chevron_left आश्रमवासिक पर्व अध्याय २२
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः प्रासादहर्म्येषु वसुधाय़ां च पार्थिव |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्त्रीणां च पुरुषाणां च सुमहान्निस्वनोऽभवत् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स राजा राजमार्गेण नृनारीसङ्कुलेन च |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कथञ्चिन्निर्ययौ धीमान्वेपमानः कृताञ्जलिः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स वर्धमानद्वारेण निर्ययौ गजसाह्वय़ात् |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विसर्जय़ामास च तं जनौघं स मुहुर्मुहुः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वनं गन्तुं च विदुरो राज्ञा सह कृतक्षणः |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सञ्जय़श्च महामात्रः सूतो गावल्गणिस्तथा ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कृपं निवर्तय़ामास युय़ुत्सुं च महारथम् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतराष्ट्रो महीपालः परिदाय़ युधिष्ठिरे ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निवृत्ते पौरवर्गे तु राजा सान्तःपुरस्तदा |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातो निवर्तितुमिय़ेष सः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सोऽव्रवीन्मातरं कुन्तीमुपेत्य भरतर्षभ |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अहं राजानमन्विष्ये भवती विनिवर्तताम् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वधूपरिवृता राज्ञि नगरं गन्तुमर्हसि |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
राजा यात्वेष धर्मात्मा तपसे धृतनिश्चय़ः ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्युक्ता धर्मराजेन वाष्पव्याकुललोचना |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगादैवं तदा कुन्ती गान्धारीं परिगृह्य ह ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सहदेवे महाराज मा प्रमादं कृथाः क्वचित् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
एष मामनुरक्तो हि राजंस्त्वां चैव नित्यदा ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कर्णं स्मरेथाः सततं सङ्ग्रामेष्वपलाय़िनम् |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अवकीर्णो हि स मय़ा वीरो दुष्प्रज्ञय़ा तदा ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
आय़सं हृदय़ं नूनं मन्दाय़ा मम पुत्रक |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्सूर्यजमपश्यन्त्याः शतधा न विदीर्यते ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवङ्गते तु किं शक्यं मय़ा कर्तुमरिन्दम |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
मम दोषोऽय़मत्यर्थं ख्यापितो यन्न सूर्यजः |
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तन्निमित्तं महावाहो दानं दद्यास्त्वमुत्तमम् ||
१३ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
सदैव भ्रातृभिः सार्धमग्रजस्यारिमर्दन |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपद्याश्च प्रिय़े नित्यं स्थातव्यमरिकर्शन ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमसेनार्जुनौ चैव नकुलश्च कुरूद्वह |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समाधेय़ास्त्वय़ा वीर त्वय़्यद्य कुलधूर्गता ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्वश्रूश्वशुरय़ोः पादाञ्शुश्रूषन्ती वने त्वहम् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गान्धारीसहिता वत्स्ये तापसी मलपङ्किनी ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तः स धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो वशी |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
विषादमगमत्तीव्रं न च किञ्चिदुवाच ह ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उवाच मातरं दीनश्चिन्ताशोकपराय़णः ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किमिदं ते व्यवसितं नैवं त्वं वक्तुमर्हसि |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न त्वामभ्यनुजानामि प्रसादं कर्तुमर्हसि ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यरोचय़ः पुरा ह्यस्मानुत्साह्य प्रिय़दर्शने |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
विदुराय़ा वचोभिस्त्वमस्मान्न त्यक्तुमर्हसि ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निहत्य पृथिवीपालान्राज्यं प्राप्तमिदं मय़ा |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तव प्रज्ञामुपश्रुत्य वासुदेवान्नरर्षभात् ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
क्व सा वुद्धिरिय़ं चाद्य भवत्या या श्रुता मय़ा |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
क्षत्रधर्मे स्थितिं ह्युक्त्वा तस्याश्चलितुमिच्छसि ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्मानुत्सृज्य राज्यं च स्नुषां चेमां यशस्विनीम् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं वत्स्यसि शून्येषु वनेष्वम्व प्रसीद मे ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इति वाष्पकलां वाचं कुन्ती पुत्रस्य शृण्वती |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगामैवाश्रुपूर्णाक्षी भीमस्तामिदमव्रवीत् ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यदा राज्यमिदं कुन्ति भोक्तव्यं पुत्रनिर्जितम् |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राप्तव्या राजधर्माश्च तदेय़ं ते कुतो मतिः ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
किं वय़ं कारिताः पूर्वं भवत्या पृथिवीक्षय़म् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कस्य हेतोः परित्यज्य वनं गन्तुमभीप्ससि ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वनाच्चापि किमानीता भवत्या वालका वय़म् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुःखशोकसमाविष्टौ माद्रीपुत्राविमौ तथा ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रसीद मातर्मा गास्त्वं वनमद्य यशस्विनि |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रिय़ं यौधिष्ठिरीं तावद्भुङ्क्ष्व पार्थवलार्जिताम् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इति सा निश्चितैवाथ वनवासकृतक्षणा |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
लालप्यतां वहुविधं पुत्राणां नाकरोद्वचः ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
द्रौपदी चान्वय़ाच्छ्वश्रूं विषण्णवदना तदा |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
वनवासाय़ गच्छन्तीं रुदती भद्रय़ा सह ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सा पुत्रान्रुदतः सर्वान्मुहुर्मुहुरवेक्षती |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगामैव महाप्राज्ञा वनाय़ कृतनिश्चय़ा ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्वय़ुः पाण्डवास्तां तु सभृत्यान्तःपुरास्तदा |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः प्रमृज्य साश्रूणि पुत्रान्वचनमव्रवीत् ||
३२ ख