व्यास उवाच:
हृदि कामद्रुमश्चित्रो मोहसञ्चय़सम्भवः |
१ क
व्यास उवाच:
क्रोधमानमहास्कन्धो विवित्सापरिमोचनः ||
१ ख
व्यास उवाच:
तस्य चाज्ञानमाधारः प्रमादः परिषेचनम् |
२ क
व्यास उवाच:
सोऽभ्यसूय़ापलाशो हि पुरादुष्कृतसारवान् ||
२ ख
व्यास उवाच:
संमोहचिन्ताविटपः शोकशाखो भय़ङ्करः |
३ क
व्यास उवाच:
मोहनीभिः पिपासाभिर्लताभिः परिवेष्टितः ||
३ ख
व्यास उवाच:
उपासते महावृक्षं सुलुव्धास्तं फलेप्सवः |
४ क
व्यास उवाच:
आय़ासैः संय़तः पाशैः फलानि परिवेष्टय़न् ||
४ ख
व्यास उवाच:
यस्तान्पाशान्वशे कृत्वा तं वृक्षमपकर्षति |
५ क
व्यास उवाच:
गतः स दुःखय़ोरन्तं यतमानस्तय़ोर्द्वय़ोः ||
५ ख
व्यास उवाच:
संरोहत्यकृतप्रज्ञः सन्तापेन हि पादपम् |
६ क
व्यास उवाच:
स तमेव ततो हन्ति विषं ग्रस्तमिवातुरम् ||
६ ख
व्यास उवाच:
तस्यानुशय़मूलस्य मूलमुद्ध्रिय़ते वलात् |
७ क
व्यास उवाच:
त्यागाप्रमादाकृतिना साम्येन परमासिना ||
७ ख
व्यास उवाच:
एवं यो वेद कामस्य केवलं परिकर्षणम् |
८ क
व्यास उवाच:
वधं वै कामशास्त्रस्य स दुःखान्यतिवर्तते ||
८ ख
व्यास उवाच:
शरीरं पुरमित्याहुः स्वामिनी वुद्धिरिष्यते |
९ क
व्यास उवाच:
तत्र वुद्धेः शरीरस्थं मनो नामार्थचिन्तकम् ||
९ ख
व्यास उवाच:
इन्द्रिय़ाणि जनाः पौरास्तदर्थं तु परा कृतिः |
१० क
व्यास उवाच:
तत्र द्वौ दारुणौ दोषौ तमो नाम रजस्तथा ||
१० ख
व्यास उवाच:
यदर्थमुपजीवन्ति पौराः सहपुरेश्वराः |
११ क
व्यास उवाच:
अद्वारेण तमेवार्थं द्वौ दोषावुपजीवतः ||
११ ख
व्यास उवाच:
तत्र वुद्धिर्हि दुर्धर्षा मनः साधर्म्यमुच्यते |
१२ क
व्यास उवाच:
पौराश्चापि मनस्त्रस्तास्तेषामपि चला स्थितिः ||
१२ ख
व्यास उवाच:
यदर्थं वुद्धिरध्यास्ते न सोऽर्थः परिषीदति |
१३ क
व्यास उवाच:
यदर्थं पृथगध्यास्ते मनस्तत्परिषीदति ||
१३ ख
व्यास उवाच:
पृथग्भूतं यदा वुद्ध्या मनो भवति केवलम् |
१४ क
व्यास उवाच:
तत्रैनं विवृतं शून्यं रजः पर्यवतिष्ठते ||
१४ ख
व्यास उवाच:
तन्मनः कुरुते सख्यं रजसा सह सङ्गतम् |
१५ क
व्यास उवाच:
तं चादाय़ जनं पौरं रजसे सम्प्रय़च्छति ||
१५ ख