chevron_left वन पर्व अध्याय २८०
मार्कण्डेय़ उवाच:
ततः काले वहुतिथे व्यतिक्रान्ते कदाचन |
१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
प्राप्तः स कालो मर्तव्यं यत्र सत्यवता नृप ||
१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
गणय़न्त्याश्च सावित्र्या दिवसे दिवसे गते |
२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तद्वाक्यं नारदेनोक्तं वर्तते हृदि नित्यशः ||
२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
चतुर्थेऽहनि मर्तव्यमिति सञ्चिन्त्य भामिनी |
३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
व्रतं त्रिरात्रमुद्दिश्य दिवारात्रं स्थिताभवत् ||
३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तं श्रुत्वा निय़मं दुःखं वध्वा दुःखान्वितो नृपः |
४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उत्थाय़ वाक्यं सावित्रीमव्रवीत्परिसान्त्वय़न् ||
४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अतितीव्रोऽय़मारम्भस्त्वय़ारव्धो नृपात्मजे |
५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तिसृणां वसतीनां हि स्थानं परमदुष्करम् ||
५ ख
सावित्र्यु उवाच:
न कार्यस्तात सन्तापः पारय़िष्याम्यहं व्रतम् |
६ क
सावित्र्यु उवाच:
व्यवसाय़कृतं हीदं व्यवसाय़श्च कारणम् ||
६ ख
द्युमत्सेन उवाच:
व्रतं भिन्धीति वक्तुं त्वां नास्मि शक्तः कथञ्चन |
७ क
द्युमत्सेन उवाच:
पारय़स्वेति वचनं युक्तमस्मद्विधो वदेत् ||
७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवमुक्त्वा द्युमत्सेनो विरराम महामनाः |
८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तिष्ठन्ती चापि सावित्री काष्ठभूतेव लक्ष्यते ||
८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
श्वोभूते भर्तृमरणे सावित्र्या भरतर्षभ |
९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
दुःखान्विताय़ास्तिष्ठन्त्याः सा रात्रिर्व्यत्यवर्तत ||
९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अद्य तद्दिवसं चेति हुत्वा दीप्तं हुताशनम् |
१० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
युगमात्रोदिते सूर्ये कृत्वा पौर्वाह्णिकीः क्रिय़ाः ||
१० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
ततः सर्वान्द्विजान्वृद्धाञ्श्वश्रूं श्वशुरमेव च |
११ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अभिवाद्यानुपूर्व्येण प्राञ्जलिर्निय़ता स्थिता ||
११ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अवैधव्याशिषस्ते तु सावित्र्यर्थं हिताः शुभाः |
१२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
ऊचुस्तपस्विनः सर्वे तपोवननिवासिनः ||
१२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवमस्त्विति सावित्री ध्यानय़ोगपराय़णा |
१३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
मनसा ता गिरः सर्वाः प्रत्यगृह्णात्तपस्विनाम् ||
१३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तं कालं च मुहूर्तं च प्रतीक्षन्ती नृपात्मजा |
१४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
यथोक्तं नारदवचश्चिन्तय़न्ती सुदुःखिता ||
१४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
ततस्तु श्वश्रूश्वशुरावूचतुस्तां नृपात्मजाम् |
१५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
एकान्तस्थमिदं वाक्यं प्रीत्या भरतसत्तम ||
१५ ख
श्वशुरावू ऊचतुः:
व्रतो यथोपदिष्टोऽय़ं यथावत्पारितस्त्वय़ा |
१६ क
श्वशुरावू ऊचतुः:
आहारकालः सम्प्राप्तः क्रिय़तां यदनन्तरम् ||
१६ ख
सावित्र्यु उवाच:
अस्तं गते मय़ादित्ये भोक्तव्यं कृतकामय़ा |
१७ क
सावित्र्यु उवाच:
एष मे हृदि सङ्कल्पः समय़श्च कृतो मय़ा ||
१७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवं सम्भाषमाणाय़ाः सावित्र्या भोजनं प्रति |
१८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्कन्धे परशुमादाय़ सत्यवान्प्रस्थितो वनम् ||
१८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सावित्री त्वाह भर्तारं नैकस्त्वं गन्तुमर्हसि |
१९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सह त्वय़ागमिष्यामि न हि त्वां हातुमुत्सहे ||
१९ ख
सत्यवानु उवाच:
वनं न गतपूर्वं ते दुःखः पन्थाश्च भामिनि |
२० क
सत्यवानु उवाच:
व्रतोपवासक्षामा च कथं पद्भ्यां गमिष्यसि ||
२० ख
सावित्र्यु उवाच:
उपवासान्न मे ग्लानिर्नास्ति चापि परिश्रमः |
२१ क
सावित्र्यु उवाच:
गमने च कृतोत्साहां प्रतिषेद्धुं न मार्हसि ||
२१ ख
सत्यवानु उवाच:
यदि ते गमनोत्साहः करिष्यामि तव प्रिय़म् |
२२ क
सत्यवानु उवाच:
मम त्वामन्त्रय़ गुरून्न मां दोषः स्पृशेदय़म् ||
२२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
साभिगम्याव्रवीच्छ्वश्रूं श्वशुरं च महाव्रता |
२३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अय़ं गच्छति मे भर्ता फलाहारो महावनम् ||
२३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
इच्छेय़मभ्यनुज्ञातुमार्यया श्वशुरेण च |
२४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अनेन सह निर्गन्तुं न हि मे विरहः क्षमः ||
२४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
गुर्वग्निहोत्रार्थकृते प्रस्थितश्च सुतस्तव |
२५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
न निवार्यो निवार्यः स्यादन्यथा प्रस्थितो वनम् ||
२५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
संवत्सरः किञ्चिदूनो न निष्क्रान्ताहमाश्रमात् |
२६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
वनं कुसुमितं द्रष्टुं परं कौतूहलं हि मे ||
२६ ख
द्युमत्सेन उवाच:
यतः प्रभृति सावित्री पित्रा दत्ता स्नुषा मम |
२७ क
द्युमत्सेन उवाच:
नानय़ाभ्यर्थनाय़ुक्तमुक्तपूर्वं स्मराम्यहम् ||
२७ ख
द्युमत्सेन उवाच:
तदेषा लभतां कामं यथाभिलषितं वधूः |
२८ क
द्युमत्सेन उवाच:
अप्रमादश्च कर्तव्यः पुत्रि सत्यवतः पथि ||
२८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
उभाभ्यामभ्यनुज्ञाता सा जगाम यशस्विनी |
२९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सह भर्त्रा हसन्तीव हृदय़ेन विदूय़ता ||
२९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सा वनानि विचित्राणि रमणीय़ानि सर्वशः |
३० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
मय़ूररवघुष्टानि ददर्श विपुलेक्षणा ||
३० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
नदीः पुण्यवहाश्चैव पुष्पितांश्च नगोत्तमान् |
३१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
सत्यवानाह पश्येति सावित्रीं मधुराक्षरम् ||
३१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
निरीक्षमाणा भर्तारं सर्वावस्थमनिन्दिता |
३२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
मृतमेव हि तं मेने काले मुनिवचः स्मरन् ||
३२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
अनुवर्तती तु भर्तारं जगाम मृदुगामिनी |
३३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
द्विधेव हृदय़ं कृत्वा तं च कालमवेक्षती ||
३३ ख