मार्कण्डेय़ उवाच:
श्रिय़ा जुष्टं महासेनं देवसेनापतिं कृतम् |
१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सप्तर्षिपत्न्यः षड्देव्यस्तत्सकाशमथागमन् ||
१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
ऋषिभिः सम्परित्यक्ता धर्मय़ुक्ता महाव्रताः |
२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
द्रुतमागम्य चोचुस्ता देवसेनापतिं प्रभुम् ||
२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
वय़ं पुत्र परित्यक्ता भर्तृभिर्देवसंमितैः |
३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अकारणाद्रुषा तात पुण्यस्थानात्परिच्युताः ||
३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अस्माभिः किल जातस्त्वमिति केनाप्युदाहृतम् |
४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
असत्यमेतत्संश्रुत्य तस्मान्नस्त्रातुमर्हसि ||
४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अक्षय़श्च भवेत्स्वर्गस्त्वत्प्रसादाद्धि नः प्रभो |
५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
त्वां पुत्रं चाप्यभीप्सामः कृत्वैतदनृणो भव ||
५ ख
स्कन्द उवाच:
मातरो हि भवत्यो मे सुतो वोऽहमनिन्दिताः |
६ क
स्कन्द उवाच:
यच्चाभीप्सथ तत्सर्वं सम्भविष्यति वस्तथा ||
६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवमुक्ते ततः शक्रं किं कार्यमिति सोऽव्रवीत् |
७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उक्तः स्कन्देन व्रूहीति सोऽव्रवीद्वासवस्ततः ||
७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अभिजित्स्पर्धमाना तु रोहिण्या कन्यसी स्वसा |
८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
इच्छन्ती ज्येष्ठतां देवी तपस्तप्तुं वनं गता ||
८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तत्र मूढोऽस्मि भद्रं ते नक्षत्रं गगनाच्च्युतम् |
९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
कालं त्विमं परं स्कन्द व्रह्मणा सह चिन्तय़ ||
९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
धनिष्ठादिस्तदा कालो व्रह्मणा परिनिर्मितः |
१० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
रोहिण्याद्योऽभवत्पूर्वमेवं सङ्ख्या समाभवत् ||
१० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवमुक्ते तु शक्रेण त्रिदिवं कृत्तिका गताः |
११ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
नक्षत्रं शकटाकारं भाति तद्वह्निदैवतम् ||
११ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
विनता चाव्रवीत्स्कन्दं मम त्वं पिण्डदः सुतः |
१२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
इच्छामि नित्यमेवाहं त्वय़ा पुत्र सहासितुम् ||
१२ ख
स्कन्द उवाच:
एवमस्तु नमस्तेऽस्तु पुत्रस्नेहात्प्रशाधि माम् |
१३ क
स्कन्द उवाच:
स्नुषय़ा पूज्यमाना वै देवि वत्स्यसि नित्यदा ||
१३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अथ मातृगणः सर्वः स्कन्दं वचनमव्रवीत् |
१४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
वय़ं सर्वस्य लोकस्य मातरः कविभिः स्तुताः |
१४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
इच्छामो मातरस्तुभ्यं भवितुं पूजय़स्व नः ||
१४ ग
स्कन्द उवाच:
मातरस्तु भवत्यो मे भवतीनामहं सुतः |
१५ क
स्कन्द उवाच:
उच्यतां यन्मय़ा कार्यं भवतीनामथेप्सितम् ||
१५ ख
मातर ऊचुः:
यास्तु ता मातरः पूर्वं लोकस्यास्य प्रकल्पिताः |
१६ क
मातर ऊचुः:
अस्माकं तद्भवेत्स्थानं तासां चैव न तद्भवेत् ||
१६ ख
मातर ऊचुः:
भवेम पूज्या लोकस्य न ताः पूज्याः सुरर्षभ |
१७ क
मातर ऊचुः:
प्रजास्माकं हृतास्ताभिस्त्वत्कृते ताः प्रय़च्छ नः ||
१७ ख
स्कन्द उवाच:
दत्ताः प्रजा न ताः शक्या भवतीभिर्निषेवितुम् |
१८ क
स्कन्द उवाच:
अन्यां वः कां प्रय़च्छामि प्रजां यां मनसेच्छथ ||
१८ ख
मातर ऊचुः:
इच्छाम तासां मातॄणां प्रजा भोक्तुं प्रय़च्छ नः |
१९ क
मातर ऊचुः:
त्वय़ा सह पृथग्भूता ये च तासामथेश्वराः ||
१९ ख
स्कन्द उवाच:
प्रजा वो दद्मि कष्टं तु भवतीभिरुदाहृतम् |
२० क
स्कन्द उवाच:
परिरक्षत भद्रं वः प्रजाः साधु नमस्कृताः ||
२० ख
मातर ऊचुः:
परिरक्षाम भद्रं ते प्रजाः स्कन्द यथेच्छसि |
२१ क
मातर ऊचुः:
त्वय़ा नो रोचते स्कन्द सहवासश्चिरं प्रभो ||
२१ ख
स्कन्द उवाच:
यावत्षोडश वर्षाणि भवन्ति तरुणाः प्रजाः |
२२ क
स्कन्द उवाच:
प्रवाधत मनुष्याणां तावद्रूपैः पृथग्विधैः ||
२२ ख
स्कन्द उवाच:
अहं च वः प्रदास्यामि रौद्रमात्मानमव्ययम् |
२३ क
स्कन्द उवाच:
परमं तेन सहिता सुखं वत्स्यथ पूजिताः ||
२३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
ततः शरीरात्स्कन्दस्य पुरुषः काञ्चनप्रभः |
२४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
भोक्तुं प्रजाः स मर्त्यानां निष्पपात महावलः ||
२४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अपतत्स तदा भूमौ विसञ्ज्ञोऽथ क्षुधान्वितः |
२५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्कन्देन सोऽभ्यनुज्ञातो रौद्ररूपोऽभवद्ग्रहः |
२५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्कन्दापस्मारमित्याहुर्ग्रहं तं द्विजसत्तमाः ||
२५ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
विनता तु महारौद्रा कथ्यते शकुनिग्रहः |
२६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पूतनां राक्षसीं प्राहुस्तं विद्यात्पूतनाग्रहम् ||
२६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
कष्टा दारुणरूपेण घोररूपा निशाचरी |
२७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
पिशाची दारुणाकारा कथ्यते शीतपूतना |
२७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
गर्भान्सा मानुषीणां तु हरते घोरदर्शना ||
२७ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
अदितिं रेवतीं प्राहुर्ग्रहस्तस्यास्तु रैवतः |
२८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सोऽपि वालाञ्शिशून्घोरो वाधते वै महाग्रहः ||
२८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
दैत्यानां या दितिर्माता तामाहुर्मुखमण्डिकाम् |
२९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अत्यर्थं शिशुमांसेन सम्प्रहृष्टा दुरासदा ||
२९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
कुमाराश्च कुमार्यश्च ये प्रोक्ताः स्कन्दसम्भवाः |
३० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तेऽपि गर्भभुजः सर्वे कौरव्य सुमहाग्रहाः ||
३० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तासामेव कुमारीणां पतय़स्ते प्रकीर्तिताः |
३१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अज्ञाय़माना गृह्णन्ति वालकान्रौद्रकर्मिणः ||
३१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
गवां माता तु या प्राज्ञैः कथ्यते सुरभिर्नृप |
३२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
शकुनिस्तामथारुह्य सह भुङ्क्ते शिशून्भुवि ||
३२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सरमा नाम या माता शुनां देवी जनाधिप |
३३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सापि गर्भान्समादत्ते मानुषीणां सदैव हि ||
३३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
पादपानां च या माता करञ्जनिलय़ा हि सा |
३४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
करञ्जे तां नमस्यन्ति तस्मात्पुत्रार्थिनो नराः ||
३४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
इमे त्वष्टादशान्ये वै ग्रहा मांसमधुप्रिय़ाः |
३५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
द्विपञ्चरात्रं तिष्ठन्ति सततं सूतिकागृहे ||
३५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
कद्रूः सूक्ष्मवपुर्भूत्वा गर्भिणीं प्रविशेद्यदा |
३६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
भुङ्क्ते सा तत्र तं गर्भं सा तु नागं प्रसूय़ते ||
३६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
गन्धर्वाणां तु या माता सा गर्भं गृह्य गच्छति |
३७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
ततो विलीनगर्भा सा मानुषी भुवि दृश्यते ||
३७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
या जनित्री त्वप्सरसां गर्भमास्ते प्रगृह्य सा |
३८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उपविष्टं ततो गर्भं कथय़न्ति मनीषिणः ||
३८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
लोहितस्योदधेः कन्या धात्री स्कन्दस्य सा स्मृता |
३९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
लोहिताय़निरित्येवं कदम्वे सा हि पूज्यते ||
३९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
पुरुषेषु यथा रुद्रस्तथार्या प्रमदास्वपि |
४० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
आर्या माता कुमारस्य पृथक्कामार्थमिज्यते ||
४० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवमेते कुमाराणां मय़ा प्रोक्ता महाग्रहाः |
४१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
यावत्षोडश वर्षाणि अशिवास्ते शिवास्ततः ||
४१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
ये च मातृगणाः प्रोक्ताः पुरुषाश्चैव ये ग्रहाः |
४२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सर्वे स्कन्दग्रहा नाम ज्ञेय़ा नित्यं शरीरिभिः ||
४२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तेषां प्रशमनं कार्यं स्नानं धूपमथाञ्जनम् |
४३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
वलिकर्मोपहारश्च स्कन्दस्येज्या विशेषतः ||
४३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवमेतेऽर्चिताः सर्वे प्रय़च्छन्ति शुभं नृणाम् |
४४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
आय़ुर्वीर्यं च राजेन्द्र सम्यक्पूजानमस्कृताः ||
४४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
ऊर्ध्वं तु षोडशाद्वर्षाद्ये भवन्ति ग्रहा नृणाम् |
४५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तानहं सम्प्रवक्ष्यामि नमस्कृत्य महेश्वरम् ||
४५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
यः पश्यति नरो देवाञ्जाग्रद्वा शय़ितोऽपि वा |
४६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं तं तु देवग्रहं विदुः ||
४६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
आसीनश्च शय़ानश्च यः पश्यति नरः पितॄन् |
४७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं स ज्ञेय़स्तु पितृग्रहः ||
४७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अवमन्यति यः सिद्धान्क्रुद्धाश्चापि शपन्ति यम् |
४८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उन्माद्यति स तु क्षिप्रं ज्ञेय़ः सिद्धग्रहस्तु सः ||
४८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
उपाघ्राति च यो गन्धान्रसांश्चापि पृथग्विधान् |
४९ क