यम उवाच:
तथा तथा मे त्वय़ि भक्तिरुत्तमा; वरं वृणीष्वाप्रतिमं यतव्रते ||
५० ख
सावित्र्यु उवाच:
न तेऽपवर्गः सुकृताद्विनाकृत; स्तथा यथान्येषु वरेषु मानद |
५१ क
सावित्र्यु उवाच:
वरं वृणे जीवतु सत्यवानय़ं; यथा मृता ह्येवमहं विना पतिम् ||
५१ ख
सावित्र्यु उवाच:
न कामय़े भर्तृविनाकृता सुखं; न कामय़े भर्तृविनाकृता दिवम् |
५२ क
सावित्र्यु उवाच:
न कामय़े भर्तृविनाकृता श्रिय़ं; न भर्तृहीना व्यवसामि जीवितुम् ||
५२ ख
सावित्र्यु उवाच:
वरातिसर्गः शतपुत्रता मम; त्वय़ैव दत्तो ह्रिय़ते च मे पतिः |
५३ क
सावित्र्यु उवाच:
वरं वृणे जीवतु सत्यवानय़ं; तवैव सत्यं वचनं भविष्यति ||
५३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तथेत्युक्त्वा तु तान्पाशान्मुक्त्वा वैवस्वतो यमः |
५४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
धर्मराजः प्रहृष्टात्मा सावित्रीमिदमव्रवीत् ||
५४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एष भद्रे मय़ा मुक्तो भर्ता ते कुलनन्दिनि |
५५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
अरोगस्तव नेय़श्च सिद्धार्थश्च भविष्यति ||
५५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
चतुर्वर्षशतं चाय़ुस्त्वय़ा सार्धमवाप्स्यति |
५६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
इष्ट्वा यज्ञैश्च धर्मेण ख्यातिं लोके गमिष्यति ||
५६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
त्वय़ि पुत्रशतं चैव सत्यवाञ्जनय़िष्यति |
५७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
ते चापि सर्वे राजानः क्षत्रिय़ाः पुत्रपौत्रिणः |
५७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
ख्यातास्त्वन्नामधेय़ाश्च भविष्यन्तीह शाश्वताः ||
५७ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
पितुश्च ते पुत्रशतं भविता तव मातरि |
५८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
मालव्यां मालवा नाम शाश्वताः पुत्रपौत्रिणः |
५८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
भ्रातरस्ते भविष्यन्ति क्षत्रिय़ास्त्रिदशोपमाः ||
५८ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवं तस्यै वरं दत्त्वा धर्मराजः प्रतापवान् |
५९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
निवर्तय़ित्वा सावित्रीं स्वमेव भवनं यय़ौ ||
५९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सावित्र्यपि यमे याते भर्तारं प्रतिलभ्य च |
६० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
जगाम तत्र यत्रास्या भर्तुः शावं कलेवरम् ||
६० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सा भूमौ प्रेक्ष्य भर्तारमुपसृत्योपगूह्य च |
६१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उत्सङ्गे शिर आरोप्य भूमावुपविवेश ह ||
६१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
सञ्ज्ञां च सत्यवाँल्लव्ध्वा सावित्रीमभ्यभाषत |
६२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
प्रोष्यागत इव प्रेम्णा पुनः पुनरुदीक्ष्य वै ||
६२ ख
सत्यवानु उवाच:
सुचिरं वत सुप्तोऽस्मि किमर्थं नाववोधितः |
६३ क
सत्यवानु उवाच:
क्व चासौ पुरुषः श्यामो योऽसौ मां सञ्चकर्ष ह ||
६३ ख
सावित्र्यु उवाच:
सुचिरं वत सुप्तोऽसि ममाङ्के पुरुषर्षभ |
६४ क
सावित्र्यु उवाच:
गतः स भगवान्देवः प्रजासंय़मनो यमः ||
६४ ख
सावित्र्यु उवाच:
विश्रान्तोऽसि महाभाग विनिद्रश्च नृपात्मज |
६५ क
सावित्र्यु उवाच:
यदि शक्यं समुत्तिष्ठ विगाढां पश्य शर्वरीम् ||
६५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
उपलभ्य ततः सञ्ज्ञां सुखसुप्त इवोत्थितः |
६६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
दिशः सर्वा वनान्तांश्च निरीक्ष्योवाच सत्यवान् ||
६६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
फलाहारोऽस्मि निष्क्रान्तस्त्वय़ा सह सुमध्यमे |
६७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
ततः पाटय़तः काष्ठं शिरसो मे रुजाभवत् ||
६७ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
शिरोभितापसन्तप्तः स्थातुं चिरमशक्नुवन् |
६८ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तवोत्सङ्गे प्रसुप्तोऽहमिति सर्वं स्मरे शुभे ||
६८ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
त्वय़ोपगूढस्य च मे निद्रय़ापहृतं मनः |
६९ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
ततोऽपश्यं तमो घोरं पुरुषं च महौजसम् ||
६९ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तद्यदि त्वं विजानासि किं तद्व्रूहि सुमध्यमे |
७० क
मार्कण्डेय़ उवाच:
स्वप्नो मे यदि वा दृष्टो यदि वा सत्यमेव तत् ||
७० ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
तमुवाचाथ सावित्री रजनी व्यवगाहते |
७१ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
श्वस्ते सर्वं यथावृत्तमाख्यास्यामि नृपात्मज ||
७१ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते पितरौ पश्य सुव्रत |
७२ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
विगाढा रजनी चेय़ं निवृत्तश्च दिवाकरः ||
७२ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
नक्तञ्चराश्चरन्त्येते हृष्टाः क्रूराभिभाषिणः |
७३ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
श्रूय़न्ते पर्णशव्दाश्च मृगाणां चरतां वने ||
७३ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
एताः शिवा घोरनादा दिशं दक्षिणपश्चिमाम् |
७४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
आस्थाय़ विरुवन्त्युग्राः कम्पय़न्त्यो मनो मम ||
७४ ख
सत्यवानु उवाच:
वनं प्रतिभय़ाकारं घनेन तमसा वृतम् |
७५ क
सत्यवानु उवाच:
न विज्ञास्यसि पन्थानं गन्तुं चैव न शक्ष्यसि ||
७५ ख
सावित्र्यु उवाच:
अस्मिन्नद्य वने दग्धे शुष्कवृक्षः स्थितो ज्वलन् |
७६ क
सावित्र्यु उवाच:
वाय़ुना धम्यमानोऽग्निर्दृश्यतेऽत्र क्वचित्क्वचित् ||
७६ ख
सावित्र्यु उवाच:
ततोऽग्निमानय़ित्वेह ज्वालय़िष्यामि सर्वतः |
७७ क
सावित्र्यु उवाच:
काष्ठानीमानि सन्तीह जहि सन्तापमात्मनः ||
७७ ख
सावित्र्यु उवाच:
यदि नोत्सहसे गन्तुं सरुजं त्वाभिलक्षय़े |
७८ क
सावित्र्यु उवाच:
न च ज्ञास्यसि पन्थानं तमसा संवृते वने ||
७८ ख
सावित्र्यु उवाच:
श्वः प्रभाते वने दृश्ये यास्यावोऽनुमते तव |
७९ क
सावित्र्यु उवाच:
वसावेह क्षपामेतां रुचितं यदि तेऽनघ ||
७९ ख
सत्यवानु उवाच:
शिरोरुजा निवृत्ता मे स्वस्थान्यङ्गानि लक्षय़े |
८० क
सत्यवानु उवाच:
मातापितृभ्यामिच्छामि सङ्गमं त्वत्प्रसादजम् ||
८० ख
सत्यवानु उवाच:
न कदाचिद्विकाले हि गतपूर्वो मय़ाश्रमः |
८१ क
सत्यवानु उवाच:
अनागताय़ां सन्ध्याय़ां माता मे प्ररुणद्धि माम् ||
८१ ख
सत्यवानु उवाच:
दिवापि मय़ि निष्क्रान्ते सन्तप्येते गुरू मम |
८२ क
सत्यवानु उवाच:
विचिनोति च मां तातः सहैवाश्रमवासिभिः ||
८२ ख
सत्यवानु उवाच:
मात्रा पित्रा च सुभृशं दुःखिताभ्यामहं पुरा |
८३ क
सत्यवानु उवाच:
उपालव्धः सुवहुशश्चिरेणागच्छसीति ह ||
८३ ख
सत्यवानु उवाच:
का त्ववस्था तय़ोरद्य मदर्थमिति चिन्तय़े |
८४ क
सत्यवानु उवाच:
तय़ोरदृश्ये मय़ि च महद्दुःखं भविष्यति ||
८४ ख
सत्यवानु उवाच:
पुरा मामूचतुश्चैव रात्रावस्राय़माणकौ |
८५ क
सत्यवानु उवाच:
भृशं सुदुःखितौ वृद्धौ वहुशः प्रीतिसंय़ुतौ ||
८५ ख
सत्यवानु उवाच:
त्वय़ा हीनौ न जीवाव मुहूर्तमपि पुत्रक |
८६ क
सत्यवानु उवाच:
यावद्धरिष्यसे पुत्र तावन्नौ जीवितं ध्रुवम् ||
८६ ख
सत्यवानु उवाच:
वृद्धय़ोरन्धय़ोर्यष्टिस्त्वय़ि वंशः प्रतिष्ठितः |
८७ क
सत्यवानु उवाच:
त्वय़ि पिण्डश्च कीर्तिश्च सन्तानं चावय़ोरिति ||
८७ ख
सत्यवानु उवाच:
माता वृद्धा पिता वृद्धस्तय़ोर्यष्टिरहं किल |
८८ क
सत्यवानु उवाच:
तौ रात्रौ मामपश्यन्तौ कामवस्थां गमिष्यतः ||
८८ ख
सत्यवानु उवाच:
निद्राय़ाश्चाभ्यसूय़ामि यस्या हेतोः पिता मम |
८९ क
सत्यवानु उवाच:
माता च संशय़ं प्राप्ता मत्कृतेऽनपकारिणी ||
८९ ख
सत्यवानु उवाच:
अहं च संशय़ं प्राप्तः कृच्छ्रामापदमास्थितः |
९० क
सत्यवानु उवाच:
मातापितृभ्यां हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे ||
९० ख
सत्यवानु उवाच:
व्यक्तमाकुलय़ा वुद्ध्या प्रज्ञाचक्षुः पिता मम |
९१ क
सत्यवानु उवाच:
एकैकमस्यां वेलाय़ां पृच्छत्याश्रमवासिनम् ||
९१ ख
सत्यवानु उवाच:
नात्मानमनुशोचामि यथाहं पितरं शुभे |
९२ क
सत्यवानु उवाच:
भर्तारं चाप्यनुगतां मातरं परिदुर्वलाम् ||
९२ ख
सत्यवानु उवाच:
मत्कृतेन हि तावद्य सन्तापं परमेष्यतः |
९३ क
सत्यवानु उवाच:
जीवन्तावनुजीवामि भर्तव्यौ तौ मय़ेति ह |
९३ ख
सत्यवानु उवाच:
तय़ोः प्रिय़ं मे कर्तव्यमिति जीवामि चाप्यहम् ||
९३ ग
मार्कण्डेय़ उवाच:
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा गुरुवर्ती गुरुप्रिय़ः |
९४ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
उच्छ्रित्य वाहू दुःखार्तः सस्वरं प्ररुरोद ह ||
९४ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
ततोऽव्रवीत्तथा दृष्ट्वा भर्तारं शोककर्शितम् |
९५ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
प्रमृज्याश्रूणि नेत्राभ्यां सावित्री धर्मचारिणी ||
९५ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
यदि मेऽस्ति तपस्तप्तं यदि दत्तं हुतं यदि |
९६ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
श्वश्रूश्वशुरभर्तॄणां मम पुण्यास्तु शर्वरी ||
९६ ख
मार्कण्डेय़ उवाच:
न स्मराम्युक्तपूर्वां वै स्वैरेष्वप्यनृतां गिरम् |
९७ क
मार्कण्डेय़ उवाच:
तेन सत्येन तावद्य ध्रिय़ेतां श्वशुरौ मम ||
९७ ख
सत्यवानु उवाच:
कामय़े दर्शनं पित्रोर्याहि सावित्रि माचिरम् |
९८ क
सत्यवानु उवाच:
पुरा मातुः पितुर्वापि यदि पश्यामि विप्रिय़म् |
९८ ख