chevron_left भीष्म पर्व अध्याय २४
श्रीभगवानु उवाच:
कर्मजं वुद्धिय़ुक्ता हि फलं त्यक्त्वा मनीषिणः |
५१ क
श्रीभगवानु उवाच:
जन्मवन्धविनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामय़म् ||
५१ ख
श्रीभगवानु उवाच:
यदा ते मोहकलिलं वुद्धिर्व्यतितरिष्यति |
५२ क
श्रीभगवानु उवाच:
तदा गन्तासि निर्वेदं श्रोतव्यस्य श्रुतस्य च ||
५२ ख
श्रीभगवानु उवाच:
श्रुतिविप्रतिपन्ना ते यदा स्थास्यति निश्चला |
५३ क
श्रीभगवानु उवाच:
समाधावचला वुद्धिस्तदा योगमवाप्स्यसि ||
५३ ख
अर्जुन उवाच:
स्थितप्रज्ञस्य का भाषा समाधिस्थस्य केशव |
५४ क
अर्जुन उवाच:
स्थितधीः किं प्रभाषेत किमासीत व्रजेत किम् ||
५४ ख
श्रीभगवानु उवाच:
प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान् |
५५ क
श्रीभगवानु उवाच:
आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ||
५५ ख
श्रीभगवानु उवाच:
दुःखेष्वनुद्विग्नमनाः सुखेषु विगतस्पृहः |
५६ क
श्रीभगवानु उवाच:
वीतरागभय़क्रोधः स्थितधीर्मुनिरुच्यते ||
५६ ख
श्रीभगवानु उवाच:
यः सर्वत्रानभिस्नेहस्तत्तत्प्राप्य शुभाशुभम् |
५७ क
श्रीभगवानु उवाच:
नाभिनन्दति न द्वेष्टि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ||
५७ ख
श्रीभगवानु उवाच:
यदा संहरते चाय़ं कूर्मोऽङ्गानीव सर्वशः |
५८ क
श्रीभगवानु उवाच:
इन्द्रिय़ाणीन्द्रिय़ार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ||
५८ ख
श्रीभगवानु उवाच:
विषय़ा विनिवर्तन्ते निराहारस्य देहिनः |
५९ क
श्रीभगवानु उवाच:
रसवर्जं रसोऽप्यस्य परं दृष्ट्वा निवर्तते ||
५९ ख
श्रीभगवानु उवाच:
यततो ह्यपि कौन्तेय़ पुरुषस्य विपश्चितः |
६० क
श्रीभगवानु उवाच:
इन्द्रिय़ाणि प्रमाथीनि हरन्ति प्रसभं मनः ||
६० ख
श्रीभगवानु उवाच:
तानि सर्वाणि संय़म्य युक्त आसीत मत्परः |
६१ क
श्रीभगवानु उवाच:
वशे हि यस्येन्द्रिय़ाणि तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ||
६१ ख
श्रीभगवानु उवाच:
ध्याय़तो विषय़ान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजाय़ते |
६२ क
श्रीभगवानु उवाच:
सङ्गात्सञ्जाय़ते कामः कामात्क्रोधोऽभिजाय़ते ||
६२ ख
श्रीभगवानु उवाच:
क्रोधाद्भवति संमोहः संमोहात्स्मृतिविभ्रमः |
६३ क
श्रीभगवानु उवाच:
स्मृतिभ्रंशाद्वुद्धिनाशो वुद्धिनाशात्प्रणश्यति ||
६३ ख
श्रीभगवानु उवाच:
रागद्वेषविय़ुक्तैस्तु विषय़ानिन्द्रिय़ैश्चरन् |
६४ क
श्रीभगवानु उवाच:
आत्मवश्यैर्विधेय़ात्मा प्रसादमधिगच्छति ||
६४ ख
श्रीभगवानु उवाच:
प्रसादे सर्वदुःखानां हानिरस्योपजाय़ते |
६५ क
श्रीभगवानु उवाच:
प्रसन्नचेतसो ह्याशु वुद्धिः पर्यवतिष्ठते ||
६५ ख
श्रीभगवानु उवाच:
नास्ति वुद्धिरय़ुक्तस्य न चाय़ुक्तस्य भावना |
६६ क
श्रीभगवानु उवाच:
न चाभावय़तः शान्तिरशान्तस्य कुतः सुखम् ||
६६ ख
श्रीभगवानु उवाच:
इन्द्रिय़ाणां हि चरतां यन्मनोऽनुविधीय़ते |
६७ क
श्रीभगवानु उवाच:
तदस्य हरति प्रज्ञां वाय़ुर्नावमिवाम्भसि ||
६७ ख
श्रीभगवानु उवाच:
तस्माद्यस्य महावाहो निगृहीतानि सर्वशः |
६८ क
श्रीभगवानु उवाच:
इन्द्रिय़ाणीन्द्रिय़ार्थेभ्यस्तस्य प्रज्ञा प्रतिष्ठिता ||
६८ ख
श्रीभगवानु उवाच:
या निशा सर्वभूतानां तस्यां जागर्ति संय़मी |
६९ क
श्रीभगवानु उवाच:
यस्यां जाग्रति भूतानि सा निशा पश्यतो मुनेः ||
६९ ख
श्रीभगवानु उवाच:
आपूर्यमाणमचलप्रतिष्ठं; समुद्रमापः प्रविशन्ति यद्वत् |
७० क
श्रीभगवानु उवाच:
तद्वत्कामा यं प्रविशन्ति सर्वे; स शान्तिमाप्नोति न कामकामी ||
७० ख
श्रीभगवानु उवाच:
विहाय़ कामान्यः सर्वान्पुमांश्चरति निःस्पृहः |
७१ क
श्रीभगवानु उवाच:
निर्ममो निरहङ्कारः स शान्तिमधिगच्छति ||
७१ ख
श्रीभगवानु उवाच:
एषा व्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति |
७२ क
श्रीभगवानु उवाच:
स्थित्वास्यामन्तकालेऽपि व्रह्मनिर्वाणमृच्छति ||
७२ ख