chevron_left अनुशासन पर्व अध्याय १५१
युधिष्ठिर उवाच:
किं श्रेय़ः पुरुषस्येह किं कुर्वन्सुखमेधते |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
विपाप्मा च भवेत्केन किं वा कल्मषनाशनम् ||
१ ख
भीष्म उवाच:
अय़ं दैवतवंशो वै ऋषिवंशसमन्वितः |
२ क
भीष्म उवाच:
द्विसन्ध्यं पठितः पुत्र कल्मषापहरः परः ||
२ ख
भीष्म उवाच:
देवासुरगुरुर्देवः सर्वभूतनमस्कृतः |
३ क
भीष्म उवाच:
अचिन्त्योऽथाप्यनिर्देश्यः सर्वप्राणो ह्ययोनिजः ||
३ ख
भीष्म उवाच:
पितामहो जगन्नाथः सावित्री व्रह्मणः सती |
४ क
भीष्म उवाच:
वेदभूरथ कर्ता च विष्णुर्नाराय़णः प्रभुः ||
४ ख
भीष्म उवाच:
उमापतिर्विरूपाक्षः स्कन्दः सेनापतिस्तथा |
५ क
भीष्म उवाच:
विशाखो हुतभुग्वाय़ुश्चन्द्रादित्यौ प्रभाकरौ ||
५ ख
भीष्म उवाच:
शक्रः शचीपतिर्देवो यमो धूमोर्णय़ा सह |
६ क
भीष्म उवाच:
वरुणः सह गौर्या च सह ऋद्ध्या धनेश्वरः ||
६ ख
भीष्म उवाच:
सौम्या गौः सुरभिर्देवी विश्रवाश्च महानृषिः |
७ क
भीष्म उवाच:
षट्कालः सागरो गङ्गा स्रवन्त्योऽथ मरुद्गणाः ||
७ ख
भीष्म उवाच:
वालखिल्यास्तपःसिद्धाः कृष्णद्वैपाय़नस्तथा |
८ क
भीष्म उवाच:
नारदः पर्वतश्चैव विश्वावसुर्हहाहुहूः ||
८ ख
भीष्म उवाच:
तुम्वरुश्चित्रसेनश्च देवदूतश्च विश्रुतः |
९ क
भीष्म उवाच:
देवकन्या महाभागा दिव्याश्चाप्सरसां गणाः ||
९ ख
भीष्म उवाच:
उर्वशी मेनका रम्भा मिश्रकेशी अलम्वुषा |
१० क
भीष्म उवाच:
विश्वाची च घृताची च पञ्चचूडा तिलोत्तमा ||
१० ख
भीष्म उवाच:
आदित्या वसवो रुद्राः साश्विनः पितरोऽपि च |
११ क
भीष्म उवाच:
धर्मः सत्यं तपो दीक्षा व्यवसाय़ः पितामहः ||
११ ख
भीष्म उवाच:
शर्वर्यो दिवसाश्चैव मारीचः कश्यपस्तथा |
१२ क
भीष्म उवाच:
शुक्रो वृहस्पतिर्भौमो वुधो राहुः शनैश्चरः ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
नक्षत्राण्यृतवश्चैव मासाः सन्ध्याः सवत्सराः |
१३ क
भीष्म उवाच:
वैनतेय़ाः समुद्राश्च कद्रुजाः पन्नगास्तथा ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
शतद्रूश्च विपाशा च चन्द्रभागा सरस्वती |
१४ क
भीष्म उवाच:
सिन्धुश्च देविका चैव पुष्करं तीर्थमेव च ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
गङ्गा महानदी चैव कपिला नर्मदा तथा |
१५ क
भीष्म उवाच:
कम्पुना च विशल्या च करतोय़ाम्वुवाहिनी ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
सरय़ूर्गण्डकी चैव लोहित्यश्च महानदः |
१६ क
भीष्म उवाच:
ताम्रारुणा वेत्रवती पर्णाशा गौतमी तथा ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
गोदावरी च वेण्णा च कृष्णवेणा तथाद्रिजा |
१७ क
भीष्म उवाच:
दृषद्वती च कावेरी वङ्क्षुर्मन्दाकिनी तथा ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
प्रय़ागं च प्रभासं च पुण्यं नैमिषमेव च |
१८ क
भीष्म उवाच:
तच्च विश्वेश्वरस्थानं यत्र तद्विमलं सरः ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
पुण्यतीर्थैश्च कलिलं कुरुक्षेत्रं प्रकीर्तितम् |
१९ क
भीष्म उवाच:
सिन्धूत्तमं तपोदानं जम्वूमार्गमथापि च ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
हिरण्वती वितस्ता च तथैवेक्षुमती नदी |
२० क
भीष्म उवाच:
वेदस्मृतिर्वैदसिनी मलवासाश्च नद्यपि ||
२० ख
भीष्म उवाच:
भूमिभागास्तथा पुण्या गङ्गाद्वारमथापि च |
२१ क
भीष्म उवाच:
ऋषिकुल्यास्तथा मेध्या नदी चित्रपथा तथा ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
कौशिकी यमुना सीता तथा चर्मण्वती नदी |
२२ क
भीष्म उवाच:
नदी भीमरथी चैव वाहुदा च महानदी |
२२ ख
भीष्म उवाच:
महेन्द्रवाणी त्रिदिवा नीलिका च सरस्वती ||
२२ ग
भीष्म उवाच:
नन्दा चापरनन्दा च तथा तीर्थं महाह्रदम् |
२३ क
भीष्म उवाच:
गय़ाथ फल्गुतीर्थं च धर्मारण्यं सुरैर्वृतम् ||
२३ ख
भीष्म उवाच:
तथा देवनदी पुण्या सरश्च व्रह्मनिर्मितम् |
२४ क
भीष्म उवाच:
पुण्यं त्रिलोकविख्यातं सर्वपापहरं शिवम् ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
हिमवान्पर्वतश्चैव दिव्यौषधिसमन्वितः |
२५ क
भीष्म उवाच:
विन्ध्यो धातुविचित्राङ्गस्तीर्थवानौषधान्वितः ||
२५ ख
भीष्म उवाच:
मेरुर्महेन्द्रो मलय़ः श्वेतश्च रजताचितः |
२६ क
भीष्म उवाच:
शृङ्गवान्मन्दरो नीलो निषधो दर्दुरस्तथा ||
२६ ख
भीष्म उवाच:
चित्रकूटोऽञ्जनाभश्च पर्वतो गन्धमादनः |
२७ क
भीष्म उवाच:
पुण्यः सोमगिरिश्चैव तथैवान्ये महीधराः |
२७ ख
भीष्म उवाच:
दिशश्च विदिशश्चैव क्षितिः सर्वे महीरुहाः ||
२७ ग
भीष्म उवाच:
विश्वेदेवा नभश्चैव नक्षत्राणि ग्रहास्तथा |
२८ क
भीष्म उवाच:
पान्तु वः सततं देवाः कीर्तिताकीर्तिता मय़ा ||
२८ ख
भीष्म उवाच:
कीर्तय़ानो नरो ह्येतान्मुच्यते सर्वकिल्विषैः |
२९ क
भीष्म उवाच:
स्तुवंश्च प्रतिनन्दंश्च मुच्यते सर्वतो भय़ात् |
२९ ख
भीष्म उवाच:
सर्वसङ्करपापेभ्यो देवतास्तवनन्दकः ||
२९ ग
भीष्म उवाच:
देवतानन्तरं विप्रांस्तपःसिद्धांस्तपोधिकान् |
३० क
भीष्म उवाच:
कीर्तितान्कीर्तय़िष्यामि सर्वपापप्रमोचनान् ||
३० ख
भीष्म उवाच:
यवक्रीतोऽथ रैभ्यश्च कक्षीवानौशिजस्तथा |
३१ क
भीष्म उवाच:
भृग्वङ्गिरास्तथा कण्वो मेधातिथिरथ प्रभुः |
३१ ख
भीष्म उवाच:
वर्ही च गुणसम्पन्नः प्राचीं दिशमुपाश्रिताः ||
३१ ग
भीष्म उवाच:
भद्रां दिशं महाभागा उल्मुचुः प्रमुचुस्तथा |
३२ क
भीष्म उवाच:
मुमुचुश्च महाभागः स्वस्त्यात्रेय़श्च वीर्यवान् ||
३२ ख
भीष्म उवाच:
मित्रावरुणय़ोः पुत्रस्तथागस्त्यः प्रतापवान् |
३३ क
भीष्म उवाच:
दृढाय़ुश्चोर्ध्ववाहुश्च विश्रुतावृषिसत्तमौ ||
३३ ख
भीष्म उवाच:
पश्चिमां दिशमाश्रित्य य एधन्ते निवोध तान् |
३४ क
भीष्म उवाच:
उषद्गुः सह सोदर्यैः परिव्याधश्च वीर्यवान् ||
३४ ख
भीष्म उवाच:
ऋषिर्दीर्घतमाश्चैव गौतमः कश्यपस्तथा |
३५ क
भीष्म उवाच:
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महर्षय़ः |
३५ ख
भीष्म उवाच:
अत्रेः पुत्रश्च धर्मात्मा तथा सारस्वतः प्रभुः ||
३५ ग
भीष्म उवाच:
उत्तरां दिशमाश्रित्य य एधन्ते निवोध तान् |
३६ क
भीष्म उवाच:
अत्रिर्वसिष्ठः शक्तिश्च पाराशर्यश्च वीर्यवान् ||
३६ ख
भीष्म उवाच:
विश्वामित्रो भरद्वाजो जमदग्निस्तथैव च |
३७ क
भीष्म उवाच:
ऋचीकपौत्रो रामश्च ऋषिरौद्दालकिस्तथा ||
३७ ख
भीष्म उवाच:
श्वेतकेतुः कोहलश्च विपुलो देवलस्तथा |
३८ क
भीष्म उवाच:
देवशर्मा च धौम्यश्च हस्तिकाश्यप एव च ||
३८ ख
भीष्म उवाच:
लोमशो नाचिकेतश्च लोमहर्षण एव च |
३९ क
भीष्म उवाच:
ऋषिरुग्रश्रवाश्चैव भार्गवश्च्यवनस्तथा ||
३९ ख
भीष्म उवाच:
एष वै समवाय़स्ते ऋषिदेवसमन्वितः |
४० क
भीष्म उवाच:
आद्यः प्रकीर्तितो राजन्सर्वपापप्रमोचनः ||
४० ख
भीष्म उवाच:
नृगो यय़ातिर्नहुषो यदुः पूरुश्च वीर्यवान् |
४१ क
भीष्म उवाच:
धुन्धुमारो दिलीपश्च सगरश्च प्रतापवान् ||
४१ ख
भीष्म उवाच:
कृशाश्वो यौवनाश्वश्च चित्राश्वः सत्यवांस्तथा |
४२ क
भीष्म उवाच:
दुःषन्तो भरतश्चैव चक्रवर्ती महाय़शाः ||
४२ ख
भीष्म उवाच:
यवनो जनकश्चैव तथा दृढरथो नृपः |
४३ क
भीष्म उवाच:
रघुर्नरवरश्चैव तथा दशरथो नृपः ||
४३ ख
भीष्म उवाच:
रामो राक्षसहा वीरः शशविन्दुर्भगीरथः |
४४ क
भीष्म उवाच:
हरिश्चन्द्रो मरुत्तश्च जह्नुर्जाह्नविसेविता ||
४४ ख
भीष्म उवाच:
महोदय़ो ह्यलर्कश्च ऐलश्चैव नराधिपः |
४५ क
भीष्म उवाच:
करन्धमो नरश्रेष्ठः कध्मोरश्च नराधिपः ||
४५ ख
भीष्म उवाच:
दक्षोऽम्वरीषः कुकुरो रवतश्च महाय़शाः |
४६ क
भीष्म उवाच:
मुचुकुन्दश्च राजर्षिर्मित्रभानुः प्रिय़ङ्करः ||
४६ ख
भीष्म उवाच:
त्रसदस्युस्तथा राजा श्वेतो राजर्षिसत्तमः |
४७ क
भीष्म उवाच:
महाभिषश्च विख्यातो निमिराजस्तथाष्टकः ||
४७ ख
भीष्म उवाच:
आय़ुः क्षुपश्च राजर्षिः कक्षेय़ुश्च नराधिपः |
४८ क