chevron_left वन पर्व अध्याय २७७
युधिष्ठिर उवाच:
नात्मानमनुशोचामि नेमान्भ्रातॄन्महामुने |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
हरणं चापि राज्यस्य यथेमां द्रुपदात्मजाम् ||
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
द्यूते दुरात्मभिः क्लिष्टाः कृष्णय़ा तारिता वय़म् |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
जय़द्रथेन च पुनर्वनादपहृता वलात् ||
२ ख
युधिष्ठिर उवाच:
अस्ति सीमन्तिनी काचिद्दृष्टपूर्वाथ वा श्रुता |
३ क
युधिष्ठिर उवाच:
पतिव्रता महाभागा यथेय़ं द्रुपदात्मजा ||
३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
शृणु राजन्कुलस्त्रीणां महाभाग्यं युधिष्ठिर |
४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सर्वमेतद्यथा प्राप्तं सावित्र्या राजकन्यया ||
४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
आसीन्मद्रेषु धर्मात्मा राजा परमधार्मिकः |
५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्रह्मण्यश्च शरण्यश्च सत्यसन्धो जितेन्द्रिय़ः ||
५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
यज्वा दानपतिर्दक्षः पौरजानपदप्रिय़ः |
६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पार्थिवोऽश्वपतिर्नाम सर्वभूतहिते रतः ||
६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
क्षमावाननपत्यश्च सत्यवाग्विजितेन्द्रिय़ः |
७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अतिक्रान्तेन वय़सा सन्तापमुपजग्मिवान् ||
७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अपत्योत्पादनार्थं स तीव्रं निय़ममास्थितः |
८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
काले परिमिताहारो व्रह्मचारी जितेन्द्रिय़ः ||
८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
हुत्वा शतसहस्रं स सावित्र्या राजसत्तम |
९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
षष्ठे षष्ठे तदा काले वभूव मितभोजनः ||
९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एतेन निय़मेनासीद्वर्षाण्यष्टादशैव तु |
१० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पूर्णे त्वष्टादशे वर्षे सावित्री तुष्टिमभ्यगात् |
१० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्वरूपिणी तदा राजन्दर्शय़ामास तं नृपम् ||
१० ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
अग्निहोत्रात्समुत्थाय़ हर्षेण महतान्विता |
११ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उवाच चैनं वरदा वचनं पार्थिवं तदा ||
११ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्रह्मचर्येण शुद्धेन दमेन निय़मेन च |
१२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सर्वात्मना च मद्भक्त्या तुष्टास्मि तव पार्थिव ||
१२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
वरं वृणीष्वाश्वपते मद्रराज यथेप्सितम् |
१३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
न प्रमादश्च धर्मेषु कर्तव्यस्ते कथञ्चन ||
१३ ख
अश्वपतिरु उवाच:
अपत्यार्थः समारम्भः कृतो धर्मेप्सय़ा मय़ा |
१४ क
अश्वपतिरु उवाच:
पुत्रा मे वहवो देवि भवेय़ुः कुलभावनाः ||
१४ ख
अश्वपतिरु उवाच:
तुष्टासि यदि मे देवि काममेतं वृणोम्यहम् |
१५ क
अश्वपतिरु उवाच:
सन्तानं हि परो धर्म इत्याहुर्मां द्विजातय़ः ||
१५ ख
सावित्र्यु उवाच:
पूर्वमेव मय़ा राजन्नभिप्राय़मिमं तव |
१६ क
सावित्र्यु उवाच:
ज्ञात्वा पुत्रार्थमुक्तो वै तव हेतोः पितामहः ||
१६ ख
सावित्र्यु उवाच:
प्रसादाच्चैव तस्मात्ते स्वय़म्भुविहिताद्भुवि |
१७ क
सावित्र्यु उवाच:
कन्या तेजस्विनी सौम्य क्षिप्रमेव भविष्यति ||
१७ ख
सावित्र्यु उवाच:
उत्तरं च न ते किञ्चिद्व्याहर्तव्यं कथञ्चन |
१८ क
सावित्र्यु उवाच:
पितामहनिसर्गेण तुष्टा ह्येतद्व्रवीमि ते ||
१८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
स तथेति प्रतिज्ञाय़ सावित्र्या वचनं नृपः |
१९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
प्रसादय़ामास पुनः क्षिप्रमेवं भवेदिति ||
१९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अन्तर्हिताय़ां सावित्र्यां जगाम स्वगृहं नृपः |
२० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्वराज्ये चावसत्प्रीतः प्रजा धर्मेण पालय़न् ||
२० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
कस्मिंश्चित्तु गते काले स राजा निय़तव्रतः |
२१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
ज्येष्ठाय़ां धर्मचारिण्यां महिष्यां गर्भमादधे ||
२१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
राजपुत्र्यां तु गर्भः स मालव्यां भरतर्षभ |
२२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्यवर्धत यथा शुक्ले तारापतिरिवाम्वरे ||
२२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
प्राप्ते काले तु सुषुवे कन्यां राजीवलोचनाम् |
२३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
क्रिय़ाश्च तस्या मुदितश्चक्रे स नृपतिस्तदा ||
२३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सावित्र्या प्रीतय़ा दत्ता सावित्र्या हुतय़ा ह्यपि |
२४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सावित्रीत्येव नामास्याश्चक्रुर्विप्रास्तथा पिता ||
२४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सा विग्रहवतीव श्रीर्व्यवर्धत नृपात्मजा |
२५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
कालेन चापि सा कन्या यौवनस्था वभूव ह ||
२५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तां सुमध्यां पृथुश्रोणीं प्रतिमां काञ्चनीमिव |
२६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
प्राप्तेय़ं देवकन्येति दृष्ट्वा संमेनिरे जनाः ||
२६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तां तु पद्मपलाशाक्षीं ज्वलन्तीमिव तेजसा |
२७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
न कश्चिद्वरय़ामास तेजसा प्रतिवारितः ||
२७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अथोपोष्य शिरःस्नाता दैवतान्यभिगम्य सा |
२८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
हुत्वाग्निं विधिवद्विप्रान्वाचय़ामास पर्वणि ||
२८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
ततः सुमनसः शेषाः प्रतिगृह्य महात्मनः |
२९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पितुः सकाशमगमद्देवी श्रीरिव रूपिणी ||
२९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
साभिवाद्य पितुः पादौ शेषाः पूर्वं निवेद्य च |
३० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
कृताञ्जलिर्वरारोहा नृपतेः पार्श्वतः स्थिता ||
३० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
यौवनस्थां तु तां दृष्ट्वा स्वां सुतां देवरूपिणीम् |
३१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अय़ाच्यमानां च वरैर्नृपतिर्दुःखितोऽभवत् ||
३१ ख
राजो उवाच:
पुत्रि प्रदानकालस्ते न च कश्चिद्वृणोति माम् |
३२ क
राजो उवाच:
स्वय़मन्विच्छ भर्तारं गुणैः सदृशमात्मनः ||
३२ ख
राजो उवाच:
प्रार्थितः पुरुषो यश्च स निवेद्यस्त्वय़ा मम |
३३ क
राजो उवाच:
विमृश्याहं प्रदास्यामि वरय़ त्वं यथेप्सितम् ||
३३ ख
राजो उवाच:
श्रुतं हि धर्मशास्त्रे मे पठ्यमानं द्विजातिभिः |
३४ क
राजो उवाच:
तथा त्वमपि कल्याणि गदतो मे वचः शृणु ||
३४ ख
राजो उवाच:
अप्रदाता पिता वाच्यो वाच्यश्चानुपय़न्पतिः |
३५ क
राजो उवाच:
मृते भर्तरि पुत्रश्च वाच्यो मातुररक्षिता ||
३५ ख
राजो उवाच:
इदं मे वचनं श्रुत्वा भर्तुरन्वेषणे त्वर |
३६ क
राजो उवाच:
देवतानां यथा वाच्यो न भवेय़ं तथा कुरु ||
३६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवमुक्त्वा दुहितरं तथा वृद्धांश्च मन्त्रिणः |
३७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्यादिदेशानुय़ात्रं च गम्यतामित्यचोदय़त् ||
३७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
साभिवाद्य पितुः पादौ व्रीडितेव मनस्विनी |
३८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पितुर्वचनमाज्ञाय़ निर्जगामाविचारितम् ||
३८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सा हैमं रथमास्थाय़ स्थविरैः सचिवैर्वृता |
३९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तपोवनानि रम्याणि राजर्षीणां जगामह ||
३९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
मान्यानां तत्र वृद्धानां कृत्वा पादाभिवन्दनम् |
४० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
वनानि क्रमशस्तात सर्वाण्येवाभ्यगच्छत ||
४० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवं सर्वेषु तीर्थेषु धनोत्सर्गं नृपात्मजा |
४१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
कुर्वती द्विजमुख्यानां तं तं देशं जगाम ह ||
४१ ख