मार्कण्डेय़ उवाच:
स तु विप्रमथोवाच धर्मव्याधो युधिष्ठिर |
१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
यदहं ह्याचरे कर्म घोरमेतदसंशय़म् ||
१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
विधिस्तु वलवान्व्रह्मन्दुस्तरं हि पुराकृतम् |
२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पुराकृतस्य पापस्य कर्मदोषो भवत्ययम् |
२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
दोषस्यैतस्य वै व्रह्मन्विघाते यत्नवानहम् ||
२ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
विधिना विहिते पूर्वं निमित्तं घातको भवेत् |
३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
निमित्तभूता हि वय़ं कर्मणोऽस्य द्विजोत्तम ||
३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
येषां हतानां मांसानि विक्रीणामो वय़ं द्विज |
४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तेषामपि भवेद्धर्म उपभोगेन भक्षणात् |
४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
देवतातिथिभृत्यानां पितॄणां प्रतिपूजनात् ||
४ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
ओषध्यो वीरुधश्चापि पशवो मृगपक्षिणः |
५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अन्नाद्यभूता लोकस्य इत्यपि श्रूय़ते श्रुतिः ||
५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
आत्ममांसप्रदानेन शिविरौशीनरो नृपः |
६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्वर्गं सुदुर्लभं प्राप्तः क्षमावान्द्विजसत्तम ||
६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
राज्ञो महानसे पूर्वं रन्तिदेवस्य वै द्विज |
७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
द्वे सहस्रे तु वध्येते पशूनामन्वहं तदा ||
७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
समांसं ददतो ह्यन्नं रन्तिदेवस्य नित्यशः |
८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अतुला कीर्तिरभवन्नृपस्य द्विजसत्तम |
८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
चातुर्मास्येषु पशवो वध्यन्त इति नित्यशः ||
८ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
अग्नय़ो मांसकामाश्च इत्यपि श्रूय़ते श्रुतिः |
९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
यज्ञेषु पशवो व्रह्मन्वध्यन्ते सततं द्विजैः |
९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
संस्कृताः किल मन्त्रैश्च तेऽपि स्वर्गमवाप्नुवन् ||
९ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
यदि नैवाग्नय़ो व्रह्मन्मांसकामाभवन्पुरा |
१० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
भक्ष्यं नैव भवेन्मांसं कस्यचिद्द्विजसत्तम ||
१० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अत्रापि विधिरुक्तश्च मुनिभिर्मांसभक्षणे |
११ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
देवतानां पितॄणां च भुङ्क्ते दत्त्वा तु यः सदा |
११ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
यथाविधि यथाश्रद्धं न स दुष्यति भक्षणात् ||
११ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
अमांसाशी भवत्येवमित्यपि श्रूय़ते श्रुतिः |
१२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
भार्यां गच्छन्व्रह्मचारी ऋतौ भवति व्राह्मणः ||
१२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सत्यानृते विनिश्चित्य अत्रापि विधिरुच्यते |
१३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सौदासेन पुरा राज्ञा मानुषा भक्षिता द्विज |
१३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
शापाभिभूतेन भृशमत्र किं प्रतिभाति ते ||
१३ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्वधर्म इति कृत्वा तु न त्यजामि द्विजोत्तम |
१४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पुराकृतमिति ज्ञात्वा जीवाम्येतेन कर्मणा ||
१४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्वकर्म त्यजतो व्रह्मन्नधर्म इह दृश्यते |
१५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्वकर्मनिरतो यस्तु स धर्म इति निश्चय़ः ||
१५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
पूर्वं हि विहितं कर्म देहिनं न विमुञ्चति |
१६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
धात्रा विधिरय़ं दृष्टो वहुधा कर्मनिर्णय़े ||
१६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
द्रष्टव्यं तु भवेत्प्राज्ञ क्रूरे कर्मणि वर्तता |
१७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
कथं कर्म शुभं कुर्यां कथं मुच्ये पराभवात् |
१७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
कर्मणस्तस्य घोरस्य वहुधा निर्णय़ो भवेत् ||
१७ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
दाने च सत्यवाक्ये च गुरुशुश्रूषणे तथा |
१८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
द्विजातिपूजने चाहं धर्मे च निरतः सदा |
१८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अतिवादातिमानाभ्यां निवृत्तोऽस्मि द्विजोत्तम ||
१८ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
कृषिं साध्विति मन्यन्ते तत्र हिंसा परा स्मृता |
१९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
कर्षन्तो लाङ्गलैः पुंसो घ्नन्ति भूमिशय़ान्वहून् |
१९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
जीवानन्यांश्च वहुशस्तत्र किं प्रतिभाति ते ||
१९ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
धान्यवीजानि यान्याहुर्व्रीह्यादीनि द्विजोत्तम |
२० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सर्वाण्येतानि जीवानि तत्र किं प्रतिभाति ते ||
२० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अध्याक्रम्य पशूंश्चापि घ्नन्ति वै भक्षय़न्ति च |
२१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
वृक्षानथौषधीश्चैव छिन्दन्ति पुरुषा द्विज ||
२१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
जीवा हि वहवो व्रह्मन्वृक्षेषु च फलेषु च |
२२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उदके वहवश्चापि तत्र किं प्रतिभाति ते ||
२२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सर्वं व्याप्तमिदं व्रह्मन्प्राणिभिः प्राणिजीवनैः |
२३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
मत्स्या ग्रसन्ते मत्स्यांश्च तत्र किं प्रतिभाति ते ||
२३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सत्त्वैः सत्त्वानि जीवन्ति वहुधा द्विजसत्तम |
२४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
प्राणिनोऽन्योन्यभक्षाश्च तत्र किं प्रतिभाति ते ||
२४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
चङ्क्रम्यमाणा जीवांश्च धरणीसंश्रितान्वहून् |
२५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पद्भ्यां घ्नन्ति नरा विप्र तत्र किं प्रतिभाति ते ||
२५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
उपविष्टाः शय़ानाश्च घ्नन्ति जीवाननेकशः |
२६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
ज्ञानविज्ञानवन्तश्च तत्र किं प्रतिभाति ते ||
२६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
जीवैर्ग्रस्तमिदं सर्वमाकाशं पृथिवी तथा |
२७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अविज्ञानाच्च हिंसन्ति तत्र किं प्रतिभाति ते ||
२७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अहिंसेति यदुक्तं हि पुरुषैर्विस्मितैः पुरा |
२८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
के न हिंसन्ति जीवन्वै लोकेऽस्मिन्द्विजसत्तम |
२८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
वहु सञ्चिन्त्य इह वै नास्ति कश्चिदहिंसकः ||
२८ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
अहिंसाय़ां तु निरता यतय़ो द्विजसत्तम |
२९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
कुर्वन्त्येव हि हिंसां ते यत्नादल्पतरा भवेत् ||
२९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
आलक्ष्याश्चैव पुरुषाः कुले जाता महागुणाः |
३० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
महाघोराणि कर्माणि कृत्वा लज्जन्ति वै न च ||
३० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सुहृदः सुहृदोऽन्यांश्च दुर्हृदश्चापि दुर्हृदः |
३१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सम्यक्प्रवृत्तान्पुरुषान्न सम्यगनुपश्यतः ||
३१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
समृद्धैश्च न नन्दन्ति वान्धवा वान्धवैरपि |
३२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
गुरूंश्चैव विनिन्दन्ति मूढाः पण्डितमानिनः ||
३२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
वहु लोके विपर्यस्तं दृश्यते द्विजसत्तम |
३३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
धर्मय़ुक्तमधर्मं च तत्र किं प्रतिभाति ते ||
३३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
वक्तुं वहुविधं शक्यं धर्माधर्मेषु कर्मसु |
३४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्वकर्मनिरतो यो हि स यशः प्राप्नुय़ान्महत् ||
३४ ख