chevron_left शान्ति पर्व अध्याय १८९
युधिष्ठिर उवाच:
चातुराश्रम्यमुक्तं ते राजधर्मास्तथैव च |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
नानाश्रय़ाश्च वहव इतिहासाः पृथग्विधाः ||
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
श्रुतास्त्वत्तः कथाश्चैव धर्मय़ुक्ता महामते |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
सन्देहोऽस्ति तु कश्चिन्मे तद्भवान्वक्तुमर्हति ||
२ ख
युधिष्ठिर उवाच:
जापकानां फलावाप्तिं श्रोतुमिच्छामि भारत |
३ क
युधिष्ठिर उवाच:
किं फलं जपतामुक्तं क्व वा तिष्ठन्ति जापकाः ||
३ ख
युधिष्ठिर उवाच:
जपस्य च विधिं कृत्स्नं वक्तुमर्हसि मेऽनघ |
४ क
युधिष्ठिर उवाच:
जापका इति किं चैतत्साङ्ख्ययोगक्रिय़ाविधिः ||
४ ख
युधिष्ठिर उवाच:
किं यज्ञविधिरेवैष किमेतज्जप्यमुच्यते |
५ क
युधिष्ठिर उवाच:
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ||
५ ख
भीष्म उवाच:
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् |
६ क
भीष्म उवाच:
यमस्य यत्पुरा वृत्तं कालस्य व्राह्मणस्य च ||
६ ख
भीष्म उवाच:
संन्यास एव वेदान्ते वर्तते जपनं प्रति |
७ क
भीष्म उवाच:
वेदवादाभिनिर्वृत्ता शान्तिर्व्रह्मण्यवस्थितौ |
७ ख
भीष्म उवाच:
मार्गौ तावप्युभावेतौ संश्रितौ न च संश्रितौ ||
७ ग
भीष्म उवाच:
यथा संश्रूय़ते राजन्कारणं चात्र वक्ष्यते |
८ क
भीष्म उवाच:
मनःसमाधिरत्रापि तथेन्द्रिय़जय़ः स्मृतः ||
८ ख
भीष्म उवाच:
सत्यमग्निपरीचारो विविक्तानां च सेवनम् |
९ क
भीष्म उवाच:
ध्यानं तपो दमः क्षान्तिरनसूय़ा मिताशनम् ||
९ ख
भीष्म उवाच:
विषय़प्रतिसंहारो मितजल्पस्तथा शमः |
१० क
भीष्म उवाच:
एष प्रवृत्तको धर्मो निवृत्तकमथो शृणु ||
१० ख
भीष्म उवाच:
यथा निवर्तते कर्म जपतो व्रह्मचारिणः |
११ क
भीष्म उवाच:
एतत्सर्वमशेषेण यथोक्तं परिवर्जय़ेत् |
११ ख
भीष्म उवाच:
त्रिविधं मार्गमासाद्य व्यक्ताव्यक्तमनाश्रय़म् ||
११ ग
भीष्म उवाच:
कुशोच्चय़निषण्णः सन्कुशहस्तः कुशैः शिखी |
१२ क
भीष्म उवाच:
चीरैः परिवृतस्तस्मिन्मध्ये छन्नः कुशैस्तथा ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
विषय़ेभ्यो नमस्कुर्याद्विषय़ान्न च भावय़ेत् |
१३ क
भीष्म उवाच:
साम्यमुत्पाद्य मनसो मनस्येव मनो दधत् ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
तद्धिय़ा ध्याय़ति व्रह्म जपन्वै संहितां हिताम् |
१४ क
भीष्म उवाच:
संन्यस्यत्यथ वा तां वै समाधौ पर्यवस्थितः ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
ध्यानमुत्पादय़त्यत्र संहितावलसंश्रय़ात् |
१५ क
भीष्म उवाच:
शुद्धात्मा तपसा दान्तो निवृत्तद्वेषकामवान् ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
अरागमोहो निर्द्वन्द्वो न शोचति न सज्जते |
१६ क
भीष्म उवाच:
न कर्ताकरणीय़ानां न कार्याणामिति स्थितिः ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
न चाहङ्कारय़ोगेन मनः प्रस्थापय़ेत्क्वचित् |
१७ क
भीष्म उवाच:
न चात्मग्रहणे युक्तो नावमानी न चाक्रिय़ः ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
ध्यानक्रिय़ापरो युक्तो ध्यानवान्ध्याननिश्चय़ः |
१८ क
भीष्म उवाच:
ध्याने समाधिमुत्पाद्य तदपि त्यजति क्रमात् ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
स वै तस्यामवस्थाय़ां सर्वत्यागकृतः सुखी |
१९ क
भीष्म उवाच:
निरीहस्त्यजति प्राणान्व्राह्मीं संश्रय़ते तनुम् ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
अथ वा नेच्छते तत्र व्रह्मकाय़निषेवणम् |
२० क
भीष्म उवाच:
उत्क्रामति च मार्गस्थो नैव क्वचन जाय़ते ||
२० ख
भीष्म उवाच:
आत्मवुद्धिं समास्थाय़ शान्तीभूतो निरामय़ः |
२१ क
भीष्म उवाच:
अमृतं विरजःशुद्धमात्मानं प्रतिपद्यते ||
२१ ख