वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तास्तु ते तेन पौरजानपदा जनाः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वृद्धेन राज्ञा कौरव्य नष्टसञ्ज्ञा इवाभवन् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तूष्णीम्भूतांस्ततस्तांस्तु वाष्पकण्ठान्महीपतिः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतराष्ट्रो महीपालः पुनरेवाभ्यभाषत ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वृद्धं मां हतपुत्रं च धर्मपत्न्या सहानय़ा |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विलपन्तं वहुविधं कृपणं चैव सत्तमाः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पित्रा स्वय़मनुज्ञातं कृष्णद्वैपाय़नेन वै |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वनवासाय़ धर्मज्ञा धर्मज्ञेन नृपेण च ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽहं पुनः पुनर्याचे शिरसावनतोऽनघाः |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गान्धार्या सहितं तन्मां समनुज्ञातुमर्हथ ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रुत्वा तु कुरुराजस्य वाक्यानि करुणानि ते |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रुरुदुः सर्वतो राजन्समेताः कुरुजाङ्गलाः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उत्तरीय़ैः करैश्चापि सञ्छाद्य वदनानि ते |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रुरुदुः शोकसन्तप्ता मुहूर्तं पितृमातृवत् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
हृदय़ैः शून्यभूतैस्ते धृतराष्ट्रप्रवासजम् |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुःखं सन्धारय़न्तः स्म नष्टसञ्ज्ञा इवाभवन् ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते विनीय़ तमाय़ासं कुरुराजविय़ोगजम् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शनैः शनैस्तदान्योन्यमव्रुवन्स्वमतान्युत ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः सन्धाय़ ते सर्वे वाक्यान्यथ समासतः |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
एकस्मिन्व्राह्मणे राजन्नावेश्योचुर्नराधिपम् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः स्वचरणे वृद्धः संमतोऽर्थविशारदः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
साम्वाख्यो वह्वृचो राजन्वक्तुं समुपचक्रमे ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुमान्य महाराजं तत्सदः सम्प्रभाष्य च |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विप्रः प्रगल्भो मेधावी स राजानमुवाच ह ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजन्वाक्यं जनस्यास्य मय़ि सर्वं समर्पितम् |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वक्ष्यामि तदहं वीर तज्जुषस्व नराधिप ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यथा वदसि राजेन्द्र सर्वमेतत्तथा विभो |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नात्र मिथ्या वचः किञ्चित्सुहृत्त्वं नः परस्परम् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न जात्वस्य तु वंशस्य राज्ञां कश्चित्कदाचन |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
राजासीद्यः प्रजापालः प्रजानामप्रिय़ो भवेत् ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पितृवद्भ्रातृवच्चैव भवन्तः पालय़न्ति नः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न च दुर्योधनः किञ्चिदय़ुक्तं कृतवान्नृप ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यथा व्रवीति धर्मज्ञो मुनिः सत्यवतीसुतः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा कुरु महाराज स हि नः परमो गुरुः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्यक्ता वय़ं तु भवता दुःखशोकपराय़णाः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भविष्यामश्चिरं राजन्भवद्गुणशतैर्हृताः ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यथा शन्तनुना गुप्ता राज्ञा चित्राङ्गदेन च |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मवीर्योपगूढेन पित्रा च तव पार्थिव ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भवद्वुद्धिय़ुजा चैव पाण्डुना पृथिवीक्षिता |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा दुर्योधनेनापि राज्ञा सुपरिपालिताः ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न स्वल्पमपि पुत्रस्ते व्यलीकं कृतवान्नृप |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पितरीव सुविश्वस्तास्तस्मिन्नपि नराधिपे |
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वय़मास्म यथा सम्यग्भवतो विदितं तथा ||
२१ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा वर्षसहस्राय़ कुन्तीपुत्रेण धीमता |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाल्यमाना धृतिमता सुखं विन्दामहे नृप ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजर्षीणां पुराणानां भवतां वंशधारिणाम् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुरुसंवरणादीनां भरतस्य च धीमतः ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वृत्तं समनुय़ात्येष धर्मात्मा भूरिदक्षिणः |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नात्र वाच्यं महाराज सुसूक्ष्ममपि विद्यते ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उषिताः स्म सुखं नित्यं भवता परिपालिताः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सुसूक्ष्मं च व्यलीकं ते सपुत्रस्य न विद्यते ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्तु ज्ञातिविमर्देऽस्मिन्नात्थ दुर्योधनं प्रति |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भवन्तमनुनेष्यामि तत्रापि कुरुनन्दन ||
२६ ख