chevron_left उद्योग पर्व अध्याय १५५
वैशम्पाय़न उवाच:
एतस्मिन्नेव काले तु भीष्मकस्य महात्मनः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हिरण्यलोम्नो नृपतेः साक्षादिन्द्रसखस्य वै ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आहृतीनामधिपतेर्भोजस्यातिय़शस्विनः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दाक्षिणात्यपतेः पुत्रो दिक्षु रुक्मीति विश्रुतः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यः किम्पुरुषसिंहस्य गन्धमादनवासिनः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शिष्यः कृत्स्नं धनुर्वेदं चतुष्पादमवाप्तवान् ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यो माहेन्द्रं धनुर्लेभे तुल्यं गाण्डीवतेजसा |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शार्ङ्गेण च महावाहुः संमितं दिव्यमक्षय़म् ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्रीण्येवैतानि दिव्यानि धनूंषि दिविचारिणाम् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वारुणं गाण्डिवं तत्र माहेन्द्रं विजय़ं धनुः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शार्ङ्गं तु वैष्णवं प्राहुर्दिव्यं तेजोमय़ं धनुः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धारय़ामास यत्कृष्णः परसेनाभय़ावहम् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गाण्डीवं पावकाल्लेभे खाण्डवे पाकशासनिः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रुमाद्रुक्मी महातेजा विजय़ं प्रत्यपद्यत ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सञ्छिद्य मौरवान्पाशान्निहत्य मुरमोजसा |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निर्जित्य नरकं भौममाहृत्य मणिकुण्डले ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
षोडश स्त्रीसहस्राणि रत्नानि विविधानि च |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रतिपेदे हृषीकेशः शार्ङ्गं च धनुरुत्तमम् ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
रुक्मी तु विजय़ं लव्ध्वा धनुर्मेघसमस्वनम् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
विभीषय़न्निव जगत्पाण्डवानभ्यवर्तत ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नामृष्यत पुरा योऽसौ स्ववाहुवलदर्पितः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रुक्मिण्या हरणं वीरो वासुदेवेन धीमता ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृत्वा प्रतिज्ञां नाहत्वा निवर्तिष्यामि केशवम् |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽन्वधावद्वार्ष्णेय़ं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सेनय़ा चतुरङ्गिण्या महत्या दूरपातय़ा |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विचित्राय़ुधवर्मिण्या गङ्गय़ेव प्रवृद्धय़ा ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स समासाद्य वार्ष्णेय़ं योगानामीश्वरं प्रभुम् |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यंसितो व्रीडितो राजन्नाजगाम स कुण्डिनम् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्रैव कृष्णेन रणे निर्जितः परवीरहा |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र भोजकटं नाम चक्रे नगरमुत्तमम् ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सैन्येन महता तेन प्रभूतगजवाजिना |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुरं तद्भुवि विख्यातं नाम्ना भोजकटं नृप ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स भोजराजः सैन्येन महता परिवारितः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अक्षौहिण्या महावीर्यः पाण्डवान्समुपागमत् ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः स कवची खड्गी शरी धन्वी तली रथी |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ध्वजेनादित्यवर्णेन प्रविवेश महाचमूम् ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विदितः पाण्डवेय़ानां वासुदेवप्रिय़ेप्सय़ा |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिरस्तु तं राजा प्रत्युद्गम्याभ्यपूजय़त् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स पूजितः पाण्डुसुतैर्यथान्याय़ं सुसत्कृतः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रतिपूज्य च तान्सर्वान्विश्रान्तः सहसैनिकः |
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच मध्ये वीराणां कुन्तीपुत्रं धनञ्जय़म् ||
२० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
सहाय़ोऽस्मि स्थितो युद्धे यदि भीतोऽसि पाण्डव |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
करिष्यामि रणे साह्यमसह्यं तव शत्रुभिः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न हि मे विक्रमे तुल्यः पुमानस्तीह कश्चन |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निहत्य समरे शत्रूंस्तव दास्यामि फल्गुन ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्युक्तो धर्मराजस्य केशवस्य च संनिधौ |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शृण्वतां पार्थिवेन्द्राणामन्येषां चैव सर्वशः ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वासुदेवमभिप्रेक्ष्य धर्मराजं च पाण्डवम् |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच धीमान्कौन्तेय़ः प्रहस्य सखिपूर्वकम् ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युध्यमानस्य मे वीर गन्धर्वैः सुमहावलैः |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सहाय़ो घोषय़ात्राय़ां कस्तदासीत्सखा मम ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा प्रतिभय़े तस्मिन्देवदानवसङ्कुले |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
खाण्डवे युध्यमानस्य कः सहाय़स्तदाभवत् ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निवातकवचैर्युद्धे कालकेय़ैश्च दानवैः |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र मे युध्यमानस्य कः सहाय़स्तदाभवत् ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा विराटनगरे कुरुभिः सह सङ्गरे |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
युध्यतो वहुभिस्तात कः सहाय़ोऽभवन्मम ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उपजीव्य रणे रुद्रं शक्रं वैश्रवणं यमम् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वरुणं पावकं चैव कृपं द्रोणं च माधवम् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धारय़न्गाण्डिवं दिव्यं धनुस्तेजोमय़ं दृढम् |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अक्षय़्यशरसंय़ुक्तो दिव्यास्त्रपरिवृंहितः ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कौरवाणां कुले जातः पाण्डोः पुत्रो विशेषतः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रोणं व्यपदिशञ्शिष्यो वासुदेवसहाय़वान् ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कथमस्मद्विधो व्रूय़ाद्भीतोऽस्मीत्ययशस्करम् |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वचनं नरशार्दूल वज्राय़ुधमपि स्वय़म् ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नास्मि भीतो महावाहो सहाय़ार्थश्च नास्ति मे |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यथाकामं यथाय़ोगं गच्छ वान्यत्र तिष्ठ वा ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विनिवर्त्य ततो रुक्मी सेनां सागरसंनिभाम् |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनमुपागच्छत्तथैव भरतर्षभ ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथैव चाभिगम्यैनमुवाच स नराधिपः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रत्याख्यातश्च तेनापि स तदा शूरमानिना ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्वावेव तु महाराज तस्माद्युद्धाद्व्यपेय़तुः |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रौहिणेय़श्च वार्ष्णेय़ो रुक्मी च वसुधाधिपः ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गते रामे तीर्थय़ात्रां भीष्मकस्य सुते तथा |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उपाविशन्पाण्डवेय़ा मन्त्राय़ पुनरेव हि ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समितिर्धर्मराजस्य सा पार्थिवसमाकुला |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शुशुभे तारकाचित्रा द्यौश्चन्द्रेणेव भारत ||
३८ ख