गुरुरु उवाच:
न स वेद परं धर्मं यो न वेद चतुष्टय़म् |
१ क
गुरुरु उवाच:
व्यक्ताव्यक्ते च यत्तत्त्वं सम्प्राप्तं परमर्षिणा ||
१ ख
गुरुरु उवाच:
व्यक्तं मृत्युमुखं विद्यादव्यक्तममृतं पदम् |
२ क
गुरुरु उवाच:
प्रवृत्तिलक्षणं धर्ममृषिर्नाराय़णोऽव्रवीत् ||
२ ख
गुरुरु उवाच:
अत्रैवावस्थितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् |
३ क
गुरुरु उवाच:
निवृत्तिलक्षणं धर्ममव्यक्तं व्रह्म शाश्वतम् ||
३ ख
गुरुरु उवाच:
प्रवृत्तिलक्षणं धर्मं प्रजापतिरथाव्रवीत् |
४ क
गुरुरु उवाच:
प्रवृत्तिः पुनरावृत्तिर्निवृत्तिः परमा गतिः ||
४ ख
गुरुरु उवाच:
तां गतिं परमामेति निवृत्तिपरमो मुनिः |
५ क
गुरुरु उवाच:
ज्ञानतत्त्वपरो नित्यं शुभाशुभनिदर्शकः ||
५ ख
गुरुरु उवाच:
तदेवमेतौ विज्ञेय़ावव्यक्तपुरुषावुभौ |
६ क
गुरुरु उवाच:
अव्यक्तपुरुषाभ्यां तु यत्स्यादन्यन्महत्तरम् ||
६ ख
गुरुरु उवाच:
तं विशेषमवेक्षेत विशेषेण विचक्षणः |
७ क
गुरुरु उवाच:
अनाद्यन्तावुभावेतावलिङ्गौ चाप्युभावपि ||
७ ख
गुरुरु उवाच:
उभौ नित्यौ सूक्ष्मतरौ महद्भ्यश्च महत्तरौ |
८ क
गुरुरु उवाच:
सामान्यमेतदुभय़ोरेवं ह्यन्यद्विशेषणम् ||
८ ख
गुरुरु उवाच:
प्रकृत्या सर्गधर्मिण्या तथा त्रिविधसत्त्वय़ा |
९ क
गुरुरु उवाच:
विपरीतमतो विद्यात्क्षेत्रज्ञस्य च लक्षणम् ||
९ ख
गुरुरु उवाच:
प्रकृतेश्च विकाराणां द्रष्टारमगुणान्वितम् |
१० क
गुरुरु उवाच:
अग्राह्यौ पुरुषावेतावलिङ्गत्वादसंहितौ ||
१० ख
गुरुरु उवाच:
संय़ोगलक्षणोत्पत्तिः कर्मजा गृह्यते यय़ा |
११ क
गुरुरु उवाच:
करणैः कर्मनिर्वृत्तैः कर्ता यद्यद्विचेष्टते |
११ ख
गुरुरु उवाच:
कीर्त्यते शव्दसञ्ज्ञाभिः कोऽहमेषोऽप्यसाविति ||
११ ग
गुरुरु उवाच:
उष्णीषवान्यथा वस्त्रैस्त्रिभिर्भवति संवृतः |
१२ क
गुरुरु उवाच:
संवृतोऽय़ं तथा देही सत्त्वराजसतामसैः ||
१२ ख
गुरुरु उवाच:
तस्माच्चतुष्टय़ं वेद्यमेतैर्हेतुभिराचितम् |
१३ क
गुरुरु उवाच:
यथासञ्ज्ञो ह्ययं सम्यगन्तकाले न मुह्यति ||
१३ ख
गुरुरु उवाच:
श्रिय़ं दिव्यामभिप्रेप्सुर्व्रह्म वाङ्मनसा शुचिः |
१४ क
गुरुरु उवाच:
शारीरैर्निय़मैरुग्रैश्चरेन्निष्कल्मषं तपः ||
१४ ख
गुरुरु उवाच:
त्रैलोक्यं तपसा व्याप्तमन्तर्भूतेन भास्वता |
१५ क
गुरुरु उवाच:
सूर्यश्च चन्द्रमाश्चैव भासतस्तपसा दिवि ||
१५ ख
गुरुरु उवाच:
प्रतापस्तपसो ज्ञानं लोके संशव्दितं तपः |
१६ क
गुरुरु उवाच:
रजस्तमोघ्नं यत्कर्म तपसस्तत्स्वलक्षणम् ||
१६ ख
गुरुरु उवाच:
व्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते |
१७ क
गुरुरु उवाच:
वाङ्मनोनिय़मः साम्यं मानसं तप उच्यते ||
१७ ख
गुरुरु उवाच:
विधिज्ञेभ्यो द्विजातिभ्यो ग्राह्यमन्नं विशिष्यते |
१८ क
गुरुरु उवाच:
आहारनिय़मेनास्य पाप्मा नश्यति राजसः ||
१८ ख
गुरुरु उवाच:
वैमनस्यं च विषय़े यान्त्यस्य करणानि च |
१९ क
गुरुरु उवाच:
तस्मात्तन्मात्रमादद्याद्यावदत्र प्रय़ोजनम् ||
१९ ख
गुरुरु उवाच:
अन्तकाले वय़ोत्कर्षाच्छनैः कुर्यादनातुरः |
२० क
गुरुरु उवाच:
एवं युक्तेन मनसा ज्ञानं तदुपपद्यते ||
२० ख
गुरुरु उवाच:
रजसा चाप्ययं देही देहवाञ्शव्दवच्चरेत् |
२१ क
गुरुरु उवाच:
कार्यैरव्याहतमतिर्वैराग्यात्प्रकृतौ स्थितः |
२१ ख
गुरुरु उवाच:
आ देहादप्रमादाच्च देहान्ताद्विप्रमुच्यते ||
२१ ग
गुरुरु उवाच:
हेतुय़ुक्तः सदोत्सर्गो भूतानां प्रलय़स्तथा |
२२ क
गुरुरु उवाच:
परप्रत्ययसर्गे तु निय़तं नातिवर्तते ||
२२ ख
गुरुरु उवाच:
भवान्तप्रभवप्रज्ञा आसते ये विपर्ययम् |
२३ क
गुरुरु उवाच:
धृत्या देहान्धारय़न्तो वुद्धिसङ्क्षिप्तमानसाः |
२३ ख
गुरुरु उवाच:
स्थानेभ्यो ध्वंसमानाश्च सूक्ष्मत्वात्तानुपासते ||
२३ ग
गुरुरु उवाच:
यथागमं च तत्सर्वं वुद्ध्या तन्नैव वुध्यते |
२४ क
गुरुरु उवाच:
देहान्तं कश्चिदन्वास्ते भावितात्मा निराश्रय़ः |
२४ ख
गुरुरु उवाच:
युक्तो धारणय़ा कश्चित्सत्तां केचिदुपासते ||
२४ ग
गुरुरु उवाच:
अभ्यस्यन्ति परं देवं विद्युत्संशव्दिताक्षरम् |
२५ क
गुरुरु उवाच:
अन्तकाले ह्युपासन्नास्तपसा दग्धकिल्विषाः ||
२५ ख
गुरुरु उवाच:
सर्व एते महात्मानो गच्छन्ति परमां गतिम् |
२६ क
गुरुरु उवाच:
सूक्ष्मं विशेषणं तेषामवेक्षेच्छास्त्रचक्षुषा ||
२६ ख
गुरुरु उवाच:
देहं तु परमं विद्याद्विमुक्तमपरिग्रहम् |
२७ क
गुरुरु उवाच:
अन्तरिक्षादन्यतरं धारणासक्तमानसम् ||
२७ ख
गुरुरु उवाच:
मर्त्यलोकाद्विमुच्यन्ते विद्यासंय़ुक्तमानसाः |
२८ क
गुरुरु उवाच:
व्रह्मभूता विरजसस्ततो यान्ति परां गतिम् ||
२८ ख
गुरुरु उवाच:
कषाय़वर्जितं ज्ञानं येषामुत्पद्यतेऽचलम् |
२९ क
गुरुरु उवाच:
ते यान्ति परमाँल्लोकान्विशुध्यन्तो यथावलम् ||
२९ ख
गुरुरु उवाच:
भगवन्तमजं दिव्यं विष्णुमव्यक्तसञ्ज्ञितम् |
३० क
गुरुरु उवाच:
भावेन यान्ति शुद्धा ये ज्ञानतृप्ता निराशिषः ||
३० ख
गुरुरु उवाच:
ज्ञात्वात्मस्थं हरिं चैव निवर्तन्ते न तेऽव्ययाः |
३१ क
गुरुरु उवाच:
प्राप्य तत्परमं स्थानं मोदन्तेऽक्षरमव्ययम् ||
३१ ख
गुरुरु उवाच:
एतावदेतद्विज्ञानमेतदस्ति च नास्ति च |
३२ क
गुरुरु उवाच:
तृष्णावद्धं जगत्सर्वं चक्रवत्परिवर्तते ||
३२ ख
गुरुरु उवाच:
विसतन्तुर्यथैवाय़मन्तःस्थः सर्वतो विसे |
३३ क
गुरुरु उवाच:
तृष्णातन्तुरनाद्यन्तस्तथा देहगतः सदा ||
३३ ख
गुरुरु उवाच:
सूच्या सूत्रं यथा वस्त्रे संसारय़ति वाय़कः |
३४ क
गुरुरु उवाच:
तद्वत्संसारसूत्रं हि तृष्णासूच्या निवध्यते ||
३४ ख
गुरुरु उवाच:
विकारं प्रकृतिं चैव पुरुषं च सनातनम् |
३५ क
गुरुरु उवाच:
यो यथावद्विजानाति स वितृष्णो विमुच्यते ||
३५ ख
गुरुरु उवाच:
प्रकाशं भगवानेतदृषिर्नाराय़णोऽमृतम् |
३६ क
गुरुरु उवाच:
भूतानामनुकम्पार्थं जगाद जगतो हितम् ||
३६ ख