गुरुरु उवाच:
रजसा साध्यते मोहस्तमसा च नरर्षभ |
१ क
गुरुरु उवाच:
क्रोधलोभौ भय़ं दर्प एतेषां साधनाच्छुचिः ||
१ ख
गुरुरु उवाच:
परमं परमात्मानं देवमक्षय़मव्ययम् |
२ क
गुरुरु उवाच:
विष्णुमव्यक्तसंस्थानं विशन्ते देवसत्तमम् ||
२ ख
गुरुरु उवाच:
तस्य माय़ाविदग्धाङ्गा ज्ञानभ्रष्टा निराशिषः |
३ क
गुरुरु उवाच:
मानवा ज्ञानसंमोहात्ततः कामं प्रय़ान्ति वै ||
३ ख
गुरुरु उवाच:
कामात्क्रोधमवाप्याथ लोभमोहौ च मानवाः |
४ क
गुरुरु उवाच:
मानदर्पादहङ्कारमहङ्कारात्ततः क्रिय़ाः ||
४ ख
गुरुरु उवाच:
क्रिय़ाभिः स्नेहसम्वन्धः स्नेहाच्छोकमनन्तरम् |
५ क
गुरुरु उवाच:
सुखदुःखसमारम्भाज्जन्माजन्मकृतक्षणाः ||
५ ख
गुरुरु उवाच:
जन्मतो गर्भवासं तु शुक्रशोणितसम्भवम् |
६ क
गुरुरु उवाच:
पुरीषमूत्रविक्लेदशोणितप्रभवाविलम् ||
६ ख
गुरुरु उवाच:
तृष्णाभिभूतस्तैर्वद्धस्तानेवाभिपरिप्लवन् |
७ क
गुरुरु उवाच:
संसारतन्त्रवाहिन्यस्तत्र वुध्येत योषितः ||
७ ख
गुरुरु उवाच:
प्रकृत्या क्षेत्रभूतास्ता नराः क्षेत्रज्ञलक्षणाः |
८ क
गुरुरु उवाच:
तस्मादेता विशेषेण नरोऽतीय़ुर्विपश्चितः ||
८ ख
गुरुरु उवाच:
कृत्या ह्येता घोररूपा मोहय़न्त्यविचक्षणान् |
९ क
गुरुरु उवाच:
रजस्यन्तर्हिता मूर्तिरिन्द्रिय़ाणां सनातनी ||
९ ख
गुरुरु उवाच:
तस्मात्तर्षात्मकाद्रागाद्वीजाज्जाय़न्ति जन्तवः |
१० क
गुरुरु उवाच:
स्वदेहजानस्वसञ्ज्ञान्यद्वदङ्गात्कृमींस्त्यजेत् |
१० ख
गुरुरु उवाच:
स्वसञ्ज्ञानस्वजांस्तद्वत्सुतसञ्ज्ञान्कृमींस्त्यजेत् ||
१० ग
गुरुरु उवाच:
शुक्रतो रसतश्चैव स्नेहाज्जाय़न्ति जन्तवः |
११ क
गुरुरु उवाच:
स्वभावात्कर्मय़ोगाद्वा तानुपेक्षेत वुद्धिमान् ||
११ ख
गुरुरु उवाच:
रजस्तमसि पर्यस्तं सत्त्वं तमसि संस्थितम् |
१२ क
गुरुरु उवाच:
ज्ञानाधिष्ठानमज्ञानं वुद्ध्यहङ्कारलक्षणम् ||
१२ ख
गुरुरु उवाच:
तद्वीजं देहिनामाहुस्तद्वीजं जीवसञ्ज्ञितम् |
१३ क
गुरुरु उवाच:
कर्मणा कालय़ुक्तेन संसारपरिवर्तकम् ||
१३ ख
गुरुरु उवाच:
रमत्ययं यथा स्वप्ने मनसा देहवानिव |
१४ क
गुरुरु उवाच:
कर्मगर्भैर्गुणैर्देही गर्भे तदुपपद्यते ||
१४ ख
गुरुरु उवाच:
कर्मणा वीजभूतेन चोद्यते यद्यदिन्द्रिय़म् |
१५ क
गुरुरु उवाच:
जाय़ते तदहङ्काराद्रागय़ुक्तेन चेतसा ||
१५ ख
गुरुरु उवाच:
शव्दरागाच्छ्रोत्रमस्य जाय़ते भावितात्मनः |
१६ क
गुरुरु उवाच:
रूपरागात्तथा चक्षुर्घ्राणं गन्धचिकीर्षय़ा ||
१६ ख
गुरुरु उवाच:
स्पर्शनेभ्यस्तथा वाय़ुः प्राणापानव्यपाश्रय़ः |
१७ क
गुरुरु उवाच:
व्यानोदानौ समानश्च पञ्चधा देहय़ापना ||
१७ ख
गुरुरु उवाच:
सञ्जातैर्जाय़ते गात्रैः कर्मजैर्व्रह्मणा वृतः |
१८ क
गुरुरु उवाच:
दुःखाद्यन्तैर्दुःखमध्यैर्नरः शारीरमानसैः ||
१८ ख
गुरुरु उवाच:
दुःखं विद्यादुपादानादभिमानाच्च वर्धते |
१९ क
गुरुरु उवाच:
त्यागात्तेभ्यो निरोधः स्यान्निरोधज्ञो विमुच्यते ||
१९ ख
गुरुरु उवाच:
इन्द्रिय़ाणां रजस्येव प्रभवप्रलय़ावुभौ |
२० क
गुरुरु उवाच:
परीक्ष्य सञ्चरेद्विद्वान्यथावच्छास्त्रचक्षुषा ||
२० ख
गुरुरु उवाच:
ज्ञानेन्द्रिय़ाणीन्द्रिय़ार्थान्नोपसर्पन्त्यतर्षुलम् |
२१ क
गुरुरु उवाच:
ज्ञातैश्च कारणैर्देही न देहं पुनरर्हति ||
२१ ख