धृतराष्ट्र उवाच:
प्रतिज्ञाते फल्गुनेन वधे भीष्मस्य सञ्जय़ |
१ क
धृतराष्ट्र उवाच:
किमकुर्वन्त मे मन्दाः पुत्रा दुर्योधनादय़ः ||
१ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
हतमेव हि पश्यामि गाङ्गेय़ं पितरं रणे |
२ क
धृतराष्ट्र उवाच:
वासुदेवसहाय़ेन पार्थेन दृढधन्वना ||
२ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
स चापरिमितप्रज्ञस्तच्छ्रुत्वा पार्थभाषितम् |
३ क
धृतराष्ट्र उवाच:
किमुक्तवान्महेष्वासो भीष्मः प्रहरतां वरः ||
३ ख
धृतराष्ट्र उवाच:
सेनापत्यं च सम्प्राप्य कौरवाणां धुरन्धरः |
४ क
धृतराष्ट्र उवाच:
किमचेष्टत गाङ्गेय़ो महावुद्धिपराक्रमः ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तत्सञ्जय़स्तस्मै सर्वमेव न्यवेदय़त् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यथोक्तं कुरुवृद्धेन भीष्मेणामिततेजसा ||
५ ख
सञ्जय़ उवाच:
सेनापत्यमनुप्राप्य भीष्मः शान्तनवो नृप |
६ क
सञ्जय़ उवाच:
दुर्योधनमुवाचेदं वचनं हर्षय़न्निव ||
६ ख
सञ्जय़ उवाच:
नमस्कृत्वा कुमाराय़ सेनान्ये शक्तिपाणय़े |
७ क
सञ्जय़ उवाच:
अहं सेनापतिस्तेऽद्य भविष्यामि न संशय़ः ||
७ ख
सञ्जय़ उवाच:
सेनाकर्मण्यभिज्ञोऽस्मि व्यूहेषु विविधेषु च |
८ क
सञ्जय़ उवाच:
कर्म कारय़ितुं चैव भृतानप्यभृतांस्तथा ||
८ ख
सञ्जय़ उवाच:
यात्राय़ानेषु युद्धेषु लव्धप्रशमनेषु च |
९ क
सञ्जय़ उवाच:
भृशं वेद महाराज यथा वेद वृहस्पतिः ||
९ ख
सञ्जय़ उवाच:
व्यूहानपि महारम्भान्दैवगान्धर्वमानुषान् |
१० क
सञ्जय़ उवाच:
तैरहं मोहय़िष्यामि पाण्डवान्व्येतु ते ज्वरः ||
१० ख
सञ्जय़ उवाच:
सोऽहं योत्स्यामि तत्त्वेन पालय़ंस्तव वाहिनीम् |
११ क
सञ्जय़ उवाच:
यथावच्छास्त्रतो राजन्व्येतु ते मानसो ज्वरः ||
११ ख
दुर्योधन उवाच:
न विद्यते मे गाङ्गेय़ भय़ं देवासुरेष्वपि |
१२ क
दुर्योधन उवाच:
समस्तेषु महावाहो सत्यमेतद्व्रवीमि ते ||
१२ ख
दुर्योधन उवाच:
किं पुनस्त्वय़ि दुर्धर्षे सेनापत्ये व्यवस्थिते |
१३ क
दुर्योधन उवाच:
द्रोणे च पुरुषव्याघ्रे स्थिते युद्धाभिनन्दिनि ||
१३ ख
दुर्योधन उवाच:
भवद्भ्यां पुरुषाग्र्याभ्यां स्थिताभ्यां विजय़ो मम |
१४ क
दुर्योधन उवाच:
न दुर्लभं कुरुश्रेष्ठ देवराज्यमपि ध्रुवम् ||
१४ ख
दुर्योधन उवाच:
रथसङ्ख्यां तु कार्त्स्न्येन परेषामात्मनस्तथा |
१५ क
दुर्योधन उवाच:
तथैवातिरथानां च वेत्तुमिच्छामि कौरव ||
१५ ख
दुर्योधन उवाच:
पितामहो हि कुशलः परेषामात्मनस्तथा |
१६ क
दुर्योधन उवाच:
श्रोतुमिच्छाम्यहं सर्वैः सहैभिर्वसुधाधिपैः ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
गान्धारे शृणु राजेन्द्र रथसङ्ख्यां स्वके वले |
१७ क
भीष्म उवाच:
ये रथाः पृथिवीपाल तथैवातिरथाश्च ये ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
वहूनीह सहस्राणि प्रय़ुतान्यर्वुदानि च |
१८ क
भीष्म उवाच:
रथानां तव सेनाय़ां यथामुख्यं तु मे शृणु ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
भवानग्रे रथोदारः सह सर्वैः सहोदरैः |
१९ क
भीष्म उवाच:
दुःशासनप्रभृतिभिर्भ्रातृभिः शतसंमितैः ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
सर्वे कृतप्रहरणाश्छेद्यभेद्यविशारदाः |
२० क
भीष्म उवाच:
रथोपस्थे गजस्कन्धे गदाय़ुद्धेऽसिचर्मणि ||
२० ख
भीष्म उवाच:
संय़न्तारः प्रहर्तारः कृतास्त्रा भारसाधनाः |
२१ क
भीष्म उवाच:
इष्वस्त्रे द्रोणशिष्याश्च कृपस्य च शरद्वतः ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
एते हनिष्यन्ति रणे पाञ्चालान्युद्धदुर्मदान् |
२२ क
भीष्म उवाच:
कृतकिल्विषाः पाण्डवेय़ैर्धार्तराष्ट्रा मनस्विनः ||
२२ ख
भीष्म उवाच:
ततोऽहं भरतश्रेष्ठ सर्वसेनापतिस्तव |
२३ क
भीष्म उवाच:
शत्रून्विध्वंसय़िष्यामि कदर्थीकृत्य पाण्डवान् |
२३ ख
भीष्म उवाच:
न त्वात्मनो गुणान्वक्तुमर्हामि विदितोऽस्मि ते ||
२३ ग
भीष्म उवाच:
कृतवर्मा त्वतिरथो भोजः प्रहरतां वरः |
२४ क
भीष्म उवाच:
अर्थसिद्धिं तव रणे करिष्यति न संशय़ः ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
अस्त्रविद्भिरनाधृष्यो दूरपाती दृढाय़ुधः |
२५ क
भीष्म उवाच:
हनिष्यति रिपूंस्तुभ्यं महेन्द्रो दानवानिव ||
२५ ख
भीष्म उवाच:
मद्रराजो महेष्वासः शल्यो मेऽतिरथो मतः |
२६ क
भीष्म उवाच:
स्पर्धते वासुदेवेन यो वै नित्यं रणे रणे ||
२६ ख
भीष्म उवाच:
भागिनेय़ान्निजांस्त्यक्त्वा शल्यस्ते रथसत्तमः |
२७ क
भीष्म उवाच:
एष योत्स्यति सङ्ग्रामे कृष्णं चक्रगदाधरम् ||
२७ ख
भीष्म उवाच:
सागरोर्मिसमैर्वेगैः प्लावय़न्निव शात्रवान् |
२८ क
भीष्म उवाच:
भूरिश्रवाः कृतास्त्रश्च तव चापि हितः सुहृत् ||
२८ ख
भीष्म उवाच:
सौमदत्तिर्महेष्वासो रथय़ूथपय़ूथपः |
२९ क
भीष्म उवाच:
वलक्षय़ममित्राणां सुमहान्तं करिष्यति ||
२९ ख
भीष्म उवाच:
सिन्धुराजो महाराज मतो मे द्विगुणो रथः |
३० क
भीष्म उवाच:
योत्स्यते समरे राजन्विक्रान्तो रथसत्तमः ||
३० ख
भीष्म उवाच:
द्रौपदीहरणे पूर्वं परिक्लिष्टः स पाण्डवैः |
३१ क
भीष्म उवाच:
संस्मरंस्तं परिक्लेशं योत्स्यते परवीरहा ||
३१ ख
भीष्म उवाच:
एतेन हि तदा राजंस्तप आस्थाय़ दारुणम् |
३२ क
भीष्म उवाच:
सुदुर्लभो वरो लव्धः पाण्डवान्योद्धुमाहवे ||
३२ ख
भीष्म उवाच:
स एष रथशार्दूलस्तद्वैरं संस्मरन्रणे |
३३ क
भीष्म उवाच:
योत्स्यते पाण्डवांस्तात प्राणांस्त्यक्त्वा सुदुस्त्यजान् ||
३३ ख