वैशम्पाय़न उवाच:
तस्याभिवर्षतो वारि पाण्डवः प्रत्यवारय़त् |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शरवर्षेण वीभत्सुरुत्तमास्त्राणि दर्शय़न् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शरैः समन्ततः सर्वं खाण्डवं चापि पाण्डवः |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
छादय़ामास तद्वर्षमपकृष्य ततो वनात् ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न च स्म किञ्चिच्छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सञ्छाद्यमाने खगमैरस्यता सव्यसाचिना ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तक्षकस्तु न तत्रासीत्सर्पराजो महावलः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दह्यमाने वने तस्मिन्कुरुक्षेत्रेऽभवत्तदा ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अश्वसेनस्तु तत्रासीत्तक्षकस्य सुतो वली |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स यत्नमकरोत्तीव्रं मोक्षार्थं हव्यवाहनात् ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न शशाक विनिर्गन्तुं कौन्तेय़शरपीडितः |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मोक्षय़ामास तं माता निगीर्य भुजगात्मजा ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य पूर्वं शिरो ग्रस्तं पुच्छमस्य निगीर्यते |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ऊर्ध्वमाचक्रमे सा तु पन्नगी पुत्रगृद्धिनी ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्यास्तीक्ष्णेन भल्लेन पृथुधारेण पाण्डवः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शिरश्चिच्छेद गच्छन्त्यास्तामपश्यत्सुरेश्वरः ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं मुमोचय़िषुर्वज्री वातवर्षेण पाण्डवम् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मोहय़ामास तत्कालमश्वसेनस्त्वमुच्यत ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तां च माय़ां तदा दृष्ट्वा घोरां नागेन वञ्चितः |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्विधा त्रिधा च चिच्छेद खगतानेव भारत ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शशाप तं च सङ्क्रुद्धो वीभत्सुर्जिह्मगामिनम् |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पावको वासुदेवश्च अप्रतिष्ठो भवेदिति ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो जिष्णुः सहस्राक्षं खं वितत्येषुभिः शितैः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
योधय़ामास सङ्क्रुद्धो वञ्चनां तामनुस्मरन् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
देवराडपि तं दृष्ट्वा संरव्धमिव फल्गुनम् |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्वमस्त्रमसृजद्दीप्तं यत्ततानाखिलं नभः ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो वाय़ुर्महाघोषः क्षोभय़न्सर्वसागरान् |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विय़त्स्थोऽजनय़न्मेघाञ्जलधारामुचोऽऽकुलान् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तद्विघातार्थमसृजदर्जुनोऽप्यस्त्रमुत्तमम् |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वाय़व्यमेवाभिमन्त्र्य प्रतिपत्तिविशारदः ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेनेन्द्राशनिमेघानां वीर्यौजस्तद्विनाशितम् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जलधाराश्च ताः शोषं जग्मुर्नेशुश्च विद्युतः ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षणेन चाभवद्व्योम सम्प्रशान्तरजस्तमः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सुखशीतानिलगुणं प्रकृतिस्थार्कमण्डलम् ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निष्प्रतीकारहृष्टश्च हुतभुग्विविधाकृतिः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रजज्वालातुलार्चिष्मान्स्वनादैः पूरय़ञ्जगत् ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृष्णाभ्यां रक्षितं दृष्ट्वा तं च दावमहङ्कृताः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समुत्पेतुरथाकाशं सुपर्णाद्याः पतत्रिणः ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गरुडा वज्रसदृशैः पक्षतुण्डनखैस्तथा |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रहर्तुकामाः सम्पेतुराकाशात्कृष्णपाण्डवौ ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथैवोरगसङ्घाताः पाण्डवस्य समीपतः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उत्सृजन्तो विषं घोरं निश्चेरुर्ज्वलिताननाः ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तांश्चकर्त शरैः पार्थः सरोषान्दृश्य खेचरान् |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विवशाश्चापतन्दीप्तं देहाभावाय़ पावकम् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः सुराः सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उत्पेतुर्नादमतुलमुत्सृजन्तो रणार्थिणः ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अय़ःकणपचक्राश्मभुशुण्ड्युद्यतवाहवः |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः क्रोधसंमूर्च्छितौजसः ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेषामभिव्याहरतां शस्त्रवर्षं च मुञ्चताम् |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रममाथोत्तमाङ्गानि वीभत्सुर्निशितैः शरैः ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृष्णश्च सुमहातेजाश्चक्रेणारिनिहा तदा |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दैत्यदानवसङ्घानां चकार कदनं महत् ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथापरे शरैर्विद्धाश्चक्रवेगेरितास्तदा |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वेलामिव समासाद्य व्यातिष्ठन्त महौजसः ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः शक्रोऽभिसङ्क्रुद्धस्त्रिदशानां महेश्वरः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डुरं गजमास्थाय़ तावुभौ समभिद्रवत् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अशनिं गृह्य तरसा वज्रमस्त्रमवासृजत् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
हतावेताविति प्राह सुरानसुरसूदनः ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः समुद्यतां दृष्ट्वा देवेन्द्रेण महाशनिम् |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगृहुः सर्वशस्त्राणि स्वानि स्वानि सुरास्तदा ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कालदण्डं यमो राजा शिविकां च धनेश्वरः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाशं च वरुणस्तत्र विचक्रं च तथा शिवः ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ओषधीर्दीप्यमानाश्च जगृहातेऽश्विनावपि |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगृहे च धनुर्धाता मुसलं च जय़स्तथा ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पर्वतं चापि जग्राह क्रुद्धस्त्वष्टा महावलः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अंशस्तु शक्तिं जग्राह मृत्युर्देवः परश्वधम् ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रगृह्य परिघं घोरं विचचारार्यमा अपि |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मित्रश्च क्षुरपर्यन्तं चक्रं गृह्य व्यतिष्ठत ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पूषा भगश्च सङ्क्रुद्धः सविता च विशां पते |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशाः कृष्णपार्थावभिद्रुताः ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
रुद्राश्च वसवश्चैव मरुतश्च महावलाः |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विश्वेदेवास्तथा साध्या दीप्यमानाः स्वतेजसा ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एते चान्ये च वहवो देवास्तौ पुरुषोत्तमौ |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः प्रतीय़ुर्विविधाय़ुधाः ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तत्राद्भुतान्यदृश्यन्त निमित्तानि महाहवे |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
युगान्तसमरूपाणि भूतोत्सादाय़ भारत ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथा तु दृष्ट्वा संरव्धं शक्रं देवैः सहाच्युतौ |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभीतौ युधि दुर्धर्षौ तस्थतुः सज्जकार्मुकौ ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आगतांश्चैव तान्दृष्ट्वा देवानेकैकशस्ततः |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यवारय़ेतां सङ्क्रुद्धौ वाणैर्वज्रोपमैस्तदा ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
असकृद्भग्नसङ्कल्पाः सुराश्च वहुशः कृताः |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भय़ाद्रणं परित्यज्य शक्रमेवाभिशिश्रिय़ुः ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
दृष्ट्वा निवारितान्देवान्माधवेनार्जुनेन च |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आश्चर्यमगमंस्तत्र मुनय़ो दिवि विष्ठिताः ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शक्रश्चापि तय़ोर्वीर्यमुपलभ्यासकृद्रणे |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वभूव परमप्रीतो भूय़श्चैतावय़ोधय़त् ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽश्मवर्षं सुमहद्व्यसृजत्पाकशासनः |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भूय़ एव तदा वीर्यं जिज्ञासुः सव्यसाचिनः |
४४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तच्छरैरर्जुनो वर्षं प्रतिजघ्नेऽत्यमर्षणः ||
४४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
विफलं क्रिय़माणं तत्सम्प्रेक्ष्य च शतक्रतुः |
४५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भूय़ः संवर्धय़ामास तद्वर्षं देवराडथ ||
४५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽश्मवर्षं महावेगैरिषुभिः पाकशासनिः |
४६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विलय़ं गमय़ामास हर्षय़न्पितरं तदा ||
४६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
समुत्पाट्य तु पाणिभ्यां मन्दराच्छिखरं महत् |
४७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सद्रुमं व्यसृजच्छक्रो जिघांसुः पाण्डुनन्दनम् ||
४७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽर्जुनो वेगवद्भिर्ज्वलिताग्रैरजिह्मगैः |
४८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वाणैर्विध्वंसय़ामास गिरेः शृङ्गं सहस्रधा ||
४८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गिरेर्विशीर्यमाणस्य तस्य रूपं तदा वभौ |
४९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सार्कचन्द्रग्रहस्येव नभसः प्रविशीर्यतः ||
४९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तेनावाक्पतता दावे शैलेन महता भृशम् |
५० क