chevron_left स्त्री पर्व अध्याय १७
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो दुर्योधनं दृष्ट्वा गान्धारी शोककर्शिता |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सहसा न्यपतद्भूमौ छिन्नेव कदली वने ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सा तु लव्ध्वा पुनः सञ्ज्ञां विक्रुश्य च पुनः पुनः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनमभिप्रेक्ष्य शय़ानं रुधिरोक्षितम् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
परिष्वज्य च गान्धारी कृपणं पर्यदेवय़त् |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हा हा पुत्रेति शोकार्ता विललापाकुलेन्द्रिय़ा ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सुगूढजत्रु विपुलं हारनिष्कनिषेवितम् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वारिणा नेत्रजेनोरः सिञ्चन्ती शोकतापिता |
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समीपस्थं हृषीकेशमिदं वचनमव्रवीत् ||
४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
उपस्थितेऽस्मिन्सङ्ग्रामे ज्ञातीनां सङ्क्षय़े विभो |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मामय़ं प्राह वार्ष्णेय़ प्राञ्जलिर्नृपसत्तमः |
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्मिञ्ज्ञातिसमुद्धर्षे जय़मम्वा व्रवीतु मे ||
५ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्युक्ते जानती सर्वमहं स्वं व्यसनागमम् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अव्रुवं पुरुषव्याघ्र यतो धर्मस्ततो जय़ः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यथा न युध्यमानस्त्वं सम्प्रमुह्यसि पुत्रक |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ध्रुवं शस्त्रजिताँल्लोकान्प्राप्तास्यमरवद्विभो ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्येवमव्रुवं पूर्वं नैनं शोचामि वै प्रभो |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतराष्ट्रं तु शोचामि कृपणं हतवान्धवम् ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अमर्षणं युधां श्रेष्ठं कृतास्त्रं युद्धदुर्मदम् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शय़ानं वीरशय़ने पश्य माधव मे सुतम् ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
योऽय़ं मूर्धावसिक्तानामग्रे याति परन्तपः |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽय़ं पांसुषु शेतेऽद्य पश्य कालस्य पर्ययम् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ध्रुवं दुर्योधनो वीरो गतिं नसुलभां गतः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा ह्यभिमुखः शेते शय़ने वीरसेविते ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यं पुरा पर्युपासीना रमय़न्ति महीक्षितः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महीतलस्थं निहतं गृध्रास्तं पर्युपासते ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यं पुरा व्यजनैरग्र्यैरुपवीजन्ति योषितः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तमद्य पक्षव्यजनैरुपवीजन्ति पक्षिणः ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एष शेते महावाहुर्वलवान्सत्यविक्रमः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सिंहेनेव द्विपः सङ्ख्ये भीमसेनेन पातितः ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पश्य दुर्योधनं कृष्ण शय़ानं रुधिरोक्षितम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
निहतं भीमसेनेन गदामुद्यम्य भारत ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अक्षौहिणीर्महावाहुर्दश चैकां च केशव |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनय़द्यः पुरा सङ्ख्ये सोऽनय़ान्निधनं गतः ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एष दुर्योधनः शेते महेष्वासो महारथः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शार्दूल इव सिंहेन भीमसेनेन पातितः ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विदुरं ह्यवमन्यैष पितरं चैव मन्दभाक् |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वालो वृद्धावमानेन मन्दो मृत्युवशं गतः ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निःसपत्ना मही यस्य त्रय़ोदश समाः स्थिता |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स शेते निहतो भूमौ पुत्रो मे पृथिवीपतिः ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अपश्यं कृष्ण पृथिवीं धार्तराष्ट्रानुशासनात् |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
पूर्णां हस्तिगवाश्वस्य वार्ष्णेय़ न तु तच्चिरम् ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तामेवाद्य महावाहो पश्याम्यन्यानुशासनात् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हीनां हस्तिगवाश्वेन किं नु जीवामि माधव ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इदं कृच्छ्रतरं पश्य पुत्रस्यापि वधान्मम |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यदिमाः पर्युपासन्ते हताञ्शूरान्रणे स्त्रिय़ः ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रकीर्णकेशां सुश्रोणीं दुर्योधनभुजाङ्कगाम् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रुक्मवेदीनिभां पश्य कृष्ण लक्ष्मणमातरम् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नूनमेषा पुरा वाला जीवमाने महाभुजे |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भुजावाश्रित्य रमते सुभुजस्य मनस्विनी ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं तु शतधा नेदं हृदय़ं मम दीर्यते |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पश्यन्त्या निहतं पुत्रं पुत्रेण सहितं रणे ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रं रुधिरसंसिक्तमुपजिघ्रत्यनिन्दिता |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुर्योधनं तु वामोरूः पाणिना परिमार्जति ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किं नु शोचति भर्तारं पुत्रं चैषा मनस्विनी |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा ह्यवस्थिता भाति पुत्रं चाप्यभिवीक्ष्य सा ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वशिरः पञ्चशाखाभ्यामभिहत्याय़तेक्षणा |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पतत्युरसि वीरस्य कुरुराजस्य माधव ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुण्डरीकनिभा भाति पुण्डरीकान्तरप्रभा |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मुखं विमृज्य पुत्रस्य भर्तुश्चैव तपस्विनी ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यदि चाप्यागमाः सन्ति यदि वा श्रुतय़स्तथा |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
ध्रुवं लोकानवाप्तोऽय़ं नृपो वाहुवलार्जितान् ||
३० ख