chevron_left शान्ति पर्व अध्याय २६६
युधिष्ठिर उवाच:
मोक्षः पितामहेनोक्त उपाय़ान्नानुपाय़तः |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
तमुपाय़ं यथान्याय़ं श्रोतुमिच्छामि भारत ||
१ ख
भीष्म उवाच:
त्वय़्येवैतन्महाप्राज्ञ युक्तं निपुणदर्शनम् |
२ क
भीष्म उवाच:
यदुपाय़ेन सर्वार्थान्नित्यं मृगय़सेऽनघ ||
२ ख
भीष्म उवाच:
करणे घटस्य या वुद्धिर्घटोत्पत्तौ न सानघ |
३ क
भीष्म उवाच:
एवं धर्माभ्युपाय़ेषु नान्यद्धर्मेषु कारणम् ||
३ ख
भीष्म उवाच:
पूर्वे समुद्रे यः पन्था न स गच्छति पश्चिमम् |
४ क
भीष्म उवाच:
एकः पन्था हि मोक्षस्य तन्मे विस्तरतः शृणु ||
४ ख
भीष्म उवाच:
क्षमय़ा क्रोधमुच्छिन्द्यात्कामं सङ्कल्पवर्जनात् |
५ क
भीष्म उवाच:
सत्त्वसंसेवनाद्धीरो निद्रामुच्छेतुमर्हति ||
५ ख
भीष्म उवाच:
अप्रमादाद्भय़ं रक्षेच्छ्वासं क्षेत्रज्ञशीलनात् |
६ क
भीष्म उवाच:
इच्छां द्वेषं च कामं च धैर्येण विनिवर्तय़ेत् ||
६ ख
भीष्म उवाच:
भ्रमं प्रमोहमावर्तमभ्यासाद्विनिवर्तय़ेत् |
७ क
भीष्म उवाच:
निद्रां च प्रतिभां चैव ज्ञानाभ्यासेन तत्त्ववित् ||
७ ख
भीष्म उवाच:
उपद्रवांस्तथा रोगान्हितजीर्णमिताशनात् |
८ क
भीष्म उवाच:
लोभं मोहं च सन्तोषाद्विषय़ांस्तत्त्वदर्शनात् ||
८ ख
भीष्म उवाच:
अनुक्रोशादधर्मं च जय़ेद्धर्ममुपेक्षय़ा |
९ क
भीष्म उवाच:
आय़त्या च जय़ेदाशामर्थं सङ्गविवर्जनात् ||
९ ख
भीष्म उवाच:
अनित्यत्वेन च स्नेहं क्षुधं योगेन पण्डितः |
१० क
भीष्म उवाच:
कारुण्येनात्मनो मानं तृष्णां च परितोषतः ||
१० ख
भीष्म उवाच:
उत्थानेन जय़ेत्तन्द्रीं वितर्कं निश्चय़ाज्जय़ेत् |
११ क
भीष्म उवाच:
मौनेन वहुभाष्यं च शौर्येण च भय़ं जय़ेत् ||
११ ख
भीष्म उवाच:
यच्छेद्वाङ्मनसी वुद्ध्या तां यच्छेज्ज्ञानचक्षुषा |
१२ क
भीष्म उवाच:
ज्ञानमात्मा महान्यच्छेत्तं यच्छेच्छान्तिरात्मनः ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
तदेतदुपशान्तेन वोद्धव्यं शुचिकर्मणा |
१३ क
भीष्म उवाच:
योगदोषान्समुच्छिद्य पञ्च यान्कवय़ो विदुः ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
कामं क्रोधं च लोभं च भय़ं स्वप्नं च पञ्चमम् |
१४ क
भीष्म उवाच:
परित्यज्य निषेवेत तथेमान्योगसाधनान् ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
ध्यानमध्ययनं दानं सत्यं ह्रीरार्जवं क्षमा |
१५ क
भीष्म उवाच:
शौचमाहारतः शुद्धिरिन्द्रिय़ाणां च संय़मः ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
एतैर्विवर्धते तेजः पाप्मानमपहन्ति च |
१६ क
भीष्म उवाच:
सिध्यन्ति चास्य सङ्कल्पा विज्ञानं च प्रवर्तते ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
धूतपापः स तेजस्वी लघ्वाहारो जितेन्द्रिय़ः |
१७ क
भीष्म उवाच:
कामक्रोधौ वशे कृत्वा निनीषेद्व्रह्मणः पदम् ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
अमूढत्वमसङ्गित्वं कामक्रोधविवर्जनम् |
१८ क
भीष्म उवाच:
अदैन्यमनुदीर्णत्वमनुद्वेगो व्यवस्थितिः ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
एष मार्गो हि मोक्षस्य प्रसन्नो विमलः शुचिः |
१९ क
भीष्म उवाच:
तथा वाक्काय़मनसां निय़मः कामतोऽन्यथा ||
१९ ख