chevron_left वन पर्व अध्याय १५४
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तान्परिविश्वस्तान्वसतस्तत्र पाण्डवान् |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गतेषु तेषु रक्षःसु भीमसेनात्मजेऽपि च ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
रहितान्भीमसेनेन कदाचित्तान्यदृच्छय़ा |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जहार धर्मराजानं यमौ कृष्णां च राक्षसः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्राह्मणो मन्त्रकुशलः सर्वास्त्रेष्वस्त्रवित्तमः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इति व्रुवन्पाण्डवेय़ान्पर्युपास्ते स्म नित्यदा ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
परीक्षमाणः पार्थानां कलापानि धनूंषि च |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्तरं समभिप्रेप्सुर्नाम्ना ख्यातो जटासुरः ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स भीमसेने निष्क्रान्ते मृगय़ार्थमरिन्दमे |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्यद्रूपं समास्थाय़ विकृतं भैरवं महत् ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गृहीत्वा सर्वशस्त्राणि द्रौपदीं परिगृह्य च |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रातिष्ठत स दुष्टात्मा त्रीन्गृहीत्वा च पाण्डवान् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सहदेवस्तु यत्नेन ततोऽपक्रम्य पाण्डवः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आक्रन्दद्भीमसेनं वै येन यातो महावलः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमव्रवीद्धर्मराजो ह्रिय़माणो युधिष्ठिरः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मस्ते हीय़ते मूढ न चैनं समवेक्षसे ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
येऽन्ये केचिन्मनुष्येषु तिर्यग्योनिगता अपि |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गन्धर्वय़क्षरक्षांसि वय़ांसि पशवस्तथा |
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मनुष्यानुपजीवन्ति ततस्त्वमुपजीवसि ||
९ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
समृद्ध्या ह्यस्य लोकस्य लोको युष्माकमृध्यते |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
इमं च लोकं शोचन्तमनुशोचन्ति देवताः |
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पूज्यमानाश्च वर्धन्ते हव्यकव्यैर्यथाविधि ||
१० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
वय़ं राष्ट्रस्य गोप्तारो रक्षितारश्च राक्षस |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
राष्ट्रस्यारक्ष्यमाणस्य कुतो भूतिः कुतः सुखम् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न च राजावमन्तव्यो रक्षसा जात्वनागसि |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अणुरप्यपचारश्च नास्त्यस्माकं नराशन ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रोग्धव्यं न च मित्रेषु न विश्वस्तेषु कर्हिचित् |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
येषां चान्नानि भुञ्जीत यत्र च स्यात्प्रतिश्रय़ः ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स त्वं प्रतिश्रय़ेऽस्माकं पूज्यमानः सुखोषितः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भुक्त्वा चान्नानि दुष्प्रज्ञ कथमस्माञ्जिहीर्षसि ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमेव वृथाचारो वृथावृद्धो वृथामतिः |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वृथामरणमर्हस्त्वं वृथाद्य न भविष्यसि ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ चेद्दुष्टवुद्धिस्त्वं सर्वैर्धर्मैर्विवर्जितः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रदाय़ शस्त्राण्यस्माकं युद्धेन द्रौपदीं हर ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ चेत्त्वमविज्ञाय़ इदं कर्म करिष्यसि |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अधर्मं चाप्यकीर्तिं च लोके प्राप्स्यसि केवलम् ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतामद्य परामृश्य स्त्रिय़ं राक्षस मानुषीम् |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विषमेतत्समालोड्य कुम्भेन प्राशितं त्वय़ा ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो युधिष्ठिरस्तस्य भारिकः समपद्यत |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स तु भाराभिभूतात्मा न तथा शीघ्रगोऽभवत् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथाव्रवीद्द्रौपदीं च नकुलं च युधिष्ठिरः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
मा भैष्ट राक्षसान्मूढाद्गतिरस्य मय़ा हृता ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नातिदूरे महावाहुर्भविता पवनात्मजः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्मिन्मुहूर्ते सम्प्राप्ते न भविष्यति राक्षसः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सहदेवस्तु तं दृष्ट्वा राक्षसं मूढचेतसम् |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच वचनं राजन्कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राजन्किं नाम तत्कृत्यं क्षत्रिय़स्यास्त्यतोऽधिकम् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यद्युद्धेऽभिमुखः प्राणांस्त्यजेच्छत्रूञ्जय़ेत वा ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एष चास्मान्वय़ं चैनं युध्यमानाः परन्तप |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सूदय़ेम महावाहो देशकालो ह्ययं नृप ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षत्रधर्मस्य सम्प्राप्तः कालः सत्यपराक्रम |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जय़न्तः पात्यमाना वा प्राप्तुमर्हाम सद्गतिम् ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राक्षसे जीवमानेऽद्य रविरस्तमिय़ाद्यदि |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नाहं व्रूय़ां पुनर्जातु क्षत्रिय़ोऽस्मीति भारत ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भो भो राक्षस तिष्ठस्व सहदेवोऽस्मि पाण्डवः |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हत्वा वा मां नय़स्वैनान्हतो वाद्येह स्वप्स्यसि ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथैव तस्मिन्व्रुवति भीमसेनो यदृच्छय़ा |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रादृश्यत महावाहुः सवज्र इव वासवः ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽपश्यद्भ्रातरौ तत्र द्रौपदीं च यशस्विनीम् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षितिस्थं सहदेवं च क्षिपन्तं राक्षसं तदा ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मार्गाच्च राक्षसं मूढं कालोपहतचेतसम् |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रमन्तं तत्र तत्रैव दैवेन विनिवारितम् ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातॄंस्तान्ह्रिय़तो दृष्ट्वा द्रौपदीं च महावलः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्रोधमाहारय़द्भीमो राक्षसं चेदमव्रवीत् ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विज्ञातोऽसि मय़ा पूर्वं चेष्टञ्शस्त्रपरीक्षणे |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आस्था तु त्वय़ि मे नास्ति यतोऽसि न हतस्तदा |
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्रह्मरूपप्रतिच्छन्नो न नो वदसि चाप्रिय़म् ||
३२ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रिय़ेषु चरमाणं त्वां न चैवाप्रिय़कारिणम् |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अतिथिं व्रह्मरूपं च कथं हन्यामनागसम् |
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
राक्षसं मन्यमानोऽपि यो हन्यान्नरकं व्रजेत् ||
३३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अपक्वस्य च कालेन वधस्तव न विद्यते |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नूनमद्यासि सम्पक्वो यथा ते मतिरीदृशी |
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दत्ता कृष्णापहरणे कालेनाद्भुतकर्मणा ||
३४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
वडिशोऽय़ं त्वय़ा ग्रस्तः कालसूत्रेण लम्वितः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मत्स्योऽम्भसीव स्यूतास्यः कथं मेऽद्य गमिष्यसि ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यं चासि प्रस्थितो देशं मनः पूर्वं गतं च ते |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न तं गन्तासि गन्तासि मार्गं वकहिडिम्वय़ोः ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तस्तु भीमेन राक्षसः कालचोदितः |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीत उत्सृज्य तान्सर्वान्युद्धाय़ समुपस्थितः ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अव्रवीच्च पुनर्भीमं रोषात्प्रस्फुरिताधरः |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न मे मूढा दिशः पाप त्वदर्थं मे विलम्वनम् ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रुता मे राक्षसा ये ये त्वय़ा विनिहता रणे |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेषामद्य करिष्यामि तवास्रेणोदकक्रिय़ाम् ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तस्ततो भीमः सृक्किणी परिसंलिहन् |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्मय़मान इव क्रोधात्साक्षात्कालान्तकोपमः |
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वाहुसंरम्भमेवेच्छन्नभिदुद्राव राक्षसम् ||
४० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
राक्षसोऽपि तदा भीमं युद्धार्थिनमवस्थितम् |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिदुद्राव संरव्धो वलो वज्रधरं यथा ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वर्तमाने तदा ताभ्यां वाहुय़ुद्धे सुदारुणे |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
माद्रीपुत्रावभिक्रुद्धावुभावप्यभ्यधावताम् ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यवारय़त्तौ प्रहसन्कुन्तीपुत्रो वृकोदरः |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शक्तोऽहं राक्षसस्येति प्रेक्षध्वमिति चाव्रवीत् ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आत्मना भ्रातृभिश्चाहं धर्मेण सुकृतेन च |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इष्टेन च शपे राजन्सूदय़िष्यामि राक्षसम् ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्येवमुक्त्वा तौ वीरौ स्पर्धमानौ परस्परम् |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वाहुभिः समसज्जेतामुभौ रक्षोवृकोदरौ ||
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तय़ोरासीत्सम्प्रहारः क्रुद्धय़ोर्भीमरक्षसोः |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अमृष्यमाणय़ोः सङ्ख्ये देवदानवय़ोरिव ||
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आरुज्यारुज्य तौ वृक्षानन्योन्यमभिजघ्नतुः |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जीमूताविव घर्मान्ते विनदन्तौ महावलौ ||
४७ ख