सूत उवाच:
ततोऽभ्रशिखराकारैर्गिरिशृङ्गैरलङ्कृतम् |
१ क
सूत उवाच:
मन्दरं पर्वतवरं लताजालसमावृतम् ||
१ ख
सूत उवाच:
नानाविहगसङ्घुष्टं नानादंष्ट्रिसमाकुलम् |
२ क
सूत उवाच:
किंनरैरप्सरोभिश्च देवैरपि च सेवितम् ||
२ ख
सूत उवाच:
एकादश सहस्राणि योजनानां समुच्छ्रितम् |
३ क
सूत उवाच:
अधो भूमेः सहस्रेषु तावत्स्वेव प्रतिष्ठितम् ||
३ ख
सूत उवाच:
तमुद्धर्तुं न शक्ता वै सर्वे देवगणास्तदा |
४ क
सूत उवाच:
विष्णुमासीनमभ्येत्य व्रह्माणं चेदमव्रुवन् ||
४ ख
सूत उवाच:
भवन्तावत्र कुरुतां वुद्धिं नैःश्रेय़सीं पराम् |
५ क
सूत उवाच:
मन्दरोद्धरणे यत्नः क्रिय़तां च हिताय़ नः ||
५ ख
सूत उवाच:
तथेति चाव्रवीद्विष्णुर्व्रह्मणा सह भार्गव |
६ क
सूत उवाच:
ततोऽनन्तः समुत्थाय़ व्रह्मणा परिचोदितः |
६ ख
सूत उवाच:
नाराय़णेन चाप्युक्तस्तस्मिन्कर्मणि वीर्यवान् ||
६ ग
सूत उवाच:
अथ पर्वतराजानं तमनन्तो महावलः |
७ क
सूत उवाच:
उज्जहार वलाद्व्रह्मन्सवनं सवनौकसम् ||
७ ख
सूत उवाच:
ततस्तेन सुराः सार्धं समुद्रमुपतस्थिरे |
८ क
सूत उवाच:
तमूचुरमृतार्थाय़ निर्मथिष्यामहे जलम् ||
८ ख
सूत उवाच:
अपाम्पतिरथोवाच ममाप्यंशो भवेत्ततः |
९ क
सूत उवाच:
सोढास्मि विपुलं मर्दं मन्दरभ्रमणादिति ||
९ ख
सूत उवाच:
ऊचुश्च कूर्मराजानमकूपारं सुरासुराः |
१० क
सूत उवाच:
गिरेरधिष्ठानमस्य भवान्भवितुमर्हति ||
१० ख
सूत उवाच:
कूर्मेण तु तथेत्युक्त्वा पृष्ठमस्य समर्पितम् |
११ क
सूत उवाच:
तस्य शैलस्य चाग्रं वै यन्त्रेणेन्द्रोऽभ्यपीडय़त् ||
११ ख
सूत उवाच:
मन्थानं मन्दरं कृत्वा तथा नेत्रं च वासुकिम् |
१२ क
सूत उवाच:
देवा मथितुमारव्धाः समुद्रं निधिमम्भसाम् |
१२ ख
सूत उवाच:
अमृतार्थिनस्ततो व्रह्मन्सहिता दैत्यदानवाः ||
१२ ग
सूत उवाच:
एकमन्तमुपाश्लिष्टा नागराज्ञो महासुराः |
१३ क
सूत उवाच:
विवुधाः सहिताः सर्वे यतः पुच्छं ततः स्थिताः ||
१३ ख
सूत उवाच:
अनन्तो भगवान्देवो यतो नाराय़णस्ततः |
१४ क
सूत उवाच:
शिर उद्यम्य नागस्य पुनः पुनरवाक्षिपत् ||
१४ ख
सूत उवाच:
वासुकेरथ नागस्य सहसाक्षिप्यतः सुरैः |
१५ क
सूत उवाच:
सधूमाः सार्चिषो वाता निष्पेतुरसकृन्मुखात् ||
१५ ख
सूत उवाच:
ते धूमसङ्घाः सम्भूता मेघसङ्घाः सविद्युतः |
१६ क
सूत उवाच:
अभ्यवर्षन्सुरगणाञ्श्रमसन्तापकर्शितान् ||
१६ ख
सूत उवाच:
तस्माच्च गिरिकूटाग्रात्प्रच्युताः पुष्पवृष्टय़ः |
१७ क
सूत उवाच:
सुरासुरगणान्माल्यैः सर्वतः समवाकिरन् ||
१७ ख
सूत उवाच:
वभूवात्र महाघोषो महामेघरवोपमः |
१८ क
सूत उवाच:
उदधेर्मथ्यमानस्य मन्दरेण सुरासुरैः ||
१८ ख
सूत उवाच:
तत्र नानाजलचरा विनिष्पिष्टा महाद्रिणा |
१९ क
सूत उवाच:
विलय़ं समुपाजग्मुः शतशो लवणाम्भसि ||
१९ ख
सूत उवाच:
वारुणानि च भूतानि विविधानि महीधरः |
२० क
सूत उवाच:
पातालतलवासीनि विलय़ं समुपानय़त् ||
२० ख
सूत उवाच:
तस्मिंश्च भ्राम्यमाणेऽद्रौ सङ्घृष्यन्तः परस्परम् |
२१ क
सूत उवाच:
न्यपतन्पतगोपेताः पर्वताग्रान्महाद्रुमाः ||
२१ ख
सूत उवाच:
तेषां सङ्घर्षजश्चाग्निरर्चिर्भिः प्रज्वलन्मुहुः |
२२ क
सूत उवाच:
विद्युद्भिरिव नीलाभ्रमावृणोन्मन्दरं गिरिम् ||
२२ ख
सूत उवाच:
ददाह कुञ्जरांश्चैव सिंहांश्चैव विनिःसृतान् |
२३ क
सूत उवाच:
विगतासूनि सर्वाणि सत्त्वानि विविधानि च ||
२३ ख
सूत उवाच:
तमग्निममरश्रेष्ठः प्रदहन्तं ततस्ततः |
२४ क
सूत उवाच:
वारिणा मेघजेनेन्द्रः शमय़ामास सर्वतः ||
२४ ख
सूत उवाच:
ततो नानाविधास्तत्र सुस्रुवुः सागराम्भसि |
२५ क
सूत उवाच:
महाद्रुमाणां निर्यासा वहवश्चौषधीरसाः ||
२५ ख
सूत उवाच:
तेषाममृतवीर्याणां रसानां पय़सैव च |
२६ क
सूत उवाच:
अमरत्वं सुरा जग्मुः काञ्चनस्य च निःस्रवात् ||
२६ ख
सूत उवाच:
अथ तस्य समुद्रस्य तज्जातमुदकं पय़ः |
२७ क
सूत उवाच:
रसोत्तमैर्विमिश्रं च ततः क्षीरादभूद्घृतम् ||
२७ ख
सूत उवाच:
ततो व्रह्माणमासीनं देवा वरदमव्रुवन् |
२८ क
सूत उवाच:
श्रान्ताः स्म सुभृशं व्रह्मन्नोद्भवत्यमृतं च तत् ||
२८ ख
सूत उवाच:
ऋते नाराय़णं देवं दैत्या नागोत्तमास्तथा |
२९ क
सूत उवाच:
चिरारव्धमिदं चापि सागरस्यापि मन्थनम् ||
२९ ख
सूत उवाच:
ततो नाराय़णं देवं व्रह्मा वचनमव्रवीत् |
३० क
सूत उवाच:
विधत्स्वैषां वलं विष्णो भवानत्र पराय़णम् ||
३० ख
विष्णुरु उवाच:
वलं ददामि सर्वेषां कर्मैतद्ये समास्थिताः |
३१ क
विष्णुरु उवाच:
क्षोभ्यतां कलशः सर्वैर्मन्दरः परिवर्त्यताम् ||
३१ ख
सूत उवाच:
नाराय़णवचः श्रुत्वा वलिनस्ते महोदधेः |
३२ क
सूत उवाच:
तत्पय़ः सहिता भूय़श्चक्रिरे भृशमाकुलम् ||
३२ ख
सूत उवाच:
ततः शतसहस्रांशुः समान इव सागरात् |
३३ क
सूत उवाच:
प्रसन्नभाः समुत्पन्नः सोमः शीतांशुरुज्ज्वलः ||
३३ ख
सूत उवाच:
श्रीरनन्तरमुत्पन्ना घृतात्पाण्डुरवासिनी |
३४ क
सूत उवाच:
सुरा देवी समुत्पन्ना तुरगः पाण्डुरस्तथा ||
३४ ख
सूत उवाच:
कौस्तुभश्च मणिर्दिव्य उत्पन्नोऽमृतसम्भवः |
३५ क
सूत उवाच:
मरीचिविकचः श्रीमान्नाराय़ण उरोगतः ||
३५ ख
सूत उवाच:
श्रीः सुरा चैव सोमश्च तुरगश्च मनोजवः |
३६ क
सूत उवाच:
यतो देवास्ततो जग्मुरादित्यपथमाश्रिताः ||
३६ ख
सूत उवाच:
धन्वन्तरिस्ततो देवो वपुष्मानुदतिष्ठत |
३७ क
सूत उवाच:
श्वेतं कमण्डलुं विभ्रदमृतं यत्र तिष्ठति ||
३७ ख
सूत उवाच:
एतदत्यद्भुतं दृष्ट्वा दानवानां समुत्थितः |
३८ क
सूत उवाच:
अमृतार्थे महान्नादो ममेदमिति जल्पताम् ||
३८ ख
सूत उवाच:
ततो नाराय़णो माय़ामास्थितो मोहिनीं प्रभुः |
३९ क
सूत उवाच:
स्त्रीरूपमद्भुतं कृत्वा दानवानभिसंश्रितः ||
३९ ख
सूत उवाच:
ततस्तदमृतं तस्यै ददुस्ते मूढचेतसः |
४० क
सूत उवाच:
स्त्रिय़ै दानवदैतेय़ाः सर्वे तद्गतमानसाः ||
४० ख