
१० ख
वासुदेव उवाच:
सिंहासनस्थो नृपतिर्धृतराष्ट्रो महावलः |
११ क
वासुदेव उवाच:
अन्वास्यमानः सततं विदुरेण महात्मना ||
११ ख
वासुदेव उवाच:
कथं तस्य कुले जातः कुलभेदं व्यवस्यसि |
१२ क
वासुदेव उवाच:
सम्भूय़ भ्रातृभिः सार्धं भुङ्क्ष्व भोगाञ्जनाधिप ||
१२ ख
वासुदेव उवाच:
व्रवीम्यहं न कार्पण्यान्नार्थहेतोः कथञ्चन |
१३ क
वासुदेव उवाच:
भीष्मेण दत्तमश्नामि न त्वय़ा राजसत्तम ||
१३ ख
वासुदेव उवाच:
नाहं त्वत्तोऽभिकाङ्क्षिष्ये वृत्त्युपाय़ं जनाधिप |
१४ क
वासुदेव उवाच:
यतो भीष्मस्ततो द्रोणो यद्भीष्मस्त्वाह तत्कुरु ||
१४ ख
वासुदेव उवाच:
दीय़तां पाण्डुपुत्रेभ्यो राज्यार्धमरिकर्शन |
१५ क
वासुदेव उवाच:
सममाचार्यकं तात तव तेषां च मे सदा ||
१५ ख
वासुदेव उवाच:
अश्वत्थामा यथा मह्यं तथा श्वेतहय़ो मम |
१६ क
वासुदेव उवाच:
वहुना किं प्रलापेन यतो धर्मस्ततो जय़ः ||
१६ ख
वासुदेव उवाच:
एवमुक्ते महाराज द्रोणेनामिततेजसा |
१७ क
वासुदेव उवाच:
व्याजहार ततो वाक्यं विदुरः सत्यसङ्गरः |
१७ ख
वासुदेव उवाच:
पितुर्वदनमन्वीक्ष्य परिवृत्य च धर्मवित् ||
१७ ग
वासुदेव उवाच:
देवव्रत निवोधेदं वचनं मम भाषतः |
१८ क
वासुदेव उवाच:
प्रनष्टः कौरवो वंशस्त्वय़ाय़ं पुनरुद्धृतः ||
१८ ख
वासुदेव उवाच:
तन्मे विलपमानस्य वचनं समुपेक्षसे |
१९ क
वासुदेव उवाच:
कोऽय़ं दुर्योधनो नाम कुलेऽस्मिन्कुलपांसनः ||
१९ ख
वासुदेव उवाच:
यस्य लोभाभिभूतस्य मतिं समनुवर्तसे |
२० क
वासुदेव उवाच:
अनार्यस्याकृतज्ञस्य लोभोपहतचेतसः |
२० ख
वासुदेव उवाच:
अतिक्रामति यः शास्त्रं पितुर्धर्मार्थदर्शिनः ||
२० ग
वासुदेव उवाच:
एते नश्यन्ति कुरवो दुर्योधनकृतेन वै |
२१ क
वासुदेव उवाच:
यथा ते न प्रणश्येय़ुर्महाराज तथा कुरु ||
२१ ख
वासुदेव उवाच:
मां चैव धृतराष्ट्रं च पूर्वमेव महाद्युते |
२२ क
वासुदेव उवाच:
चित्रकार इवालेख्यं कृत्वा मा स्म विनाशय़ |
२२ ख
वासुदेव उवाच:
प्रजापतिः प्रजाः सृष्ट्वा यथा संहरते तथा ||
२२ ग
वासुदेव उवाच:
नोपेक्षस्व महावाहो पश्यमानः कुलक्षय़म् |
२३ क
वासुदेव उवाच:
अथ तेऽद्य मतिर्नष्टा विनाशे प्रत्युपस्थिते |
२३ ख
वासुदेव उवाच:
वनं गच्छ मय़ा सार्धं धृतराष्ट्रेण चैव ह ||
२३ ग
वासुदेव उवाच:
वद्ध्वा वा निकृतिप्रज्ञं धार्तराष्ट्रं सुदुर्मतिम् |
२४ क
वासुदेव उवाच:
साध्विदं राज्यमद्यास्तु पाण्डवैरभिरक्षितम् ||
२४ ख
वासुदेव उवाच:
प्रसीद राजशार्दूल विनाशो दृश्यते महान् |
२५ क
वासुदेव उवाच:
पाण्डवानां कुरूणां च राज्ञां चामिततेजसाम् ||
२५ ख
वासुदेव उवाच:
विररामैवमुक्त्वा तु विदुरो दीनमानसः |
२६ क
वासुदेव उवाच:
प्रध्याय़मानः स तदा निःश्वसंश्च पुनः पुनः ||
२६ ख
वासुदेव उवाच:
ततोऽथ राज्ञः सुवलस्य पुत्री; धर्मार्थय़ुक्तं कुलनाशभीता |
२७ क
वासुदेव उवाच:
दुर्योधनं पापमतिं नृशंसं; राज्ञां समक्षं सुतमाह कोपात् ||
२७ ख
वासुदेव उवाच:
ये पार्थिवा राजसभां प्रविष्टा; व्रह्मर्षय़ो ये च सभासदोऽन्ये |
२८ क
वासुदेव उवाच:
शृण्वन्तु वक्ष्यामि तवापराधं; पापस्य सामात्यपरिच्छदस्य ||
२८ ख
वासुदेव उवाच:
राज्यं कुरूणामनुपूर्वभोग्यं; क्रमागतो नः कुलधर्म एषः |
२९ क
वासुदेव उवाच:
त्वं पापवुद्धेऽतिनृशंसकर्म; न्राज्यं कुरूणामनय़ाद्विहंसि ||
२९ ख
वासुदेव उवाच:
राज्ये स्थितो धृतराष्ट्रो मनीषी; तस्यानुजो विदुरो दीर्घदर्शी |
३० क
वासुदेव उवाच:
एतावतिक्रम्य कथं नृपत्वं; दुर्योधन प्रार्थय़सेऽद्य मोहात् ||
३० ख
वासुदेव उवाच:
राजा च क्षत्ता च महानुभावौ; भीष्मे स्थिते परवन्तौ भवेताम् |
३१ क
वासुदेव उवाच:
अय़ं तु धर्मज्ञतय़ा महात्मा; न राज्यकामो नृवरो नदीजः ||
३१ ख
वासुदेव उवाच:
राज्यं तु पाण्डोरिदमप्रधृष्यं; तस्याद्य पुत्राः प्रभवन्ति नान्ये |
३२ क
वासुदेव उवाच:
राज्यं तदेतन्निखिलं पाण्डवानां; पैतामहं पुत्रपौत्रानुगामि ||
३२ ख
वासुदेव उवाच:
यद्वै व्रूते कुरुमुख्यो महात्मा; देवव्रतः सत्यसन्धो मनीषी |
३३ क
वासुदेव उवाच:
सर्वं तदस्माभिरहत्य धर्मं; ग्राह्यं स्वधर्मं परिपालय़द्भिः ||
३३ ख
वासुदेव उवाच:
अनुज्ञय़ा चाथ महाव्रतस्य; व्रूय़ान्नृपो यद्विदुरस्तथैव |
३४ क
वासुदेव उवाच:
कार्यं भवेत्तत्सुहृद्भिर्निय़ुज्य; धर्मं पुरस्कृत्य सुदीर्घकालम् ||
३४ ख
वासुदेव उवाच:
न्याय़ागतं राज्यमिदं कुरूणां; युधिष्ठिरः शास्तु वै धर्मपुत्रः |
३५ क
वासुदेव उवाच:
प्रचोदितो धृतराष्ट्रेण राज्ञा; पुरस्कृतः शान्तनवेन चैव ||
३५ ख