chevron_left आदि पर्व अध्याय २२४
वैशम्पाय़न उवाच:
मन्दपालोऽपि कौरव्य चिन्तय़ानः सुतांस्तदा |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उक्तवानप्यशीतांशुं नैव स स्म न तप्यते ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तप्यमानः पुत्रार्थे लपितामिदमव्रवीत् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं न्वशक्ताः प्लवने लपिते मम पुत्रकाः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वर्धमाने हुतवहे वाते शीघ्रं प्रवाय़ति |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
असमर्था विमोक्षाय़ भविष्यन्ति ममात्मजाः ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं न्वशक्ता त्राणाय़ माता तेषां तपस्विनी |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भविष्यत्यसुखाविष्टा पुत्रत्राणमपश्यती ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कथं नु सरणेऽशक्तान्पतने च ममात्मजान् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सन्तप्यमाना अभितो वाशमानाभिधावती ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
जरितारिः कथं पुत्रः सारिसृक्वः कथं च मे |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स्तम्वमित्रः कथं द्रोणः कथं सा च तपस्विनी ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लालप्यमानं तमृषिं मन्दपालं तथा वने |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
लपिता प्रत्युवाचेदं सासूय़मिव भारत ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न ते सुतेष्ववेक्षास्ति तानृषीनुक्तवानसि |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तेजस्विनो वीर्यवन्तो न तेषां ज्वलनाद्भय़म् ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तथाग्नौ ते परीत्ताश्च त्वय़ा हि मम संनिधौ |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रतिश्रुतं तथा चेति ज्वलनेन महात्मना ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लोकपालोऽनृतां वाचं न तु वक्ता कथञ्चन |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
समर्थास्ते च वक्तारो न ते तेष्वस्ति मानसम् ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तामेव तु ममामित्रीं चिन्तय़न्परितप्यसे |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ध्रुवं मय़ि न ते स्नेहो यथा तस्यां पुराभवत् ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
न हि पक्षवता न्याय़्यं निःस्नेहेन सुहृज्जने |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पीड्यमान उपद्रष्टुं शक्तेनात्मा कथञ्चन ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
गच्छ त्वं जरितामेव यदर्थं परितप्यसे |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चरिष्याम्यहमप्येका यथा कापुरुषे तथा ||
१३ ख
मन्दपाल उवाच:
नाहमेवं चरे लोके यथा त्वमभिमन्यसे |
१४ क
मन्दपाल उवाच:
अपत्यहेतोर्विचरे तच्च कृच्छ्रगतं मम ||
१४ ख
मन्दपाल उवाच:
भूतं हित्वा भविष्येऽर्थे योऽवलम्वेत मन्दधीः |
१५ क
मन्दपाल उवाच:
अवमन्येत तं लोको यथेच्छसि तथा कुरु ||
१५ ख
मन्दपाल उवाच:
एष हि ज्वलमानोऽग्निर्लेलिहानो महीरुहान् |
१६ क
मन्दपाल उवाच:
द्वेष्यं हि हृदि सन्तापं जनय़त्यशिवं मम ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्माद्देशादतिक्रान्ते ज्वलने जरिता ततः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
जगाम पुत्रकानेव त्वरिता पुत्रगृद्धिनी ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सा तान्कुशलिनः सर्वान्निर्मुक्ताञ्जातवेदसः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
रोरूय़माणा कृपणा सुतान्दृष्टवती वने ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अश्रद्धेय़तमं तेषां दर्शनं सा पुनः पुनः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
एकैकशश्च तान्पुत्रान्क्रोशमानान्वपद्यत ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽभ्यगच्छत्सहसा मन्दपालोऽपि भारत |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ ते सर्व एवैनं नाभ्यनन्दन्त वै सुताः ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
लालप्यमानमेकैकं जरितां च पुनः पुनः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नोचुस्ते वचनं किञ्चित्तमृषिं साध्वसाधु वा ||
२१ ख
मन्दपाल उवाच:
ज्येष्ठः सुतस्ते कतमः कतमस्तदनन्तरः |
२२ क
मन्दपाल उवाच:
मध्यमः कतमः पुत्रः कनिष्ठः कतमश्च ते ||
२२ ख
मन्दपाल उवाच:
एवं व्रुवन्तं दुःखार्तं किं मां न प्रतिभाषसे |
२३ क
मन्दपाल उवाच:
कृतवानस्मि हव्याशे नैव शान्तिमितो लभे ||
२३ ख
जरितो उवाच:
किं ते ज्येष्ठे सुते कार्यं किमनन्तरजेन वा |
२४ क
जरितो उवाच:
किं च ते मध्यमे कार्यं किं कनिष्ठे तपस्विनि ||
२४ ख
जरितो उवाच:
यस्त्वं मां सर्वशो हीनामुत्सृज्यासि गतः पुरा |
२५ क
जरितो उवाच:
तामेव लपितां गच्छ तरुणीं चारुहासिनीम् ||
२५ ख
मन्दपाल उवाच:
न स्त्रीणां विद्यते किञ्चिदन्यत्र पुरुषान्तरात् |
२६ क
मन्दपाल उवाच:
सापत्नकमृते लोके भवितव्यं हि तत्तथा ||
२६ ख
मन्दपाल उवाच:
सुव्रतापि हि कल्याणी सर्वलोकपरिश्रुता |
२७ क
मन्दपाल उवाच:
अरुन्धती पर्यशङ्कद्वसिष्ठमृषिसत्तमम् ||
२७ ख
मन्दपाल उवाच:
विशुद्धभावमत्यन्तं सदा प्रिय़हिते रतम् |
२८ क
मन्दपाल उवाच:
सप्तर्षिमध्यगं वीरमवमेने च तं मुनिम् ||
२८ ख
मन्दपाल उवाच:
अपध्यानेन सा तेन धूमारुणसमप्रभा |
२९ क
मन्दपाल उवाच:
लक्ष्यालक्ष्या नाभिरूपा निमित्तमिव लक्ष्यते ||
२९ ख
मन्दपाल उवाच:
अपत्यहेतोः सम्प्राप्तं तथा त्वमपि मामिह |
३० क
मन्दपाल उवाच:
इष्टमेवङ्गते हित्वा सा तथैव च वर्तसे ||
३० ख
मन्दपाल उवाच:
नैव भार्येति विश्वासः कार्यः पुंसा कथञ्चन |
३१ क
मन्दपाल उवाच:
न हि कार्यमनुध्याति भार्या पुत्रवती सती ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्ते सर्व एवैनं पुत्राः सम्यगुपासिरे |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
स च तानात्मजान्राजन्नाश्वासय़ितुमारभत् ||
३२ ख