अर्जुन उवाच:
राज्ञा कल्माषपादेन गुरौ व्रह्मविदां वरे |
१ क
अर्जुन उवाच:
कारणं किं पुरस्कृत्य भार्या वै संनिय़ोजिता ||
१ ख
अर्जुन उवाच:
जानता च परं धर्मं लोक्यं तेन महात्मना |
२ क
अर्जुन उवाच:
अगम्यागमनं कस्माद्वसिष्ठेन महात्मना |
२ ख
अर्जुन उवाच:
कृतं तेन पुरा सर्वं वक्तुमर्हसि पृच्छतः ||
२ ग
गन्धर्व उवाच:
धनञ्जय़ निवोधेदं यन्मां त्वं परिपृच्छसि |
३ क
गन्धर्व उवाच:
वसिष्ठं प्रति दुर्धर्षं तथामित्रसहं नृपम् ||
३ ख
गन्धर्व उवाच:
कथितं ते मय़ा पूर्वं यथा शप्तः स पार्थिवः |
४ क
गन्धर्व उवाच:
शक्तिना भरतश्रेष्ठ वासिष्ठेन महात्मना ||
४ ख
गन्धर्व उवाच:
स तु शापवशं प्राप्तः क्रोधपर्याकुलेक्षणः |
५ क
गन्धर्व उवाच:
निर्जगाम पुराद्राजा सहदारः परन्तपः ||
५ ख
गन्धर्व उवाच:
अरण्यं निर्जनं गत्वा सदारः परिचक्रमे |
६ क
गन्धर्व उवाच:
नानामृगगणाकीर्णं नानासत्त्वसमाकुलम् ||
६ ख
गन्धर्व उवाच:
नानागुल्मलताच्छन्नं नानाद्रुमसमावृतम् |
७ क
गन्धर्व उवाच:
अरण्यं घोरसंनादं शापग्रस्तः परिभ्रमन् ||
७ ख
गन्धर्व उवाच:
स कदाचित्क्षुधाविष्टो मृगय़न्भक्षमात्मनः |
८ क
गन्धर्व उवाच:
ददर्श सुपरिक्लिष्टः कस्मिंश्चिद्वननिर्झरे |
८ ख
गन्धर्व उवाच:
व्राह्मणीं व्राह्मणं चैव मैथुनाय़ोपसङ्गतौ ||
८ ग
गन्धर्व उवाच:
तौ समीक्ष्य तु वित्रस्तावकृतार्थौ प्रधावितौ |
९ क
गन्धर्व उवाच:
तय़ोश्च द्रवतोर्विप्रं जगृहे नृपतिर्वलात् ||
९ ख
गन्धर्व उवाच:
दृष्ट्वा गृहीतं भर्तारमथ व्राह्मण्यभाषत |
१० क
गन्धर्व उवाच:
शृणु राजन्वचो मह्यं यत्त्वां वक्ष्यामि सुव्रत ||
१० ख
गन्धर्व उवाच:
आदित्यवंशप्रभवस्त्वं हि लोकपरिश्रुतः |
११ क
गन्धर्व उवाच:
अप्रमत्तः स्थितो धर्मे गुरुशुश्रूषणे रतः ||
११ ख
गन्धर्व उवाच:
शापं प्राप्तोऽसि दुर्धर्ष न पापं कर्तुमर्हसि |
१२ क
गन्धर्व उवाच:
ऋतुकाले तु सम्प्राप्ते भर्त्रास्म्यद्य समागता ||
१२ ख
गन्धर्व उवाच:
अकृतार्था ह्यहं भर्त्रा प्रसवार्थश्च मे महान् |
१३ क
गन्धर्व उवाच:
प्रसीद नृपतिश्रेष्ठ भर्ता मेऽय़ं विसृज्यताम् ||
१३ ख
गन्धर्व उवाच:
एवं विक्रोशमानाय़ास्तस्याः स सुनृशंसकृत् |
१४ क
गन्धर्व उवाच:
भर्तारं भक्षय़ामास व्याघ्रो मृगमिवेप्सितम् ||
१४ ख
गन्धर्व उवाच:
तस्याः क्रोधाभिभूताय़ा यदश्रु न्यपतद्भुवि |
१५ क
गन्धर्व उवाच:
सोऽग्निः समभवद्दीप्तस्तं च देशं व्यदीपय़त् ||
१५ ख
गन्धर्व उवाच:
ततः सा शोकसन्तप्ता भर्तृव्यसनदुःखिता |
१६ क
गन्धर्व उवाच:
कल्माषपादं राजर्षिमशपद्व्राह्मणी रुषा ||
१६ ख
गन्धर्व उवाच:
यस्मान्ममाकृतार्थाय़ास्त्वय़ा क्षुद्र नृशंसवत् |
१७ क
गन्धर्व उवाच:
प्रेक्षन्त्या भक्षितो मेऽद्य प्रभुर्भर्ता महाय़शाः ||
१७ ख
गन्धर्व उवाच:
तस्मात्त्वमपि दुर्वुद्धे मच्छापपरिविक्षतः |
१८ क
गन्धर्व उवाच:
पत्नीमृतावनुप्राप्य सद्यस्त्यक्ष्यसि जीवितम् ||
१८ ख
गन्धर्व उवाच:
यस्य चर्षेर्वसिष्ठस्य त्वय़ा पुत्रा विनाशिताः |
१९ क
गन्धर्व उवाच:
तेन सङ्गम्य ते भार्या तनय़ं जनय़िष्यति |
१९ ख
गन्धर्व उवाच:
स ते वंशकरः पुत्रो भविष्यति नृपाधम ||
१९ ग
गन्धर्व उवाच:
एवं शप्त्वा तु राजानं सा तमाङ्गिरसी शुभा |
२० क
गन्धर्व उवाच:
तस्यैव संनिधौ दीप्तं प्रविवेश हुताशनम् ||
२० ख
गन्धर्व उवाच:
वसिष्ठश्च महाभागः सर्वमेतदपश्यत |
२१ क
गन्धर्व उवाच:
ज्ञानय़ोगेन महता तपसा च परन्तप ||
२१ ख
गन्धर्व उवाच:
मुक्तशापश्च राजर्षिः कालेन महता ततः |
२२ क
गन्धर्व उवाच:
ऋतुकालेऽभिपतितो मदय़न्त्या निवारितः ||
२२ ख
गन्धर्व उवाच:
न हि सस्मार नृपतिस्तं शापं शापमोहितः |
२३ क
गन्धर्व उवाच:
देव्याः सोऽथ वचः श्रुत्वा स तस्या नृपसत्तमः |
२३ ख
गन्धर्व उवाच:
तं च शापमनुस्मृत्य पर्यतप्यद्भृशं तदा ||
२३ ग
गन्धर्व उवाच:
एतस्मात्कारणाद्राजा वसिष्ठं संन्ययोजय़त् |
२४ क
गन्धर्व उवाच:
स्वदारे भरतश्रेष्ठ शापदोषसमन्वितः ||
२४ ख