युधिष्ठिर उवाच:
अतः परं महावाहो यच्छ्रेय़स्तद्वदस्व मे |
१ क
युधिष्ठिर उवाच:
न तृप्याम्यमृतस्येव वचसस्ते पितामह ||
१ ख
युधिष्ठिर उवाच:
किं कर्म पुरुषः कृत्वा शुभं पुरुषसत्तम |
२ क
युधिष्ठिर उवाच:
श्रेय़ः परमवाप्नोति प्रेत्य चेह च तद्वद ||
२ ख
भीष्म उवाच:
अत्र ते वर्तय़िष्यामि यथा पूर्वं महाय़शाः |
३ क
भीष्म उवाच:
पराशरं महात्मानं पप्रच्छ जनको नृपः ||
३ ख
भीष्म उवाच:
किं श्रेय़ः सर्वभूतानामस्मिँल्लोके परत्र च |
४ क
भीष्म उवाच:
यद्भवेत्प्रतिपत्तव्यं तद्भवान्प्रव्रवीतु मे ||
४ ख
भीष्म उवाच:
ततः स तपसा युक्तः सर्वधर्मविधानवित् |
५ क
भीष्म उवाच:
नृपाय़ानुग्रहमना मुनिर्वाक्यमथाव्रवीत् ||
५ ख
भीष्म उवाच:
धर्म एव कृतः श्रेय़ानिह लोके परत्र च |
६ क
भीष्म उवाच:
तस्माद्धि परमं नास्ति यथा प्राहुर्मनीषिणः ||
६ ख
भीष्म उवाच:
प्रतिपद्य नरो धर्मं स्वर्गलोके महीय़ते |
७ क
भीष्म उवाच:
धर्मात्मकः कर्मविधिर्देहिनां नृपसत्तम |
७ ख
भीष्म उवाच:
तस्मिन्नाश्रमिणः सन्तः स्वकर्माणीह कुर्वते ||
७ ग
भीष्म उवाच:
चतुर्विधा हि लोकस्य यात्रा तात विधीय़ते |
८ क
भीष्म उवाच:
मर्त्या यत्रावतिष्ठन्ते सा च कामात्प्रवर्तते ||
८ ख
भीष्म उवाच:
सुकृतासुकृतं कर्म निषेव्य विविधैः क्रमैः |
९ क
भीष्म उवाच:
दशार्धप्रविभक्तानां भूतानां वहुधा गतिः ||
९ ख
भीष्म उवाच:
सौवर्णं राजतं वापि यथा भाण्डं निषिच्यते |
१० क
भीष्म उवाच:
तथा निषिच्यते जन्तुः पूर्वकर्मवशानुगः ||
१० ख
भीष्म उवाच:
नावीजाज्जाय़ते किञ्चिन्नाकृत्वा सुखमेधते |
११ क
भीष्म उवाच:
सुकृती विन्दति सुखं प्राप्य देहक्षय़ं नरः ||
११ ख
भीष्म उवाच:
दैवं तात न पश्यामि नास्ति दैवस्य साधनम् |
१२ क
भीष्म उवाच:
स्वभावतो हि संसिद्धा देवगन्धर्वदानवाः ||
१२ ख
भीष्म उवाच:
प्रेत्य जातिकृतं कर्म न स्मरन्ति सदा जनाः |
१३ क
भीष्म उवाच:
ते वै तस्य फलप्राप्तौ कर्म चापि चतुर्विधम् ||
१३ ख
भीष्म उवाच:
लोकय़ात्राश्रय़श्चैव शव्दो वेदाश्रय़ः कृतः |
१४ क
भीष्म उवाच:
शान्त्यर्थं मनसस्तात नैतद्वृद्धानुशासनम् ||
१४ ख
भीष्म उवाच:
चक्षुषा मनसा वाचा कर्मणा च चतुर्विधम् |
१५ क
भीष्म उवाच:
कुरुते यादृशं कर्म तादृशं प्रतिपद्यते ||
१५ ख
भीष्म उवाच:
निरन्तरं च मिश्रं च फलते कर्म पार्थिव |
१६ क
भीष्म उवाच:
कल्याणं यदि वा पापं न तु नाशोऽस्य विद्यते ||
१६ ख
भीष्म उवाच:
कदाचित्सुकृतं तात कूटस्थमिव तिष्ठति |
१७ क
भीष्म उवाच:
मज्जमानस्य संसारे यावद्दुःखाद्विमुच्यते ||
१७ ख
भीष्म उवाच:
ततो दुःखक्षय़ं कृत्वा सुकृतं कर्म सेवते |
१८ क
भीष्म उवाच:
सुकृतक्षय़ाद्दुष्कृतं च तद्विद्धि मनुजाधिप ||
१८ ख
भीष्म उवाच:
दमः क्षमा धृतिस्तेजः सन्तोषः सत्यवादिता |
१९ क
भीष्म उवाच:
ह्रीरहिंसाव्यसनिता दाक्ष्यं चेति सुखावहाः ||
१९ ख
भीष्म उवाच:
दुष्कृते सुकृते वापि न जन्तुरय़तो भवेत् |
२० क
भीष्म उवाच:
नित्यं मनःसमाधाने प्रय़तेत विचक्षणः ||
२० ख
भीष्म उवाच:
नाय़ं परस्य सुकृतं दुष्कृतं वापि सेवते |
२१ क
भीष्म उवाच:
करोति यादृशं कर्म तादृशं प्रतिपद्यते ||
२१ ख
भीष्म उवाच:
सुखदुःखे समाधाय़ पुमानन्येन गच्छति |
२२ क
भीष्म उवाच:
अन्येनैव जनः सर्वः सङ्गतो यश्च पार्थिव ||
२२ ख
भीष्म उवाच:
परेषां यदसूय़ेत न तत्कुर्यात्स्वय़ं नरः |
२३ क
भीष्म उवाच:
यो ह्यसूय़ुस्तथाय़ुक्तः सोऽवहासं निय़च्छति ||
२३ ख
भीष्म उवाच:
भीरू राजन्यो व्राह्मणः सर्वभक्षो; वैश्योऽनीहावान्हीनवर्णोऽलसश्च |
२४ क
भीष्म उवाच:
विद्वांश्चाशीलो वृत्तहीनः कुलीनः; सत्याद्भ्रष्टो व्राह्मणः स्त्री च दुष्टा ||
२४ ख
भीष्म उवाच:
रागी मुक्तः पचमानोऽऽत्महेतो; र्मूर्खो वक्ता नृपहीनं च राष्ट्रम् |
२५ क
भीष्म उवाच:
एते सर्वे शोच्यतां यान्ति राज; न्यश्चाय़ुक्तः स्नेहहीनः प्रजासु ||
२५ ख