सञ्जय़ उवाच:
तस्मिन्प्रवृत्ते सङ्ग्रामे नरवाजिगजक्षय़े |
१ क
सञ्जय़ उवाच:
शकुनिः सौवलो राजन्सहदेवं समभ्ययात् ||
१ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततोऽस्यापततस्तूर्णं सहदेवः प्रतापवान् |
२ क
सञ्जय़ उवाच:
शरौघान्प्रेषय़ामास पतङ्गानिव शीघ्रगान् |
२ ख
सञ्जय़ उवाच:
उलूकश्च रणे भीमं विव्याध दशभिः शरैः ||
२ ग
सञ्जय़ उवाच:
शकुनिस्तु महाराज भीमं विद्ध्वा त्रिभिः शरैः |
३ क
सञ्जय़ उवाच:
साय़कानां नवत्या वै सहदेवमवाकिरत् ||
३ ख
सञ्जय़ उवाच:
ते शूराः समरे राजन्समासाद्य परस्परम् |
४ क
सञ्जय़ उवाच:
विव्यधुर्निशितैर्वाणैः कङ्कवर्हिणवाजितैः |
४ ख
सञ्जय़ उवाच:
स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैरा कर्णात्प्रहितैः शरैः ||
४ ग
सञ्जय़ उवाच:
तेषां चापभुजोत्सृष्टा शरवृष्टिर्विशां पते |
५ क
सञ्जय़ उवाच:
आच्छादय़द्दिशः सर्वा धाराभिरिव तोय़दः ||
५ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततः क्रुद्धो रणे भीमः सहदेवश्च भारत |
६ क
सञ्जय़ उवाच:
चेरतुः कदनं सङ्ख्ये कुर्वन्तौ सुमहावलौ ||
६ ख
सञ्जय़ उवाच:
ताभ्यां शरशतैश्छन्नं तद्वलं तव भारत |
७ क
सञ्जय़ उवाच:
अन्धकारमिवाकाशमभवत्तत्र तत्र ह ||
७ ख
सञ्जय़ उवाच:
अश्वैर्विपरिधावद्भिः शरच्छन्नैर्विशां पते |
८ क
सञ्जय़ उवाच:
तत्र तत्र कृतो मार्गो विकर्षद्भिर्हतान्वहून् ||
८ ख
सञ्जय़ उवाच:
निहतानां हय़ानां च सहैव हय़योधिभिः |
९ क
सञ्जय़ उवाच:
वर्मभिर्विनिकृत्तैश्च प्रासैश्छिन्नैश्च मारिष |
९ ख
सञ्जय़ उवाच:
सञ्छन्ना पृथिवी जज्ञे कुसुमैः शवला इव ||
९ ग
सञ्जय़ उवाच:
योधास्तत्र महाराज समासाद्य परस्परम् |
१० क
सञ्जय़ उवाच:
व्यचरन्त रणे क्रुद्धा विनिघ्नन्तः परस्परम् ||
१० ख
सञ्जय़ उवाच:
उद्वृत्तनय़नै रोषात्सन्दष्टौष्ठपुटैर्मुखैः |
११ क
सञ्जय़ उवाच:
सकुण्डलैर्मही छन्ना पद्मकिञ्जल्कसंनिभैः ||
११ ख
सञ्जय़ उवाच:
भुजैश्छिन्नैर्महाराज नागराजकरोपमैः |
१२ क
सञ्जय़ उवाच:
साङ्गदैः सतनुत्रैश्च सासिप्रासपरश्वधैः ||
१२ ख
सञ्जय़ उवाच:
कवन्धैरुत्थितैश्छिन्नैर्नृत्यद्भिश्चापरैर्युधि |
१३ क
सञ्जय़ उवाच:
क्रव्यादगणसङ्कीर्णा घोराभूत्पृथिवी विभो ||
१३ ख
सञ्जय़ उवाच:
अल्पावशिष्टे सैन्ये तु कौरवेय़ान्महाहवे |
१४ क
सञ्जय़ उवाच:
प्रहृष्टाः पाण्डवा भूत्वा निन्यिरे यमसादनम् ||
१४ ख
सञ्जय़ उवाच:
एतस्मिन्नन्तरे शूरः सौवलेय़ः प्रतापवान् |
१५ क
सञ्जय़ उवाच:
प्रासेन सहदेवस्य शिरसि प्राहरद्भृशम् |
१५ ख
सञ्जय़ उवाच:
स विह्वलो महाराज रथोपस्थ उपाविशत् ||
१५ ग
सञ्जय़ उवाच:
सहदेवं तथा दृष्ट्वा भीमसेनः प्रतापवान् |
१६ क
सञ्जय़ उवाच:
सर्वसैन्यानि सङ्क्रुद्धो वारय़ामास भारत ||
१६ ख
सञ्जय़ उवाच:
निर्विभेद च नाराचैः शतशोऽथ सहस्रशः |
१७ क
सञ्जय़ उवाच:
विनिर्भिद्याकरोच्चैव सिंहनादमरिन्दम ||
१७ ख
सञ्जय़ उवाच:
तेन शव्देन वित्रस्ताः सर्वे सहय़वारणाः |
१८ क
सञ्जय़ उवाच:
प्राद्रवन्सहसा भीताः शकुनेश्च पदानुगाः ||
१८ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्रभग्नानथ तान्दृष्ट्वा राजा दुर्योधनोऽव्रवीत् |
१९ क
सञ्जय़ उवाच:
निवर्तध्वमधर्मज्ञा युध्यध्वं किं सृतेन वः ||
१९ ख
सञ्जय़ उवाच:
इह कीर्तिं समाधाय़ प्रेत्य लोकान्समश्नुते |
२० क
सञ्जय़ उवाच:
प्राणाञ्जहाति यो वीरो युधि पृष्ठमदर्शय़न् ||
२० ख
सञ्जय़ उवाच:
एवमुक्तास्तु ते राज्ञा सौवलस्य पदानुगाः |
२१ क
सञ्जय़ उवाच:
पाण्डवानभ्यवर्तन्त मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ||
२१ ख
सञ्जय़ उवाच:
द्रवद्भिस्तत्र राजेन्द्र कृतः शव्दोऽतिदारुणः |
२२ क
सञ्जय़ उवाच:
क्षुव्धसागरसङ्काशः क्षुभितः सर्वतोऽभवत् ||
२२ ख
सञ्जय़ उवाच:
तांस्तदापततो दृष्ट्वा सौवलस्य पदानुगान् |
२३ क
सञ्जय़ उवाच:
प्रत्युद्ययुर्महाराज पाण्डवा विजय़े वृताः ||
२३ ख
सञ्जय़ उवाच:
प्रत्याश्वस्य च दुर्धर्षः सहदेवो विशां पते |
२४ क
सञ्जय़ उवाच:
शकुनिं दशभिर्विद्ध्वा हय़ांश्चास्य त्रिभिः शरैः |
२४ ख
सञ्जय़ उवाच:
धनुश्चिच्छेद च शरैः सौवलस्य हसन्निव ||
२४ ग
सञ्जय़ उवाच:
अथान्यद्धनुरादाय़ शकुनिर्युद्धदुर्मदः |
२५ क
सञ्जय़ उवाच:
विव्याध नकुलं षष्ट्या भीमसेनं च सप्तभिः ||
२५ ख
सञ्जय़ उवाच:
उलूकोऽपि महाराज भीमं विव्याध सप्तभिः |
२६ क
सञ्जय़ उवाच:
सहदेवं च सप्तत्या परीप्सन्पितरं रणे ||
२६ ख
सञ्जय़ उवाच:
तं भीमसेनः समरे विव्याध निशितैः शरैः |
२७ क
सञ्जय़ उवाच:
शकुनिं च चतुःषष्ट्या पार्श्वस्थांश्च त्रिभिस्त्रिभिः ||
२७ ख
सञ्जय़ उवाच:
ते हन्यमाना भीमेन नाराचैस्तैलपाय़ितैः |
२८ क
सञ्जय़ उवाच:
सहदेवं रणे क्रुद्धाश्छादय़ञ्शरवृष्टिभिः |
२८ ख
सञ्जय़ उवाच:
पर्वतं वारिधाराभिः सविद्युत इवाम्वुदाः ||
२८ ग
सञ्जय़ उवाच:
ततोऽस्यापततः शूरः सहदेवः प्रतापवान् |
२९ क
सञ्जय़ उवाच:
उलूकस्य महाराज भल्लेनापाहरच्छिरः ||
२९ ख
सञ्जय़ उवाच:
स जगाम रथाद्भूमिं सहदेवेन पातितः |
३० क
सञ्जय़ उवाच:
रुधिराप्लुतसर्वाङ्गो नन्दय़न्पाण्डवान्युधि ||
३० ख
सञ्जय़ उवाच:
पुत्रं तु निहतं दृष्ट्वा शकुनिस्तत्र भारत |
३१ क
सञ्जय़ उवाच:
साश्रुकण्ठो विनिःश्वस्य क्षत्तुर्वाक्यमनुस्मरन् ||
३१ ख
सञ्जय़ उवाच:
चिन्तय़ित्वा मुहूर्तं स वाष्पपूर्णेक्षणः श्वसन् |
३२ क
सञ्जय़ उवाच:
सहदेवं समासाद्य त्रिभिर्विव्याध साय़कैः ||
३२ ख
सञ्जय़ उवाच:
तानपास्य शरान्मुक्ताञ्शरसङ्घैः प्रतापवान् |
३३ क
सञ्जय़ उवाच:
सहदेवो महाराज धनुश्चिच्छेद संय़ुगे ||
३३ ख
सञ्जय़ उवाच:
छिन्ने धनुषि राजेन्द्र शकुनिः सौवलस्तदा |
३४ क
सञ्जय़ उवाच:
प्रगृह्य विपुलं खड्गं सहदेवाय़ प्राहिणोत् ||
३४ ख
सञ्जय़ उवाच:
तमापतन्तं सहसा घोररूपं विशां पते |
३५ क
सञ्जय़ उवाच:
द्विधा चिच्छेद समरे सौवलस्य हसन्निव ||
३५ ख
सञ्जय़ उवाच:
असिं दृष्ट्वा द्विधा छिन्नं प्रगृह्य महतीं गदाम् |
३६ क
सञ्जय़ उवाच:
प्राहिणोत्सहदेवाय़ सा मोघा न्यपतद्भुवि ||
३६ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततः शक्तिं महाघोरां कालरात्रिमिवोद्यताम् |
३७ क
सञ्जय़ उवाच:
प्रेषय़ामास सङ्क्रुद्धः पाण्डवं प्रति सौवलः ||
३७ ख
सञ्जय़ उवाच:
तामापतन्तीं सहसा शरैः काञ्चनभूषणैः |
३८ क
सञ्जय़ उवाच:
त्रिधा चिच्छेद समरे सहदेवो हसन्निव ||
३८ ख
सञ्जय़ उवाच:
सा पपात त्रिधा छिन्ना भूमौ कनकभूषणा |
३९ क
सञ्जय़ उवाच:
शीर्यमाणा यथा दीप्ता गगनाद्वै शतह्रदा ||
३९ ख
सञ्जय़ उवाच:
शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा सौवलं च भय़ार्दितम् |
४० क
सञ्जय़ उवाच:
दुद्रुवुस्तावकाः सर्वे भय़े जाते ससौवलाः ||
४० ख
सञ्जय़ उवाच:
अथोत्क्रुष्टं महद्ध्यासीत्पाण्डवैर्जितकाशिभिः |
४१ क
सञ्जय़ उवाच:
धार्तराष्ट्रास्ततः सर्वे प्राय़शो विमुखाभवन् ||
४१ ख
सञ्जय़ उवाच:
तान्वै विमनसो दृष्ट्वा माद्रीपुत्रः प्रतापवान् |
४२ क
सञ्जय़ उवाच:
शरैरनेकसाहस्रैर्वारय़ामास संय़ुगे ||
४२ ख
सञ्जय़ उवाच:
ततो गान्धारकैर्गुप्तं पृष्ठैरश्वैर्जय़े धृतम् |
४३ क
सञ्जय़ उवाच:
आससाद रणे यान्तं सहदेवोऽथ सौवलम् ||
४३ ख
सञ्जय़ उवाच:
स्वमंशमवशिष्टं स संस्मृत्य शकुनिं नृप |
४४ क
सञ्जय़ उवाच:
रथेन काञ्चनाङ्गेन सहदेवः समभ्ययात् |
४४ ख
सञ्जय़ उवाच:
अधिज्यं वलवत्कृत्वा व्याक्षिपन्सुमहद्धनुः ||
४४ ग
सञ्जय़ उवाच:
स सौवलमभिद्रुत्य गृध्रपत्रैः शिलाशितैः |
४५ क
सञ्जय़ उवाच:
भृशमभ्यहनत्क्रुद्धस्तोत्त्रैरिव महाद्विपम् ||
४५ ख
सञ्जय़ उवाच:
उवाच चैनं मेधावी निगृह्य स्मारय़न्निव |
४६ क
सञ्जय़ उवाच:
क्षत्रधर्मे स्थितो भूत्वा युध्यस्व पुरुषो भव ||
४६ ख
सञ्जय़ उवाच:
यत्तदा हृष्यसे मूढ ग्लहन्नक्षैः सभातले |
४७ क