वैशम्पाय़न उवाच:
स भीमसेनस्तेजस्वी तथा सर्पवशं गतः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चिन्तय़ामास सर्पस्य वीर्यमत्यद्भुतं महत् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच च महासर्पं कामय़ा व्रूहि पन्नग |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कस्त्वं भो भुजगश्रेष्ठ किं मय़ा च करिष्यसि ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवो भिमसेनोऽहं धर्मराजादनन्तरः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नागाय़ुतसमप्राणस्त्वय़ा नीतः कथं वशम् ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सिंहाः केसरिणो व्याघ्रा महिषा वारणास्तथा |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समागताश्च वहुशो निहताश्च मय़ा मृधे ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दानवाश्च पिशाचाश्च राक्षसाश्च महावलाः |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भुजवेगमशक्ता मे सोढुं पन्नगसत्तम ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किं नु विद्यावलं किं वा वरदानमथो तव |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उद्योगमपि कुर्वाणो वशगोऽस्मि कृतस्त्वय़ा ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
असत्यो विक्रमो नॄणामिति मे निश्चिता मतिः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यथेदं मे त्वय़ा नाग वलं प्रतिहतं महत् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्येवंवादिनं वीरं भीममक्लिष्टकारिणम् |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भोगेन महता सर्पः समन्तात्पर्यवेष्टय़त् ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निगृह्य तं महावाहुं ततः स भुजगस्तदा |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विमुच्यास्य भुजौ पीनाविदं वचनमव्रवीत् ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दिष्ट्या त्वं क्षुधितस्याद्य देवैर्भक्षो महाभुज |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
दिष्ट्या कालस्य महतः प्रिय़ाः प्राणा हि देहिनाम् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यथा त्विदं मय़ा प्राप्तं भुजङ्गत्वमरिन्दम |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तदवश्यं मय़ा ख्याप्यं तवाद्य शृणु सत्तम ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इमामवस्थां सम्प्राप्तो ह्यहं कोपान्मनीषिणाम् |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शापस्यान्तं परिप्रेप्सुः सर्पस्य कथय़ामि तत् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नहुषो नाम राजर्षिर्व्यक्तं ते श्रोत्रमागतः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तवैव पूर्वः पूर्वेषामाय़ोर्वंशकरः सुतः ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽहं शापादगस्त्यस्य व्राह्मणानवमन्य च |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इमामवस्थामापन्नः पश्य दैवमिदं मम ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
त्वां चेदवध्यमाय़ान्तमतीव प्रिय़दर्शनम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अहमद्योपय़ोक्ष्यामि विधानं पश्य यादृशम् ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न हि मे मुच्यते कश्चित्कथञ्चिद्ग्रहणं गतः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गजो वा महिषो वापि षष्ठे काले नरोत्तम ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नासि केवलसर्पेण तिर्यग्योनिषु वर्तता |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गृहीतः कौरवश्रेष्ठ वरदानमिदं मम ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पतता हि विमानाग्रान्मय़ा शक्रासनाद्द्रुतम् |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कुरु शापान्तमित्युक्तो भगवान्मुनिसत्तमः ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स मामुवाच तेजस्वी कृपय़ाभिपरिप्लुतः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मोक्षस्ते भविता राजन्कस्माच्चित्कालपर्ययात् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽस्मि पतितो भूमौ न च मामजहात्स्मृतिः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्मार्तमस्ति पुराणं मे यथैवाधिगतं तथा ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्तु ते व्याहृतान्प्रश्नान्प्रतिव्रूय़ाद्विशेषवित् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स त्वां मोक्षय़िता शापादिति मामव्रवीदृषिः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गृहीतस्य त्वय़ा राजन्प्राणिनोऽपि वलीय़सः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सत्त्वभ्रंशोऽधिकस्यापि सर्वस्याशु भविष्यति ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इति चाप्यहमश्रौषं वचस्तेषां दय़ावताम् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मय़ि सञ्जातहार्दानामथ तेऽन्तर्हिता द्विजाः ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽहं परमदुष्कर्मा वसामि निरय़ेऽशुचौ |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्पय़ोनिमिमां प्राप्य कालाकाङ्क्षी महाद्युते ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमुवाच महावाहुर्भीमसेनो भुजङ्गमम् |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न ते कुप्ये महासर्प न चात्मानं विगर्हय़े ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यस्मादभावी भावी वा मनुष्यः सुखदुःखय़ोः |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आगमे यदि वापाय़े न तत्र ग्लपय़ेन्मनः ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दैवं पुरुषकारेण को निवर्तितुमर्हति |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दैवमेव परं मन्ये पुरुषार्थो निरर्थकः ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पश्य दैवोपघाताद्धि भुजवीर्यव्यपाश्रय़म् |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इमामवस्थां सम्प्राप्तमनिमित्तमिहाद्य माम् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किं तु नाद्यानुशोचामि तथात्मानं विनाशितम् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यथा तु विपिने न्यस्तान्भ्रातॄन्राज्यपरिच्युतान् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
हिमवांश्च सुदुर्गोऽय़ं यक्षराक्षससङ्कुलः |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
मां च ते समुदीक्षन्तः प्रपतिष्यन्ति विह्वलाः ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
विनष्टमथ वा श्रुत्वा भविष्यन्ति निरुद्यमाः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धर्मशीला मय़ा ते हि वाध्यन्ते राज्यगृद्धिना ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ वा नार्जुनो धीमान्विषादमुपय़ास्यति |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सर्वास्त्रविदनाधृष्यो देवगन्धर्वराक्षसैः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समर्थः स महावाहुरेकाह्ना सुमहावलः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
देवराजमपि स्थानात्प्रच्यावय़ितुमोजसा ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किं पुनर्धृतराष्ट्रस्य पुत्रं दुर्द्यूतदेविनम् |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विद्विष्टं सर्वलोकस्य दम्भलोभपराय़णम् ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मातरं चैव शोचामि कृपणां पुत्रगृद्धिनीम् |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यास्माकं नित्यमाशास्ते महत्त्वमधिकं परैः ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं नु तस्यानाथाय़ा मद्विनाशाद्भुजङ्गम |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अफलास्ते भविष्यन्ति मय़ि सर्वे मनोरथाः ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नकुलः सहदेवश्च यमजौ गुरुवर्तिनौ |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मद्वाहुवलसंस्तव्धौ नित्यं पुरुषमानिनौ ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निरुत्साहौ भविष्येते भ्रष्टवीर्यपराक्रमौ |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मद्विनाशात्परिद्यूनाविति मे वर्तते मतिः ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवंविधं वहु तदा विललाप वृकोदरः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भुजङ्गभोगसंरुद्धो नाशकच्च विचेष्टितुम् ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
युधिष्ठिरस्तु कौन्तेय़ वभूवास्वस्थचेतनः |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनिष्टदर्शनान्घोरानुत्पातान्परिचिन्तय़न् ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दारुणं ह्यशिवं नादं शिवा दक्षिणतः स्थिता |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दीप्ताय़ां दिशि वित्रस्ता रौति तस्याश्रमस्य ह ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एकपक्षाक्षिचरणा वर्तिका घोरदर्शना |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रुधिरं वमन्ती ददृशे प्रत्यादित्यमपस्वरा ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रववावनिलो रूक्षश्चण्डः शर्करकर्षणः |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अपसव्यानि सर्वाणि मृगपक्षिरुतानि च ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पृष्ठतो वाय़सः कृष्णो याहि याहीति वाशति |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मुहुर्मुहुः प्रस्फुरति दक्षिणोऽस्य भुजस्तथा ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
हृदय़ं चरणश्चापि वामोऽस्य परिवर्तते |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सव्यस्याक्ष्णो विकारश्चाप्यनिष्टः समपद्यत ||
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स धर्मराजो मेधावी शङ्कमानो महद्भय़म् |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपदीं परिपप्रच्छ क्व भीम इति भारत ||
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शशंस तस्मै पाञ्चाली चिरय़ातं वृकोदरम् |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स प्रतस्थे महावाहुर्धौम्येन सहितो नृपः ||
४७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपद्या रक्षणं कार्यमित्युवाच धनञ्जय़म् |
४८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नकुलं सहदेवं च व्यादिदेश द्विजान्प्रति ||
४८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तस्य पदमुन्नीय़ तस्मादेवाश्रमात्प्रभुः |
४९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददर्श पृथिवीं चिह्नैर्भीमस्य परिचिह्निताम् ||
४९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
धावतस्तस्य वीरस्य मृगार्थे वातरंहसः |
५० क
वैशम्पाय़न उवाच:
ऊरुवातविनिर्भग्नान्द्रुमान्व्यावर्जितान्पथि ||
५० ख