वैशम्पाय़न उवाच:
ततः शान्तनवो भीष्मो दुराधर्षः प्रतापवान् |
१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वध्यमानेषु योधेषु धनञ्जय़मुपाद्रवत् ||
१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रगृह्य कार्मुकश्रेष्ठं जातरूपपरिष्कृतम् |
२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शरानादाय़ तीक्ष्णाग्रान्मर्मभेदप्रमाथिनः ||
२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रिय़माणेन मूर्धनि |
३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शुशुभे स नरव्याघ्रो गिरिः सूर्योदय़े यथा ||
३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रध्माय़ शङ्खं गाङ्गेय़ो धार्तराष्ट्रान्प्रहर्षय़न् |
४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रदक्षिणमुपावृत्य वीभत्सुं समवारय़त् ||
४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तमुद्वीक्ष्य तथाय़ान्तं कौन्तेय़ः परवीरहा |
५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रत्यगृह्णात्प्रहृष्टात्मा धाराधरमिवाचलः ||
५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो भीष्मः शरानष्टौ ध्वजे पार्थस्य वीर्यवान् |
६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समपर्यन्महावेगाञ्श्वसमानानिवोरगान् ||
६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ते ध्वजं पाण्डुपुत्रस्य समासाद्य पतत्रिणः |
७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
ज्वलन्तः कपिमाजघ्नुर्ध्वजाग्रनिलय़ांश्च तान् ||
७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो भल्लेन महता पृथुधारेण पाण्डवः |
८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
छत्रं चिच्छेद भीष्मस्य तूर्णं तदपतद्भुवि ||
८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ध्वजं चैवास्य कौन्तेय़ः शरैरभ्यहनद्दृढम् |
९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शीघ्रकृद्रथवाहांश्च तथोभौ पार्ष्णिसारथी ||
९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तय़ोस्तदभवद्युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् |
१० क
वैशम्पाय़न उवाच:
भीष्मस्य सह पार्थेन वलिवासवय़ोरिव ||
१० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
भल्लैर्भल्लाः समागम्य भीष्मपाण्डवय़ोर्युधि |
११ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अन्तरिक्षे व्यराजन्त खद्योताः प्रावृषीव हि ||
११ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अग्निचक्रमिवाविद्धं सव्यदक्षिणमस्यतः |
१२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गाण्डीवमभवद्राजन्पार्थस्य सृजतः शरान् ||
१२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स तैः सञ्छादय़ामास भीष्मं शरशतैः शितैः |
१३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पर्वतं वारिधाराभिश्छादय़न्निव तोय़दः ||
१३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तां स वेलामिवोद्धूतां शरवृष्टिं समुत्थिताम् |
१४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यधमत्साय़कैर्भीष्मो अर्जुनं संनिवारय़त् ||
१४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्तानि निकृत्तानि शरजालानि भागशः |
१५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समरेऽभिव्यशीर्यन्त फल्गुनस्य रथं प्रति ||
१५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः कनकपुङ्खानां शरवृष्टिं समुत्थिताम् |
१६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवस्य रथात्तूर्णं शलभानामिवाय़तिम् |
१६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
व्यधमत्तां पुनस्तस्य भीष्मः शरशतैः शितैः ||
१६ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
ततस्ते कुरवः सर्वे साधु साध्विति चाव्रुवन् |
१७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
दुष्करं कृतवान्भीष्मो यदर्जुनमय़ोधय़त् ||
१७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
वलवांस्तरुणो दक्षः क्षिप्रकारी च पाण्डवः |
१८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कोऽन्यः समर्थः पार्थस्य वेगं धारय़ितुं रणे ||
१८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ऋते शान्तनवाद्भीष्मात्कृष्णाद्वा देवकीसुतात् |
१९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आचार्यप्रवराद्वापि भारद्वाजान्महावलात् ||
१९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य क्रीडतः पुरुषर्षभौ |
२० क
वैशम्पाय़न उवाच:
चक्षूंषि सर्वभूतानां मोहय़न्तौ महावलौ ||
२० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्राजापत्यं तथैवैन्द्रमाग्नेय़ं च सुदारुणम् |
२१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
कौवेरं वारुणं चैव याम्यं वाय़व्यमेव च |
२१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रय़ुञ्जानौ महात्मानौ समरे तौ विचेरतुः ||
२१ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
विस्मितान्यथ भूतानि तौ दृष्ट्वा संय़ुगे तदा |
२२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
साधु पार्थ महावाहो साधु भीष्मेति चाव्रुवन् ||
२२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नेदं युक्तं मनुष्येषु योऽय़ं सन्दृश्यते महान् |
२३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
महास्त्राणां सम्प्रय़ोगः समरे भीष्मपार्थय़ोः ||
२३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
एवं सर्वास्त्रविदुषोरस्त्रय़ुद्धमवर्तत |
२४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
अथ जिष्णुरुपावृत्य पृथुधारेण कार्मुकम् |
२४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
चकर्त भीष्मस्य तदा जातरूपपरिष्कृतम् ||
२४ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
निमेषान्तरमात्रेण भीष्मोऽन्यत्कार्मुकं रणे |
२५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
समादाय़ महावाहुः सज्यं चक्रे महावलः |
२५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
शरांश्च सुवहून्क्रुद्धो मुमोचाशु धनञ्जय़े ||
२५ ग
वैशम्पाय़न उवाच:
अर्जुनोऽपि शरांश्चित्रान्भीष्माय़ निशितान्वहून् |
२६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चिक्षेप सुमहातेजास्तथा भीष्मश्च पाण्डवे ||
२६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तय़ोर्दिव्यास्त्रविदुषोरस्यतोरनिशं शरान् |
२७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न विशेषस्तदा राजँल्लक्ष्यते स्म महात्मनोः ||
२७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथावृणोद्दश दिशः शरैरतिरथस्तदा |
२८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
किरीटमाली कौन्तेय़ः शूरः शान्तनवस्तथा ||
२८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अतीव पाण्डवो भीष्मं भीष्मश्चातीव पाण्डवम् |
२९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
वभूव तस्मिन्सङ्ग्रामे राजँल्लोके तदद्भुतम् ||
२९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पाण्डवेन हताः शूरा भीष्मस्य रथरक्षिणः |
३० क
वैशम्पाय़न उवाच:
शेरते स्म तदा राजन्कौन्तेय़स्याभितो रथम् ||
३० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो गाण्डीवनिर्मुक्ता निरमित्रं चिकीर्षवः |
३१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आगच्छन्पुङ्खसंश्लिष्टाः श्वेतवाहनपत्रिणः ||
३१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
निष्पतन्तो रथात्तस्य धौता हैरण्यवाससः |
३२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
आकाशे समदृश्यन्त हंसानामिव पङ्क्तय़ः ||
३२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तस्य तद्दिव्यमस्त्रं हि प्रगाढं चित्रमस्यतः |
३३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
प्रेक्षन्ते स्मान्तरिक्षस्थाः सर्वे देवाः सवासवाः ||
३३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तद्दृष्ट्वा परमप्रीतो गन्धर्वश्चित्रमद्भुतम् |
३४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
शशंस देवराजाय़ चित्रसेनः प्रतापवान् ||
३४ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
पश्येमानरिनिर्दारान्संसक्तानिव गच्छतः |
३५ क
वैशम्पाय़न उवाच:
चित्ररूपमिदं जिष्णोर्दिव्यमस्त्रमुदीर्यतः ||
३५ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
नेदं मनुष्याः श्रद्दध्युर्न हीदं तेषु विद्यते |
३६ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पौराणानां महास्त्राणां विचित्रोऽय़ं समागमः ||
३६ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
मध्यन्दिनगतं सूर्यं प्रतपन्तमिवाम्वरे |
३७ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न शक्नुवन्ति सैन्यानि पाण्डवं प्रतिवीक्षितुम् ||
३७ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
उभौ विश्रुतकर्माणावुभौ युद्धविशारदौ |
३८ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उभौ सदृशकर्माणावुभौ युधि दुरासदौ ||
३८ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
इत्युक्तो देवराजस्तु पार्थभीष्मसमागमम् |
३९ क
वैशम्पाय़न उवाच:
पूजय़ामास दिव्येन पुष्पवर्षेण भारत ||
३९ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततो भीष्मः शान्तनवो वामे पार्श्वे समर्पय़त् |
४० क
वैशम्पाय़न उवाच:
अस्यतः प्रतिसन्धाय़ विवृतं सव्यसाचिनः ||
४० ख
वैशम्पाय़न उवाच:
ततः प्रहस्य वीभत्सुः पृथुधारेण कार्मुकम् |
४१ क
वैशम्पाय़न उवाच:
न्यकृन्तद्गार्ध्रपत्रेण भीष्मस्यामिततेजसः ||
४१ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
अथैनं दशभिर्वाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे |
४२ क
वैशम्पाय़न उवाच:
यतमानं पराक्रान्तं कुन्तीपुत्रो धनञ्जय़ः ||
४२ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
स पीडितो महावाहुर्गृहीत्वा रथकूवरम् |
४३ क
वैशम्पाय़न उवाच:
गाङ्गेय़ो युधि दुर्धर्षस्तस्थौ दीर्घमिवातुरः ||
४३ ख
वैशम्पाय़न उवाच:
तं विसञ्ज्ञमपोवाह संय़न्ता रथवाजिनाम् |
४४ क
वैशम्पाय़न उवाच:
उपदेशमनुस्मृत्य रक्षमाणो महारथम् ||
४४ ख