वैशम्पाय़न उवाच:
ते प्रतस्थुः पुरस्कृत्य मातरं पुरुषर्षभाः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समैरुदङ्मुखैर्मार्गैर्यथोद्दिष्टं परन्तपाः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते गच्छन्तस्त्वहोरात्रं तीर्थं सोमश्रवाय़णम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आसेदुः पुरुषव्याघ्रा गङ्गाय़ां पाण्डुनन्दनाः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उल्मुकं तु समुद्यम्य तेषामग्रे धनञ्जय़ः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रकाशार्थं यय़ौ तत्र रक्षार्थं च महाय़शाः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्र गङ्गाजले रम्ये विविक्ते क्रीडय़न्स्त्रिय़ः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ईर्ष्युर्गन्धर्वराजः स्म जलक्रीडामुपागतः ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शव्दं तेषां स शुश्राव नदीं समुपसर्पताम् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेन शव्देन चाविष्टश्चुक्रोध वलवद्वली ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स दृष्ट्वा पाण्डवांस्तत्र सह मात्रा परन्तपान् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विस्फारय़न्धनुर्घोरमिदं वचनमव्रवीत् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सन्ध्या संरज्यते घोरा पूर्वरात्रागमेषु या |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अशीतिभिस्त्रुटैर्हीनं तं मुहूर्तं प्रचक्षते ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विहितं कामचाराणां यक्षगन्धर्वरक्षसाम् |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शेषमन्यन्मनुष्याणां कामचारमिह स्मृतम् ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लोभात्प्रचारं चरतस्तासु वेलासु वै नरान् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उपक्रान्ता निगृह्णीमो राक्षसैः सह वालिशान् ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो रात्रौ प्राप्नुवतो जलं व्रह्मविदो जनाः |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
गर्हय़न्ति नरान्सर्वान्वलस्थान्नृपतीनपि ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आरात्तिष्ठत मा मह्यं समीपमुपसर्पत |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कस्मान्मां नाभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्ववलाश्रय़म् |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अहं हि मानी चेर्ष्युश्च कुवेरस्य प्रिय़ः सखा ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अङ्गारपर्णमिति च ख्यतं वनमिदं मम |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनु गङ्गां च वाकां च चित्रं यत्र वसाम्यहम् ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न कुणपाः शृङ्गिणो वा न देवा न च मानुषाः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इदं समुपसर्पन्ति तत्किं समुपसर्पथ ||
१४ ख
अर्जुन उवाच:
समुद्रे हिमवत्पार्श्वे नद्यामस्यां च दुर्मते |
१५ क
अर्जुन उवाच:
रात्रावहनि सन्धौ च कस्य कॢप्तः परिग्रहः ||
१५ ख
अर्जुन उवाच:
वय़ं च शक्तिसम्पन्ना अकाले त्वामधृष्णुमः |
१६ क
अर्जुन उवाच:
अशक्ता हि क्षणे क्रूरे युष्मानर्चन्ति मानवाः ||
१६ ख
अर्जुन उवाच:
पुरा हिमवतश्चैषा हेमशृङ्गाद्विनिःसृता |
१७ क
अर्जुन उवाच:
गङ्गा गत्वा समुद्राम्भः सप्तधा प्रतिपद्यते ||
१७ ख
अर्जुन उवाच:
इय़ं भूत्वा चैकवप्रा शुचिराकाशगा पुनः |
१८ क
अर्जुन उवाच:
देवेषु गङ्गा गन्धर्व प्राप्नोत्यलकनन्दताम् ||
१८ ख
अर्जुन उवाच:
तथा पितृन्वैतरणी दुस्तरा पापकर्मभिः |
१९ क
अर्जुन उवाच:
गङ्गा भवति गन्धर्व यथा द्वैपाय़नोऽव्रवीत् ||
१९ ख
अर्जुन उवाच:
असम्वाधा देवनदी स्वर्गसम्पादनी शुभा |
२० क
अर्जुन उवाच:
कथमिच्छसि तां रोद्धुं नैष धर्मः सनातनः ||
२० ख
अर्जुन उवाच:
अनिवार्यमसम्वाधं तव वाचा कथं वय़म् |
२१ क
अर्जुन उवाच:
न स्पृशेम यथाकामं पुण्यं भागीरथीजलम् ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अङ्गारपर्णस्तच्छ्रुत्वा क्रुद्ध आनम्य कार्मुकम् |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मुमोच साय़कान्दीप्तानहीनाशीविषानिव ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उल्मुकं भ्रामय़ंस्तूर्णं पाण्डवश्चर्म चोत्तमम् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यपोवाह शरांस्तस्य सर्वानेव धनञ्जय़ः ||
२३ ख
अर्जुन उवाच:
विभीषिकैषा गन्धर्व नास्त्रज्ञेषु प्रय़ुज्यते |
२४ क
अर्जुन उवाच:
अस्त्रज्ञेषु प्रय़ुक्तैषा फेनवत्प्रविलीय़ते ||
२४ ख
अर्जुन उवाच:
मानुषानति गन्धर्वान्सर्वान्गन्धर्व लक्षय़े |
२५ क
अर्जुन उवाच:
तस्मादस्त्रेण दिव्येन योत्स्येऽहं न तु माय़या ||
२५ ख
अर्जुन उवाच:
पुरास्त्रमिदमाग्नेय़ं प्रादात्किल वृहस्पतिः |
२६ क
अर्जुन उवाच:
भरद्वाजस्य गन्धर्व गुरुपुत्रः शतक्रतोः ||
२६ ख
अर्जुन उवाच:
भरद्वाजादग्निवेश्यो अग्निवेश्याद्गुरुर्मम |
२७ क
अर्जुन उवाच:
स त्विदं मह्यमददाद्द्रोणो व्राह्मणसत्तमः ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्युक्त्वा पाण्डवः क्रुद्धो गन्धर्वाय़ मुमोच ह |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रदीप्तमस्त्रमाग्नेय़ं ददाहास्य रथं तु तत् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विरथं विप्लुतं तं तु स गन्धर्वं महावलम् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रतेजःप्रमूढं च प्रपतन्तमवाङ्मुखम् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शिरोरुहेषु जग्राह माल्यवत्सु धनञ्जय़ः |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातृन्प्रति चकर्षाथ सोऽस्त्रपातादचेतसम् ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिरं तस्य भार्या प्रपेदे शरणार्थिनी |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नाम्ना कुम्भीनसी नाम पतित्राणमभीप्सती ||
३१ ख
गन्धर्व्यु उवाच:
त्राहि त्वं मां महाराज पतिं चेमं विमुञ्च मे |
३२ क
गन्धर्व्यु उवाच:
गन्धर्वीं शरणं प्राप्तां नाम्ना कुम्वीनसीं प्रभो ||
३२ ख
युधिष्ठिर उवाच:
युद्धे जितं यशोहीनं स्त्रीनाथमपराक्रमम् |
३३ क
युधिष्ठिर उवाच:
को नु हन्याद्रिपुं त्वादृङ्मुञ्चेमं रिपुसूदन ||
३३ ख
अर्जुन उवाच:
अङ्गेमं प्रतिपद्यस्व गच्छ गन्धर्व मा शुचः |
३४ क
अर्जुन उवाच:
प्रदिशत्यभय़ं तेऽद्य कुरुराजो युधिष्ठिरः ||
३४ ख
गन्धर्व उवाच:
जितोऽहं पूर्वकं नाम मुञ्चाम्यङ्गारपर्णताम् |
३५ क
गन्धर्व उवाच:
न च श्लाघे वलेनाद्य न नाम्ना जनसंसदि ||
३५ ख
गन्धर्व उवाच:
साध्विमं लव्धवाँल्लाभं योऽहं दिव्यास्त्रधारिणम् |
३६ क
गन्धर्व उवाच:
गान्धर्व्या माय़या योद्धुमिच्छामि वय़सा वरम् ||
३६ ख
गन्धर्व उवाच:
अस्त्राग्निना विचित्रोऽय़ं दग्धो मे रथ उत्तमः |
३७ क
गन्धर्व उवाच:
सोऽहं चित्ररथो भूत्वा नाम्ना दग्धरथोऽभवम् ||
३७ ख
गन्धर्व उवाच:
सम्भृता चैव विद्येय़ं तपसेह पुरा मय़ा |
३८ क
गन्धर्व उवाच:
निवेदय़िष्ये तामद्य प्राणदाय़ा महात्मने ||
३८ ख
गन्धर्व उवाच:
संस्तम्भितं हि तरसा जितं शरणमागतम् |
३९ क
गन्धर्व उवाच:
योऽरिं संय़ोजय़ेत्प्राणैः कल्याणं किं न सोऽर्हति ||
३९ ख
गन्धर्व उवाच:
चक्षुषी नाम विद्येय़ं यां सोमाय़ ददौ मनुः |
४० क
गन्धर्व उवाच:
ददौ स विश्वावसवे मह्यं विश्वावसुर्ददौ ||
४० ख
गन्धर्व उवाच:
सेय़ं कापुरुषं प्राप्ता गुरुदत्ता प्रणश्यति |
४१ क
गन्धर्व उवाच:
आगमोऽस्या मय़ा प्रोक्तो वीर्यं प्रतिनिवोध मे ||
४१ ख
गन्धर्व उवाच:
यच्चक्षुषा द्रष्टुमिच्छेत्त्रिषु लोकेषु किञ्चन |
४२ क
गन्धर्व उवाच:
तत्पश्येद्यादृशं चेच्छेत्तादृषं द्रष्टुमर्हति ||
४२ ख
गन्धर्व उवाच:
समानपद्ये षण्मासान्स्थितो विद्यां लभेदिमाम् |
४३ क
गन्धर्व उवाच:
अनुनेष्याम्यहं विद्यां स्वय़ं तुभ्यं व्रते कृते ||
४३ ख
गन्धर्व उवाच:
विद्यया ह्यनय़ा राजन्वय़ं नृभ्यो विशेषिताः |
४४ क
गन्धर्व उवाच:
अविशिष्टाश्च देवानामनुभावप्रवर्तिताः ||
४४ ख
गन्धर्व उवाच:
गन्धर्वजानामश्वानामहं पुरुषसत्तम |
४५ क
गन्धर्व उवाच:
भ्रातृभ्यस्तव पञ्चभ्यः पृथग्दाता शतं शतम् ||
४५ ख
गन्धर्व उवाच:
देवगन्धर्ववाहास्ते दिव्यगन्धा मनोगमाः |
४६ क
गन्धर्व उवाच:
क्षीणाः क्षीणा भवन्त्येते न हीय़न्ते च रंहसः ||
४६ ख
गन्धर्व उवाच:
पुरा कृतं महेन्द्रस्य वज्रं वृत्रनिवर्हणे |
४७ क
गन्धर्व उवाच:
दशधा शतधा चैव तच्छीर्णं वृत्रमूर्धनि ||
४७ ख
गन्धर्व उवाच:
ततो भागीकृतो देवैर्वज्रभाग उपास्यते |
४८ क
गन्धर्व उवाच:
लोके यत्साधनं किञ्चित्सा वै वज्रतनुः स्मृता ||
४८ ख
गन्धर्व उवाच:
वज्रपाणिर्व्राह्मणः स्यात्क्षत्रं वज्ररथं स्मृतम् |
४९ क
गन्धर्व उवाच:
वैश्या वै दानवज्राश्च कर्मवज्रा यवीय़सः ||
४९ ख
गन्धर्व उवाच:
वज्रं क्षत्रस्य वाजिनो अवध्या वाजिनः स्मृताः |
५० क
गन्धर्व उवाच:
रथाङ्गं वडवा सूते सूताश्चाश्वेषु ये मताः ||
५० ख