chevron_left शान्ति पर्व अध्याय २३४
शुक उवाच:
क्षरात्प्रभृति यः सर्गः सगुणानीन्द्रिय़ाणि च |
१ क
शुक उवाच:
वुद्ध्यैश्वर्याभिसर्गार्थं यद्ध्यानं चात्मनः शुभम् ||
१ ख
शुक उवाच:
भूय़ एव तु लोकेऽस्मिन्सद्वृत्तिं वृत्तिहैतुकीम् |
२ क
शुक उवाच:
यय़ा सन्तः प्रवर्तन्ते तदिच्छाम्यनुवर्णितम् ||
२ ख
शुक उवाच:
वेदे वचनमुक्तं तु कुरु कर्म त्यजेति च |
३ क
शुक उवाच:
कथमेतद्विजानीय़ां तच्च व्याख्यातुमर्हसि ||
३ ख
शुक उवाच:
लोकवृत्तान्ततत्त्वज्ञः पूतोऽहं गुरुशासनात् |
४ क
शुक उवाच:
कृत्वा वुद्धिं विय़ुक्तात्मा त्यक्ष्याम्यात्मानमव्यथः ||
४ ख
व्यास उवाच:
यैषा वै विहिता वृत्तिः पुरस्ताद्व्रह्मणा स्वय़म् |
५ क
व्यास उवाच:
एषा पूर्वतरैः सद्भिराचीर्णा परमर्षिभिः ||
५ ख
व्यास उवाच:
व्रह्मचर्येण वै लोकाञ्जय़न्ति परमर्षय़ः |
६ क
व्यास उवाच:
आत्मनश्च हृदि श्रेय़स्त्वन्विच्छ मनसात्मनि ||
६ ख
व्यास उवाच:
वने मूलफलाशी च तप्यन्सुविपुलं तपः |
७ क
व्यास उवाच:
पुण्याय़तनचारी च भूतानामविहिंसकः ||
७ ख
व्यास उवाच:
विधूमे सन्नमुसले वानप्रस्थप्रतिश्रय़े |
८ क
व्यास उवाच:
काले प्राप्ते चरन्भैक्षं कल्पते व्रह्मभूय़से ||
८ ख
व्यास उवाच:
निःस्तुतिर्निर्नमस्कारः परित्यज्य शुभाशुभे |
९ क
व्यास उवाच:
अरण्ये विचरैकाकी येन केनचिदाशितः ||
९ ख
शुक उवाच:
यदिदं वेदवचनं लोकवादे विरुध्यते |
१० क
शुक उवाच:
प्रमाणे चाप्रमाणे च विरुद्धे शास्त्रता कुतः ||
१० ख
शुक उवाच:
इत्येतच्छ्रोतुमिच्छामि भगवान्प्रव्रवीतु मे |
११ क
शुक उवाच:
कर्मणामविरोधेन कथमेतत्प्रवर्तते ||
११ ख
भीष्म उवाच:
इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं गन्धवत्याः सुतः सुतम् |
१२ क
भीष्म उवाच:
ऋषिस्तत्पूजय़न्वाक्यं पुत्रस्यामिततेजसः ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
गृहस्थो व्रह्मचारी च वानप्रस्थोऽथ भिक्षुकः |
१३ क
भीष्म उवाच:
यथोक्तकारिणः सर्वे गच्छन्ति परमां गतिम् ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
एको य आश्रमानेताननुतिष्ठेद्यथाविधि |
१४ क
भीष्म उवाच:
अकामद्वेषसंय़ुक्तः स परत्र महीय़ते ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
चतुष्पदी हि निःश्रेणी व्रह्मण्येषा प्रतिष्ठिता |
१५ क
भीष्म उवाच:
एतामाश्रित्य निःश्रेणीं व्रह्मलोके महीय़ते ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
आय़ुषस्तु चतुर्भागं व्रह्मचार्यनसूय़कः |
१६ क
भीष्म उवाच:
गुरौ वा गुरुपुत्रे वा वसेद्धर्मार्थकोविदः ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
कर्मातिरेकेण गुरोरध्येतव्यं वुभूषता |
१७ क
भीष्म उवाच:
दक्षिणो नापवादी स्यादाहूतो गुरुमाश्रय़ेत् ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
जघन्यशाय़ी पूर्वं स्यादुत्थाय़ी गुरुवेश्मनि |
१८ क
भीष्म उवाच:
यच्च शिष्येण कर्तव्यं कार्यं दासेन वा पुनः ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
कृतमित्येव तत्सर्वं कृत्वा तिष्ठेत पार्श्वतः |
१९ क
भीष्म उवाच:
किङ्करः सर्वकारी च सर्वकर्मसु कोविदः ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
शुचिर्दक्षो गुणोपेतो व्रूय़ादिषुरिवात्वरः |
२० क
भीष्म उवाच:
चक्षुषा गुरुमव्यग्रो निरीक्षेत जितेन्द्रिय़ः ||
२० ख
भीष्म उवाच:
नाभुक्तवति चाश्नीय़ादपीतवति नो पिवेत् |
२१ क
भीष्म उवाच:
न तिष्ठति तथासीत नासुप्ते प्रस्वपेत च ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
उत्तानाभ्यां च पाणिभ्यां पादावस्य मृदु स्पृशेत् |
२२ क
भीष्म उवाच:
दक्षिणं दक्षिणेनैव सव्यं सव्येन पीडय़ेत् ||
२२ ख
भीष्म उवाच:
अभिवाद्य गुरुं व्रूय़ादधीष्व भगवन्निति |
२३ क
भीष्म उवाच:
इदं करिष्ये भगवन्निदं चापि कृतं मय़ा ||
२३ ख
भीष्म उवाच:
इति सर्वमनुज्ञाप्य निवेद्य गुरवे धनम् |
२४ क
भीष्म उवाच:
कुर्यात्कृत्वा च तत्सर्वमाख्येय़ं गुरवे पुनः ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
यांस्तु गन्धान्रसान्वापि व्रह्मचारी न सेवते |
२५ क
भीष्म उवाच:
सेवेत तान्समावृत्त इति धर्मेषु निश्चय़ः ||
२५ ख
भीष्म उवाच:
ये केचिद्विस्तरेणोक्ता निय़मा व्रह्मचारिणः |
२६ क
भीष्म उवाच:
तान्सर्वाननुगृह्णीय़ाद्भवेच्चानपगो गुरोः ||
२६ ख
भीष्म उवाच:
स एवं गुरवे प्रीतिमुपहृत्य यथावलम् |
२७ क
भीष्म उवाच:
आश्रमेष्वाश्रमेष्वेवं शिष्यो वर्तेत कर्मणा ||
२७ ख
भीष्म उवाच:
वेदव्रतोपवासेन चतुर्थे चाय़ुषो गते |
२८ क
भीष्म उवाच:
गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावर्तेद्यथाविधि ||
२८ ख
भीष्म उवाच:
धर्मलव्धैर्युतो दारैरग्नीनुत्पाद्य धर्मतः |
२९ क
भीष्म उवाच:
द्वितीय़माय़ुषो भागं गृहमेधिव्रती भवेत् ||
२९ ख