युधिष्ठिर उवाच:
व्रीहिद्रोणः परित्यक्तः कथं तेन महात्मना |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
कस्मै दत्तश्च भगवन्विधिना केन चात्थ मे ||
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
प्रत्यक्षधर्मा भगवान्यस्य तुष्टो हि कर्मभिः |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
सफलं तस्य जन्माहं मन्ये सद्धर्मचारिणः ||
२ ख
व्यास उवाच:
शिलोञ्छवृत्तिर्धर्मात्मा मुद्गलः संशितव्रतः |
३ क
व्यास उवाच:
आसीद्राजन्कुरुक्षेत्रे सत्यवागनसूय़कः ||
३ ख
व्यास उवाच:
अतिथिव्रती क्रिय़ावांश्च कापोतीं वृत्तिमास्थितः |
४ क
व्यास उवाच:
सत्रमिष्टीकृतं नाम समुपास्ते महातपाः ||
४ ख
व्यास उवाच:
सपुत्रदारो हि मुनिः पक्षाहारो वभूव सः |
५ क
व्यास उवाच:
कपोतवृत्त्या पक्षेण व्रीहिद्रोणमुपार्जय़त् ||
५ ख
व्यास उवाच:
दर्शं च पौर्णमासं च कुर्वन्विगतमत्सरः |
६ क
व्यास उवाच:
देवतातिथिशेषेण कुरुते देहय़ापनम् ||
६ ख
व्यास उवाच:
तस्येन्द्रः सहितो देवैः साक्षात्त्रिभुवनेश्वरः |
७ क
व्यास उवाच:
प्रत्यगृह्णान्महाराज भागं पर्वणि पर्वणि ||
७ ख
व्यास उवाच:
स पर्वकालं कृत्वा तु मुनिवृत्त्या समन्वितः |
८ क
व्यास उवाच:
अतिथिभ्यो ददावन्नं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ||
८ ख
व्यास उवाच:
व्रीहिद्रोणस्य तदहो ददतोऽन्नं महात्मनः |
९ क
व्यास उवाच:
शिष्टं मात्सर्यहीनस्य वर्धत्यतिथिदर्शनात् ||
९ ख
व्यास उवाच:
तच्छतान्यपि भुञ्जन्ति व्राह्मणानां मनीषिणाम् |
१० क
व्यास उवाच:
मुनेस्त्यागविशुद्ध्या तु तदन्नं वृद्धिमृच्छति ||
१० ख
व्यास उवाच:
तं तु शुश्राव धर्मिष्ठं मुद्गलं संशितव्रतम् |
११ क
व्यास उवाच:
दुर्वासा नृप दिग्वासास्तमथाभ्याजगाम ह ||
११ ख
व्यास उवाच:
विभ्रच्चानिय़तं वेषमुन्मत्त इव पाण्डव |
१२ क
व्यास उवाच:
विकचः परुषा वाचो व्याहरन्विविधा मुनिः ||
१२ ख
व्यास उवाच:
अभिगम्याथ तं विप्रमुवाच मुनिसत्तमः |
१३ क
व्यास उवाच:
अन्नार्थिनमनुप्राप्तं विद्धि मां मुनिसत्तम ||
१३ ख
व्यास उवाच:
स्वागतं तेऽस्त्विति मुनिं मुद्गलः प्रत्यभाषत |
१४ क
व्यास उवाच:
पाद्यमाचमनीय़ं च प्रतिवेद्यान्नमुत्तमम् ||
१४ ख
व्यास उवाच:
प्रादात्स तपसोपात्तं क्षुधिताय़ातिथिव्रती |
१५ क
व्यास उवाच:
उन्मत्ताय़ परां श्रद्धामास्थाय़ स धृतव्रतः ||
१५ ख
व्यास उवाच:
ततस्तदन्नं रसवत्स एव क्षुधय़ान्वितः |
१६ क
व्यास उवाच:
वुभुजे कृत्स्नमुन्मत्तः प्रादात्तस्मै च मुद्गलः ||
१६ ख
व्यास उवाच:
भुक्त्वा चान्नं ततः सर्वमुच्छिष्टेनात्मनस्ततः |
१७ क
व्यास उवाच:
अथानुलिलिपेऽङ्गानि जगाम च यथागतम् ||
१७ ख
व्यास उवाच:
एवं द्वितीय़े सम्प्राप्ते पर्वकाले मनीषिणः |
१८ क
व्यास उवाच:
आगम्य वुभुजे सर्वमन्नमुञ्छोपजीविनः ||
१८ ख
व्यास उवाच:
निराहारस्तु स मुनिरुञ्छमार्जय़ते पुनः |
१९ क
व्यास उवाच:
न चैनं विक्रिय़ां नेतुमशकन्मुद्गलं क्षुधा ||
१९ ख
व्यास उवाच:
न क्रोधो न च मात्सर्यं नावमानो न सम्भ्रमः |
२० क
व्यास उवाच:
सपुत्रदारमुञ्छन्तमाविवेश द्विजोत्तमम् ||
२० ख
व्यास उवाच:
तथा तमुञ्छधर्माणं दुर्वासा मुनिसत्तमम् |
२१ क
व्यास उवाच:
उपतस्थे यथाकालं षट्कृत्वः कृतनिश्चय़ः ||
२१ ख
व्यास उवाच:
न चास्य मानसं किञ्चिद्विकारं ददृशे मुनिः |
२२ क
व्यास उवाच:
शुद्धसत्त्वस्य शुद्धं स ददृशे निर्मलं मनः ||
२२ ख
व्यास उवाच:
तमुवाच ततः प्रीतः स मुनिर्मुद्गलं तदा |
२३ क
व्यास उवाच:
त्वत्समो नास्ति लोकेऽस्मिन्दाता मात्सर्यवर्जितः ||
२३ ख
व्यास उवाच:
क्षुद्धर्मसञ्ज्ञां प्रणुदत्यादत्ते धैर्यमेव च |
२४ क
व्यास उवाच:
विषय़ानुसारिणी जिह्वा कर्षत्येव रसान्प्रति ||
२४ ख
व्यास उवाच:
आहारप्रभवाः प्राणा मनो दुर्निग्रहं चलम् |
२५ क
व्यास उवाच:
मनसश्चेन्द्रिय़ाणां चाप्यैकाग्र्यं निश्चितं तपः ||
२५ ख
व्यास उवाच:
श्रमेणोपार्जितं त्यक्तुं दुःखं शुद्धेन चेतसा |
२६ क
व्यास उवाच:
तत्सर्वं भवता साधो यथावदुपपादितम् ||
२६ ख
व्यास उवाच:
प्रीताः स्मोऽनुगृहीताश्च समेत्य भवता सह |
२७ क
व्यास उवाच:
इन्द्रिय़ाभिजय़ो धैर्यं संविभागो दमः शमः ||
२७ ख
व्यास उवाच:
दय़ा सत्यं च धर्मश्च त्वय़ि सर्वं प्रतिष्ठितम् |
२८ क
व्यास उवाच:
जितास्ते कर्मभिर्लोकाः प्राप्तोऽसि परमां गतिम् ||
२८ ख
व्यास उवाच:
अहो दानं विघुष्टं ते सुमहत्स्वर्गवासिभिः |
२९ क
व्यास उवाच:
सशरीरो भवान्गन्ता स्वर्गं सुचरितव्रत ||
२९ ख
व्यास उवाच:
इत्येवं वदतस्तस्य तदा दुर्वाससो मुनेः |
३० क
व्यास उवाच:
देवदूतो विमानेन मुद्गलं प्रत्युपस्थितः ||
३० ख
व्यास उवाच:
हंससारसय़ुक्तेन किङ्किणीजालमालिना |
३१ क
व्यास उवाच:
कामगेन विचित्रेण दिव्यगन्धवता तथा ||
३१ ख
व्यास उवाच:
उवाच चैनं विप्रर्षिं विमानं कर्मभिर्जितम् |
३२ क
व्यास उवाच:
समुपारोह संसिद्धिं प्राप्तोऽसि परमां मुने ||
३२ ख
व्यास उवाच:
तमेवंवादिनमृषिर्देवदूतमुवाच ह |
३३ क
व्यास उवाच:
इच्छामि भवता प्रोक्तान्गुणान्स्वर्गनिवासिनाम् ||
३३ ख
व्यास उवाच:
के गुणास्तत्र वसतां किं तपः कश्च निश्चय़ः |
३४ क
व्यास उवाच:
स्वर्गे स्वर्गसुखं किं च दोषो वा देवदूतक ||
३४ ख
व्यास उवाच:
सतां सप्तपदं मित्रमाहुः सन्तः कुलोचिताः |
३५ क
व्यास उवाच:
मित्रतां च पुरस्कृत्य पृच्छामि त्वामहं विभो ||
३५ ख
व्यास उवाच:
यदत्र तथ्यं पथ्यं च तद्व्रवीह्यविचारय़न् |
३६ क
व्यास उवाच:
श्रुत्वा तथा करिष्यामि व्यवसाय़ं गिरा तव ||
३६ ख