वैशम्पाय़न उवाच:
महाय़ोगी ततः प्राह कृष्णद्वैपाय़नो मुनिः |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पठस्व पुत्र भद्रं ते प्रीय़तां ते महेश्वरः ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पुरा पुत्र मय़ा मेरौ तप्यता परमं तपः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पुत्रहेतोर्महाराज स्तव एषोऽनुकीर्तितः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लव्धवानस्मि तान्कामानहं वै पाण्डुनन्दन |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा त्वमपि शर्वाद्धि सर्वान्कामानवाप्स्यसि ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चतुःशीर्षस्ततः प्राह शक्रस्य दय़ितः सखा |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आलम्वाय़न इत्येव विश्रुतः करुणात्मकः ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मय़ा गोकर्णमासाद्य तपस्तप्त्वा शतं समाः |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अय़ोनिजानां दान्तानां धर्मज्ञानां सुवर्चसाम् ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अजराणामदुःखानां शतवर्षसहस्रिणाम् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
लव्धं पुत्रशतं शर्वात्पुरा पाण्डुनृपात्मज ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वाल्मीकिश्चापि भगवान्युधिष्ठिरमभाषत |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विवादे साम्नि मुनिभिर्व्रह्मघ्नो वै भवानिति |
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उक्तः क्षणेन चाविष्टस्तेनाधर्मेण भारत ||
७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽहमीशानमनघमस्तौषं शरणं गतः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मुक्तश्चास्म्यवशः पापात्ततो दुःखविनाशनः |
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आह मां त्रिपुरघ्नो वै यशस्तेऽग्र्यं भविष्यति ||
८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
जामदग्न्यश्च कौन्तेय़माह धर्मभृतां वरः |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ऋषिमध्ये स्थितस्तात तपन्निव विभावसुः ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पितृविप्रवधेनाहमार्तो वै पाण्डवाग्रज |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
शुचिर्भूत्वा महादेवं गतवाञ्शरणं नृप ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नामभिश्चास्तुवं देवं ततस्तुष्टोऽभवद्भवः |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
परशुं च ददौ देवो दिव्यान्यस्त्राणि चैव मे ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पापं न भविता तेऽद्य अजेय़श्च भविष्यसि |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न ते प्रभविता मृत्युर्यशस्वी च भविष्यसि ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आह मां भगवानेवं शिखण्डी शिवविग्रहः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यदवाप्तं च मे सर्वं प्रसादात्तस्य धीमतः ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
असितो देवलश्चैव प्राह पाण्डुसुतं नृपम् |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शापाच्छक्रस्य कौन्तेय़ चितो धर्मोऽनशन्मम |
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तन्मे धर्मं यशश्चाग्र्यमाय़ुश्चैवाददद्भवः ||
१४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ऋषिर्गृत्समदो नाम शक्रस्य दय़ितः सखा |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राहाजमीढं भगवान्वृहस्पतिसमद्युतिः ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वसिष्ठो नाम भगवांश्चाक्षुषस्य मनोः सुतः |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शतक्रतोरचिन्त्यस्य सत्रे वर्षसहस्रिके |
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वर्तमानेऽव्रवीद्वाक्यं साम्नि ह्युच्चारिते मय़ा ||
१६ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
रथन्तरं द्विजश्रेष्ठ न सम्यगिति वर्तते |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समीक्षस्व पुनर्वुद्ध्या हर्षं त्यक्त्वा द्विजोत्तम |
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अय़ज्ञवाहिनं पापमकार्षीस्त्वं सुदुर्मते ||
१७ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्त्वा महाक्रोधात्प्राह रुष्टः पुनर्वचः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रज्ञय़ा रहितो दुःखी नित्यं भीतो वनेचरः |
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दश वर्षसहस्राणि दशाष्टौ च शतानि च ||
१८ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
नष्टपानीय़यवसे मृगैरन्यैश्च वर्जिते |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अय़ज्ञीय़द्रुमे देशे रुरुसिंहनिषेविते |
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भविता त्वं मृगः क्रूरो महादुःखसमन्वितः ||
१९ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य वाक्यस्य निधने पार्थ जातो ह्यहं मृगः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो मां शरणं प्राप्तं प्राह योगी महेश्वरः ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अजरश्चामरश्चैव भविता दुःखवर्जितः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
साम्यं समस्तु ते सौख्यं युवय़ोर्वर्धतां क्रतुः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनुग्रहानेवमेष करोति भगवान्विभुः |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
परं धाता विधाता च सुखदुःखे च सर्वदा ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अचिन्त्य एष भगवान्कर्मणा मनसा गिरा |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न मे तात युधिश्रेष्ठ विद्यया पण्डितः समः ||
२३ ख
जैगीषव्य उवाच:
ममाष्टगुणमैश्वर्यं दत्तं भगवता पुरा |
२४ क
जैगीषव्य उवाच:
यत्नेनाल्पेन वलिना वाराणस्यां युधिष्ठिर ||
२४ ख
गार्ग्य उवाच:
चतुःषष्ट्यङ्गमददात्कालज्ञानं ममाद्भुतम् |
२५ क
गार्ग्य उवाच:
सरस्वत्यास्तटे तुष्टो मनोय़ज्ञेन पाण्डव ||
२५ ख
गार्ग्य उवाच:
तुल्यं मम सहस्रं तु सुतानां व्रह्मवादिनाम् |
२६ क
गार्ग्य उवाच:
आय़ुश्चैव सपुत्रस्य संवत्सरशताय़ुतम् ||
२६ ख
पराशर उवाच:
प्रसाद्याहं पुरा शर्वं मनसाचिन्तय़ं नृप |
२७ क
पराशर उवाच:
महातपा महातेजा महाय़ोगी महाय़शाः |
२७ ख
पराशर उवाच:
वेदव्यासः श्रिय़ावासो व्रह्मण्यः करुणात्मकः ||
२७ ग
पराशर उवाच:
अपि नामेप्सितः पुत्रो मम स्याद्वै महेश्वरात् |
२८ क
पराशर उवाच:
इति मत्वा हृदि मतं प्राह मां सुरसत्तमः ||
२८ ख
पराशर उवाच:
मय़ि सम्भवतस्तस्य फलात्कृष्णो भविष्यति |
२९ क
पराशर उवाच:
सावर्णस्य मनोः सर्गे सप्तर्षिश्च भविष्यति ||
२९ ख
पराशर उवाच:
वेदानां च स वै व्यस्ता कुरुवंशकरस्तथा |
३० क
पराशर उवाच:
इतिहासस्य कर्ता च पुत्रस्ते जगतो हितः ||
३० ख
पराशर उवाच:
भविष्यति महेन्द्रस्य दय़ितः स महामुनिः |
३१ क
पराशर उवाच:
अजरश्चामरश्चैव पराशर सुतस्तव ||
३१ ख
पराशर उवाच:
एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधीय़त |
३२ क
पराशर उवाच:
युधिष्ठिर महाय़ोगी वीर्यवानक्षय़ोऽव्ययः ||
३२ ख
माण्डव्य उवाच:
अचौरश्चौरशङ्काय़ां शूले भिन्नो ह्यहं यदा |
३३ क
माण्डव्य उवाच:
तत्रस्थेन स्तुतो देवः प्राह मां वै महेश्वरः ||
३३ ख
माण्डव्य उवाच:
मोक्षं प्राप्स्यसि शूलाच्च जीविष्यसि समार्वुदम् |
३४ क
माण्डव्य उवाच:
रुजा शूलकृता चैव न ते विप्र भविष्यति |
३४ ख
माण्डव्य उवाच:
आधिभिर्व्याधिभिश्चैव वर्जितस्त्वं भविष्यसि ||
३४ ग
माण्डव्य उवाच:
पादाच्चतुर्थात्सम्भूत आत्मा यस्मान्मुने तव |
३५ क
माण्डव्य उवाच:
त्वं भविष्यस्यनुपमो जन्म वै सफलं कुरु ||
३५ ख
माण्डव्य उवाच:
तीर्थाभिषेकं सफलं त्वमविघ्नेन चाप्स्यसि |
३६ क
माण्डव्य उवाच:
स्वर्गं चैवाक्षय़ं विप्र विदधामि तवोर्जितम् ||
३६ ख
माण्डव्य उवाच:
एवमुक्त्वा तु भगवान्वरेण्यो वृषवाहनः |
३७ क
माण्डव्य उवाच:
महेश्वरो महाराज कृत्तिवासा महाद्युतिः |
३७ ख
माण्डव्य उवाच:
सगणो दैवतश्रेष्ठस्तत्रैवान्तरधीय़त ||
३७ ग
गालव उवाच:
विश्वामित्राभ्यनुज्ञातो ह्यहं पितरमागतः |
३८ क
गालव उवाच:
अव्रवीन्मां ततो माता दुःखिता रुदती भृशम् ||
३८ ख
गालव उवाच:
कौशिकेनाभ्यनुज्ञातं पुत्रं वेदविभूषितम् |
३९ क
गालव उवाच:
न तात तरुणं दान्तं पिता त्वां पश्यतेऽनघ ||
३९ ख
गालव उवाच:
श्रुत्वा जनन्या वचनं निराशो गुरुदर्शने |
४० क
गालव उवाच:
निय़तात्मा महादेवमपश्यं सोऽव्रवीच्च माम् ||
४० ख
गालव उवाच:
पिता माता च ते त्वं च पुत्र मृत्युविवर्जिताः |
४१ क
गालव उवाच:
भविष्यथ विश क्षिप्रं द्रष्टासि पितरं क्षय़े ||
४१ ख
गालव उवाच:
अनुज्ञातो भगवता गृहं गत्वा युधिष्ठिर |
४२ क
गालव उवाच:
अपश्यं पितरं तात इष्टिं कृत्वा विनिःसृतम् ||
४२ ख
गालव उवाच:
उपस्पृश्य गृहीत्वेध्मं कुशांश्च शरणाद्गुरून् |
४३ क
गालव उवाच:
तान्विसृज्य च मां प्राह पिता सास्राविलेक्षणः ||
४३ ख
गालव उवाच:
प्रणमन्तं परिष्वज्य मूर्ध्नि चाघ्राय़ पाण्डव |
४४ क
गालव उवाच:
दिष्ट्या दृष्टोऽसि मे पुत्र कृतविद्य इहागतः ||
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एतान्यत्यद्भुतान्येव कर्माण्यथ महात्मनः |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रोक्तानि मुनिभिः श्रुत्वा विस्मय़ामास पाण्डवः ||
४५ ख