chevron_left वन पर्व अध्याय २९६
युधिष्ठिर उवाच:
नापदामस्ति मर्यादा न निमित्तं न कारणम् |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
धर्मस्तु विभजत्यत्र उभय़ोः पुण्यपापय़ोः ||
१ ख
भीम उवाच:
प्रातिकाम्यनय़त्कृष्णां सभाय़ां प्रेष्यवत्तदा |
२ क
भीम उवाच:
न मय़ा निहतस्तत्र तेन प्राप्ताः स्म संशय़म् ||
२ ख
अर्जुन उवाच:
वाचस्तीक्ष्णास्थिभेदिन्यः सूतपुत्रेण भाषिताः |
३ क
अर्जुन उवाच:
अतितीक्ष्णा मय़ा क्षान्तास्तेन प्राप्ताः स्म संशय़म् ||
३ ख
सहदेव उवाच:
शकुनिस्त्वां यदाजैषीदक्षद्यूतेन भारत |
४ क
सहदेव उवाच:
स मय़ा न हतस्तत्र तेन प्राप्ताः स्म संशय़म् ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो युधिष्ठिरो राजा नकुलं वाक्यमव्रवीत् |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आरुह्य वृक्षं माद्रेय़ निरीक्षस्व दिशो दश ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पानीय़मन्तिके पश्य वृक्षान्वाप्युदकाश्रय़ान् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
इमे हि भ्रातरः श्रान्तास्तव तात पिपासिताः ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा शीघ्रमारुह्य पादपम् |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अव्रवीद्भ्रातरं ज्येष्ठमभिवीक्ष्य समन्ततः ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पश्यामि वहुलान्राजन्वृक्षानुदकसंश्रय़ान् |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सारसानां च निर्ह्रादमत्रोदकमसंशय़म् ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽव्रवीत्सत्यधृतिः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गच्छ सौम्य ततः शीघ्रं तूर्णं पानीय़मानय़ ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नकुलस्तु तथेत्युक्त्वा भ्रातुर्ज्येष्ठस्य शासनात् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राद्रवद्यत्र पानीय़ं शीघ्रं चैवान्वपद्यत ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स दृष्ट्वा विमलं तोय़ं सारसैः परिवारितम् |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पातुकामस्ततो वाचमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रश्नानुक्त्वा तु माद्रेय़ ततः पिव हरस्व च ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनादृत्य तु तद्वाक्यं नकुलः सुपिपासितः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अपिवच्छीतलं तोय़ं पीत्वा च निपपात ह ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चिराय़माणे नकुले कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अव्रवीद्भ्रातरं वीरं सहदेवमरिन्दमम् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्राता चिराय़ते तात सहदेव तवाग्रजः |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तं चैवानय़ सोदर्यं पानीय़ं च त्वमानय़ ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
सहदेवस्तथेत्युक्त्वा तां दिशं प्रत्यपद्यत |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददर्श च हतं भूमौ भ्रातरं नकुलं तदा ||
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातृशोकाभिसन्तप्तस्तृषय़ा च प्रपीडितः |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिदुद्राव पानीय़ं ततो वागभ्यभाषत ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रश्नानुक्त्वा यथाकामं ततः पिव हरस्व च ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अनादृत्य तु तद्वाक्यं सहदेवः पिपासितः |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अपिवच्छीतलं तोय़ं पीत्वा च निपपात ह ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथाव्रवीत्स विजय़ं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रातरौ ते चिरगतौ वीभत्सो शत्रुकर्शन |
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तौ चैवानय़ भद्रं ते पानीय़ं च त्वमानय़ ||
२० ग
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तो गुडाकेशः प्रगृह्य सशरं धनुः |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आमुक्तखड्गो मेधावी तत्सरः प्रत्यपद्यत ||
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
यतः पुरुषशार्दूलौ पानीय़हरणे गतौ |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तौ ददर्श हतौ तत्र भ्रातरौ श्वेतवाहनः ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रसुप्ताविव तौ दृष्ट्वा नरसिंहः सुदुःखितः |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
धनुरुद्यम्य कौन्तेय़ो व्यलोकय़त तद्वनम् ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नापश्यत्तत्र किञ्चित्स भूतं तस्मिन्महावने |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
सव्यसाची ततः श्रान्तः पानीय़ं सोऽभ्यधावत ||
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अभिधावंस्ततो वाचमन्तरिक्षात्स शुश्रुवे |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
किमासीदसि पानीय़ं नैतच्छक्यं वलात्त्वय़ा ||
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कौन्तेय़ यदि वै प्रश्नान्मय़ोक्तान्प्रतिपत्स्यसे |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः पास्यसि पानीय़ं हरिष्यसि च भारत ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वारितस्त्वव्रवीत्पार्थो दृश्यमानो निवारय़ |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यावद्वाणैर्विनिर्भिन्नः पुनर्नैवं वदिष्यसि ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्त्वा ततः पार्थः शरैरस्त्रानुमन्त्रितैः |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ववर्ष तां दिशं कृत्स्नां शव्दवेधं च दर्शय़न् ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
कर्णिनालीकनाराचानुत्सृजन्भरतर्षभ |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अनेकैरिषुसङ्घातैरन्तरिक्षं ववर्ष ह ||
२९ ख
यक्ष उवाच:
किं विघातेन ते पार्थ प्रश्नानुक्त्वा ततः पिव |
३० क
यक्ष उवाच:
अनुक्त्वा तु ततः प्रश्नान्पीत्वैव न भविष्यसि ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स त्वमोघानिषून्मुक्त्वा तृष्णय़ाभिप्रपीडितः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अविज्ञाय़ैव तान्प्रश्नान्पीत्वैव निपपात ह ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथाव्रवीद्भीमसेनं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
नकुलः सहदेवश्च वीभत्सुश्चापराजितः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चिरं गतास्तोय़हेतोर्न चागच्छन्ति भारत |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
तांश्चैवानय़ भद्रं ते पानीय़ं च त्वमानय़ ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भीमसेनस्तथेत्युक्त्वा तां दिशं प्रत्यपद्यत |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यत्र ते पुरुषव्याघ्रा भ्रातरोऽस्य निपातिताः ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तान्दृष्ट्वा दुःखितो भीमस्तृषय़ा च प्रपीडितः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अमन्यत महावाहुः कर्म तद्यक्षरक्षसाम् |
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स चिन्तय़ामास तदा योद्धव्यं ध्रुवमद्य मे ||
३५ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
पास्यामि तावत्पानीय़मिति पार्थो वृकोदरः |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ततोऽभ्यधावत्पानीय़ं पिपासुः पुरुषर्षभः ||
३६ ख
यक्ष उवाच:
मा तात साहसं कार्षीर्मम पूर्वपरिग्रहः |
३७ क
यक्ष उवाच:
प्रश्नानुक्त्वा तु कौन्तेय़ ततः पिव हरस्व च ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवमुक्तस्ततो भीमो यक्षेणामिततेजसा |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अविज्ञाय़ैव तान्प्रश्नान्पीत्वैव निपपात ह ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः कुन्तीसुतो राजा विचिन्त्य पुरुषर्षभः |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समुत्थाय़ महावाहुर्दह्यमानेन चेतसा ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अपेतजननिर्घोषं प्रविवेश महावनम् |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
रुरुभिश्च वराहैश्च पक्षिभिश्च निषेवितम् ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नीलभास्वरवर्णैश्च पादपैरुपशोभितम् |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
भ्रमरैरुपगीतं च पक्षिभिश्च महाय़शाः ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स गच्छन्कानने तस्मिन्हेमजालपरिष्कृतम् |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ददर्श तत्सरः श्रीमान्विश्वकर्मकृतं यथा ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उपेतं नलिनीजालैः सिन्धुवारैश्च वेतसैः |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
केतकैः करवीरैश्च पिप्पलैश्चैव संवृतम् |
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
श्रमार्तस्तदुपागम्य सरो दृष्ट्वाथ विस्मितः ||
४३ ग